Recensie

Recensie Muziek

Zingende standbeelden in verpletterende ‘Oedipus Rex’

Opera In de themareeks Mens & Mythe gaf het Concertgebouworkest een semi-geënsceneerde uitvoering van Stravinsky’s ‘Oedipus Rex’. Op de bok de trefzeker debuterende Fin Santtu-Matias Rouvali.

Tenor Lance Ryan en Anna Caterina Antonacci in Stravinsky's "Oedipus Rex".
Tenor Lance Ryan en Anna Caterina Antonacci in Stravinsky's "Oedipus Rex". Foto Renske Vrolijk

Mens & Mythe heet de themareeks waarin het Concertgebouworkest (KCO) deze maand de klassieke mythologie uitpluist. Eerder kwamen Prometheus en Alkestis al aan bod, vrijdag was het de beurt aan Oedipus. U weet wel, de Thebaanse koningszoon die zonder het te weten zijn vader vermoordde en de echtelijke lakens deelde met zijn moeder.

Op het programma Stravinsky, wiens Oedipus Rex vaak in een adem wordt genoemd met harde gesteenten als marmer en graniet. De componist zelf was er debet aan: voor zijn neoklassieke opera-oratorium zocht hij naar een „monumentale”, „versteende” taal. Vrij van sentiment, zeg maar. Het libretto van Jean Cocteau (vrij naar Sophocles) liet hij in het Latijn vertalen.

In de semi-geënsceneerde uitvoering van afgelopen vrijdag klonken de archaïsche woorden zonder boventiteling, wat de beoogde afstandelijkheid nog vergrootte. Acteur Pierre Bokma trad aan als verteller, en hield in korte Nederlandse monologen zicht op de verhaallijn - verteltrant: acht uur journaal. Al even doelbewust emotieloos was de mise-en-espace van Gijs de Lange. Koud, blauw licht. Gemaskerde, roerloze zangers.

Stravinsky zelf sprak van „zingende standbeelden”. Hij hieuw er een partituur bij die in alles onverzettelijkheid uitdraagt: eerder tempelfries dan historisch tafereel in olieverf. De debuterende Fin Santtu-Matias Rouvali (1985) loodste het Concertgebouworkest en de heren van het Lets Staatskoor trefzeker door de in koper en knoestig hout gevatte klankblokken. Imposant: de verpletterende tutti-klank van koor en orkest.

In de sterk bezette zangerscast maakte de Amerikaanse bulderbariton Christian Van Horn indruk in de dubbelrol van Kreon en ‘bode’. Naarmate het drama zich ontvouwde, mengde de uitstekende tenor Lance Ryan (Oedipus) steeds meer gevoel door zijn noten: een gefluisterde zucht, een scherp randje in de hoogte. Geïsoleerde kleurelementen in een zwart-witverhaal.

Bariton Christian Van Horn als Créon/Le Messager tijdens de generale repetitie door het Concertgebouworkest van „Oedipus Rex” van Igor Stravinsky o.l.v. dirigent Santtu-Matias Rouvali. . Op de achtergrond tenor Lance Ryan als Oedipus en Anna Caterina Antonacci als Iocaste en Uiterst rechts Santtu-Matias Rouvali. Foto Renske Vrolijk

Voor de pauze klonk de langverwachte wereldpremière van Ariadne (2019), zwanenzang van de in oktober overleden componist Theo Verbey. Verbey gold als een van ’s-lands beste orkestratoren en verpakt in Ariadne subtiele instrumentaties in een smetteloze orkestklank. Vakmanschap van de hoogste orde. Maar voor een mythe over bloedoffers en een monsterlijke half-stier misschien wat al te gepolijst.