Brieven

Brieven

Illustratie
Illustratie Cyprian Koscielniak

Ko Colijn geeft drie voorbeelden waarin Nederland de afgelopen jaren ‘begrip’ dan wel ‘steun’ heeft uitgesproken voor militair optreden van bondgenoten (Worstelen met geopolitiek: ‘begrip’ in plaats van ‘steun’, 24/1). Het minder sterke woord ‘begrip’ gebruiken zou een „Nederlandse trouvaille” zijn als „erfenis van de commissie-Davids, die in 2010 oordeelde dat de politieke ‘steun’ van het kabinet-Balkenende aan de Amerikaans-Britse inval in Irak (2003) volkenrechtelijk onterecht was geweest”. Colijn doet het voorkomen alsof de termen begrip en steun volwaardige volkenrechtelijk beginselen zijn. Het regeerakkoord van CDA, PvdA en CU in 2007 bevatte de volgende bepaling: „Een adequaat volkenrechtelijk mandaat is vereist bij deelname aan missies met inzet van Nederlandse militairen.” De commissie-Davids concludeerde dat „de oorlog tegen Irak een solide rechtsgrondslag [ontbeerde], omdat een adequaat volkenrechtelijk mandaat niet bestond”. Hierop reageerde het kabinet in 2010: „Met de kennis van nu aanvaardt het kabinet dat voor (de inval in Irak) een adequater volkenrechtelijk mandaat nodig zou zijn geweest” (cursief van mij). Dit was de echte trouvaille: wat één letter niet kan uitmaken! Hiermee was de rust weergekeerd in politiek Den Haag. Ondertussen bleef onduidelijk waarom de commissie-Davids het begrip ‘een adequaat volkenrechtelijk mandaat’ had overgenomen van het kabinet-Balkenende, alsof het hier om een bestaand volkenrechtelijk beginsel ging. Bovendien wees de reactie van het kabinet er nog eens op dat de term ‘adequaat’ niet zozeer een juridische als wel politieke inschatting behelst: wat de voor de één adequaat is, is dat voor de ander helemaal niet, maar het biedt wel ruimte voor compromissen. In essentie is er na ‘Davids’ niets veranderd: de besluitvorming over de uitzending van Nederlandse militairen is geen uitsluitend volkenrechtelijk vraagstuk, maar is ingebed in een bredere nationale en internationale context. Bij toekomstige missies zal dat niet anders zijn.


oud-VN- en NAVO-medewerker van Clingendael.