Ilham B. en andere IS’ers dreigen straf te ontlopen

IS-vrouwen Een gerechtelijke procedure in Rotterdam kan betekenen dat de vervolging van jihadgangers in gevaar komt.

Een vluchtelingenkamp in Syrië.
Een vluchtelingenkamp in Syrië. Foto Delil Souleiman/AFP

Ontloopt IS-vrouw Ilham B. strafrechtelijke vervolging omdat Nederland te weinig doet om de in Syrië verblijvende vrouw terug te halen? Daarover buigt de Rotterdamse rechtbank zich woensdag achter gesloten deuren. De beslissing kan gevolgen hebben voor het Nederlandse terugkeerbeleid: als de rechter de vrouw gelijk geeft, staat de vervolging van meer Nederlandse IS’ers op de tocht.

Dezelfde Rotterdamse rechtbank bepaalde twee jaar geleden dat de Nederlandse staat zich meer moet inspannen om Ilham B. terug te halen, zodat zij haar proces kan bijwonen. Het OM vervolgt haar – net als alle Syriëgangers – wegens lidmaatschap van een terroristische organisatie. Maar twee jaar nadat de rechtbank een ‘bevel tot gevangenneming’ uitvaardigde tegen de vrouw, weigert het kabinet nog steeds uitreizigers en hun kinderen te helpen bij terugkeer. Daarom behandelt de rechtbank woensdag het verzoek van de verdediging om de strafzaak tegen de vrouw stop te zetten. Als dat gebeurt, kan zij niet meer worden vervolgd voor IS-lidmaatschap: niemand kan twee keer voor hetzelfde feit worden berecht. De zaak wordt in de beslotenheid van de raadkamer behandeld; een woordvoerder van de rechtbank kan nog niet zeggen wanneer er uitspraak wordt gedaan.

29 IS-verdachten

De zaak van Ilham kan van invloed zijn op de vervolging van meer jihadisten. Het OM heeft al voor 29 IS-verdachten die gevangen zitten in Syrië een verzoek tot repatriëring gedaan bij het ministerie van Justitie en Veiligheid. Als Ilham B. gelijk krijgt, is de verwachting dat hun advocaten óók het stopzetten van de vervolging kunnen afdwingen.

Als IS’ers hierdoor inderdaad massaal hun straf ontlopen, zal de politieke druk op het kabinet verder toenemen om IS-mannen en -vrouwen terug te halen. Opsporingsdiensten maken zich zorgen of er wel genoeg zicht blijft op de Nederlandse IS’ers in Syrië. Nu er formeel nog strafrechtelijk onderzoek tegen hen loopt, kunnen zij in de gaten worden gehouden. Als de rechter de zaken vernietigt, staakt ook het onderzoek naar hun verblijfplaats en activiteiten.

Daarnaast rijst de vraag of de IS’ers nog wel kunnen worden vastgezet, mochten zij uiteindelijk worden vrijgelaten uit Koerdische kampen en terugkeren naar Nederland. Het OM wil daar niet op vooruit lopen, laat een woordvoerder weten. Ook de advocaat van Ilham B., Tamara Buruma, wil voorafgaand aan de zitting niet reageren.