Analyse

Senaat geeft Trump vrijbrief aan begin van verkiezingsjaar

Impeachment President Trump wordt niet vervolgd; de Senaat stopt de impeachment. Een belangrijke overwinning voor Trump.

Donald Trump triomfeert. De Amerikaanse Senaat heeft vrijdag in meerderheid gestemd tegen het horen van getuigen in het impeachment-proces. Daarmee is de poging de president af te zetten, mislukt. Woensdag volgt nog een definitieve stemming maar de uitslag staat al vast. Daarna kunnen de Democraten slechts hopen dat hun aanpak op verkiezingsdag 3 november niet als een boemerang op hun eigen kandidaat terugslaat.

De Democraten hadden gehoopt dat een handvol Republikeinse senatoren zou instemmen met het oproepen van John Bolton die in een nog te verschijnen boek beweert dat president Trump hem persoonlijk heeft gezegd dat hij het uitbetalen van Amerikaanse steun aan Oekraïne afhankelijk stelde van Oekraïense hulp bij onderzoekingen naar zijn politieke tegenstanders. Bolton zou de eerste getuige zijn die uit eerste hand kon verklaren over de beweegredenen van de president.

Donderdagavond liet een van de weinige weifelende Republikeinse senatoren, Lamar Alexander – die dit jaar met pensioen gaat en dus zonder een herverkiezing in gevaar te brengen tot zijn conclusie kon komen – weten dat hij tegen het horen van nieuwe getuigen zou stemmen. Hij keurde in een verklaring weliswaar af dat Trump „een buitenlandse leider heeft gevraagd onderzoek te doen naar een politieke rivaal”, maar volgens hem geeft de grondwet de Senaat niet het gezag „de president af te zetten en van het stembiljet te verwijderen, simpelweg omdat zijn handelwijze ongepast is”.

In een reactie zei Alexander dat je niet voor elke overtreding de doodstraf kunt eisen – en dat is de makke van impeachment. Zo ingewikkeld is in tijden van hyper-partijdigheid normale parlementaire controle op de Amerikaanse regering geworden.

Trump heeft zich van meet af aan categorisch verzet tegen de procedure en het Witte Huis heeft geen documenten willen overdragen en medewerkers het getuigen afgeraden. Een president die in de toekomst geen last wil hebben van het parlement, hoeft maar twee dingen te doen: alle medewerking aan toezicht weigeren en zich verzekeren van een loyale meerderheid in de Senaat.

Ondertussen is er schade toegebracht aan de instituties van de overheid. Alle ambtenaren die zich zoveel zorgen maakten over de handelwijze van de president dat ze tegen diens wil getuigden voor het Huis van Afgevaardigden, zijn door deze stemming irrelevant, of erger: verdacht verklaard. Op FoxNews vatte commentator KT McFarland kernachtig samen wie er zoal verdacht zijn volgens haar: „Congresleden samen met alle Trump-haters bij de pers, het establishment van Buitenlandse Zaken, de eeuwige bureaucratie, belangenorganisaties en de gezamenlijke veiligheidsdiensten.”

Een voormalige adviseur van president George W. Bush zei op tv dat een andere president misschien opgelucht zou hebben ademgehaald na zo’n narrow escape en bij zichzelf te rade zou gaan hoe hij herhaling kon voorkomen. Zo niet Donald Trump zei hij: deze president ziet in een ontsnapping een vrijbrief voor politiek omstreden gedrag.

Zo is Trump verkiezingsjaar 2020 beter begonnen dan de voorgaande jaren van zijn regering. ABC News en The Washington Post publiceerden maandag de resultaten van een periodieke enquête. Daaruit blijkt dat 58 procent van de mannen die werden ondervraagd, Trump steunt. 61 procent van de vrouwen zou voor Democraat Joe Biden kiezen.

De belangrijkste stutten onder Trumps zelfverzekerdheid zijn de resultaten over economische thema’s. Ruim de helft van de ondervraagden zegt dat ze zich geen of weinig zorgen maken over het handhaven van hun levensstandaard. In verkiezingsjaar 2016 was dat 37 procent. Evenveel ondervraagden prijzen Trump om zijn economisch beleid, dat is 10 procentpunt hoger dan drie maanden geleden (voor de handelsakkoorden).

Eind januari 2017, zijn eerste regeringsjaar, kreeg Trump steun van zo’n 44 procent van alle ondervraagden en keurde een kleine 42 procent zijn beleid af. Eind januari 2018 was zijn steun verschrompeld tot nog geen 39 procent en de afkeuring gestegen tot boven de 56. Deze januariweek blijkt Trumps steun opgekrikt tot rond de 43 en de afkeuring gezakt naar 53 procent.

Trump blijft daarmee historisch impopulair, maar hij heeft er nooit een geheim van gemaakt dat hij ook geen president voor alle Amerikanen wil zijn. En de steun voor hem onder Republikeinse kiezers is hoger dan de afkeer onder Democraten. Afzetting van Trump kreeg onder Republikeinse kiezers nooit meer steun dan iets meer dan 10 procent.

De Republikeinse senatoren die moesten beslissen of zij tegen 90 procent van hun kiezers zouden ingaan in een proces dat door hun politieke tegenstanders is georganiseerd, zullen het geen lastige afweging hebben gevonden.