Recensie

Recensie Beeldende kunst

Angstwekkende houtje-touwtjeachtbaan in enorme fabriekshal

Beeldende kunst Kunstenaar Oscar Peters bouwt achtbanen waarop kunstwerken van anderen ritjes mogen maken. In de Electriciteitsfabriek in Den Haag staat zijn grootste tot nu toe, met looping. Het makersplezier spat ervan af.

Het acht meter hoge kunstwerk ‘The Savage’ van Oscar Peters. Eronder staat een labyrint van schuddende rode zuilen.
Het acht meter hoge kunstwerk ‘The Savage’ van Oscar Peters. Eronder staat een labyrint van schuddende rode zuilen. Foto Lotte van Uitert

Het bonkt, het ratelt, het piept en het kraakt in de Electriciteitsfabriek in Den Haag. Kunstwerken suizen met een rotgang tussen de bezoekers, gaan over de kop in de looping, scheren in volle vaart door de bochten en keren terug naar de takellift om aan hun volgende rondje in The Savage te beginnen.

Oscar Peters (38) bouwde deze enorme achtbaan in zes weken met een groep bevriende kunstenaars en vrijwilligers in de gigantische lege fabriekshal van de Electriciteitsfabriek, die samen met naastgelegen tentoonstellingsruimte Nest de kunstenaar uitnodigde om groot uit te pakken. The Savage is Peters’ vierde rollercoaster, de grootste tot nu toe (op het hoogste punt zo’n acht meter hoog, en zo’n 130 meter lang) en de eerste met verticale lus.

In een begeleidende video vertelt Peters dat hij geïnteresseerd is in gevaar, en met name in dingen die gesimuleerd eng zijn. Zoals een achtbaan: het gevaar is echt, en toch weet je – hoop je? – dat je weer heelhuids terugkeert. Dat angstige gevoel weet Peters met The Savage inderdaad op te roepen, want hoewel alle karretjes veilig terugkeren bij het beginpunt, ben je er niet zomaar gerust op, als je het hout zo luid hoort kraken.

Voor de kunstwerken op de karretjes vraagt Peters eveneens bevriende kunstenaars en deed hij een oproep – kunstwerken aandragen kan nog. Wekelijks wisselen de kunstwerken. Zo is zijn achtbaan een even vervaarlijke als dienstbare sokkel voor andermans werk. Het is jammer dat de eerste lichting kunstwerken niet zo sterk is: een groot hoofd, een beschilderd skateboard en een wapperend windvaantje.

De gigantische ruimte die de Electriciteitsfabriek biedt, verplicht kunstenaars om groots te werk te gaan, toen vorig jaar filmkunstenaar Jeroen Eisinga zijn werk vertoonde lukte dat spectaculair door zijn films op bioscoopschermformaat in de ruimte te projecteren. Peters en zijn team bouwden op de begane grond tegenover de entree een unheimisch labyrint van schuddende rode zuilen, bekleed met rode stof. Erdoorheen lopen voelt even verontrustend als veilig geborgen. Het is indrukwekkend, maar niet meer dan voorspel op de hoofdattractie.

Zichtbare techniek

Met zijn achtbaan wil hij de grens tussen kunst en entertainment opzoeken zegt Peters, maar dat geloven we wel. Het wonder van dit werk zit niet zozeer in wat het te zeggen heeft, maar vooral in dat het überhaupt ís. Dat er mensen zijn geweest die dit samen hebben willen en kunnen maken.

Lees ook deze column van Joyce Roodnat over een eerdere achtbaan van Peters: Kunstenaars met ego’s? Gelukkig wel

Het mooie aan The Savage is dat alle techniek zichtbaar is. Het houten geraamte is open, je ziet de schroeven zitten, je ziet waar de latjes zijn afgezaagd en welke slimme constructie met wiebelende balkjes bedacht is zodat karretjes op de helling niet naar beneden kunnen vallen. Ergens in de hoek ligt toevallig een opengemaakt karretje. Zo is te zien hoe de makers met gewichten de karretjes afstellen om hun rit te voltooien. Eindeloos gepiel moet het zijn, maar het makersplezier spat ervan af. ‘Als je het niet kunt openmaken is het niet van jou’, wordt gezegd over de steeds maar complexer wordende techniek om ons heen. Deze houtje-touwtjeachtbaan is het omgekeerde. Je ziet hoe het werkt, en toch betovert het.

Correctie (5-2-2020): In een eerdere versie stond een verkeerd fotocredit, de foto is van Lotte van Uitert.