Lamar Hunt, de man die de Super Bowl bij de mensen thuis bracht

American football De National Football League bestaat honderd jaar. De competitie werd in de jaren zestig opgeschud door de komst van de American Football League van Lamar Hunt, die ook de Super Bowl bedacht. Zondagnacht wordt hij weer gespeeld.

Tyreek Hill van Kansas City Chiefs in januari in actie tegen Tennessee Titans in het Arrowhead Stadium in Kansas City.
Tyreek Hill van Kansas City Chiefs in januari in actie tegen Tennessee Titans in het Arrowhead Stadium in Kansas City. Foto Matthew Stockman/Getty Images

‘Kansas City, are you ready to go back to the Super Bowl?’ De vraag van presentator Jim Nantz op zondagavond 19 januari aan de 76.416 fans van de Chiefs is overbodig. Voor het eerst in vijftig jaar heeft hun ploeg zich geplaatst voor de finale van het American-footballseizoen en de sfeer in het Arrowhead-stadion, ‘the loudest venue on the planet’, is uitzinniger dan gewoonlijk. Alle ogen zijn gericht op het podium dat is neergezet voor de prijsuitreiking van de Lamar Hunt Trophy, de beker voor de kampioen van de American Football Conference, een van de twee afdelingen in de National Football League (NFL). Aan de rechterzijde van Nantz staan Clark Hunt, de eigenaar van de Chiefs, en zijn moeder Norma. De man naar wie de trofee midden jaren tachtig is vernoemd, ontbreekt.

Lamar Hunt overlijdt op 13 december 2006 in Dallas aan de gevolgen van prostaatkanker. Vlak voor zijn dood, als hij Clark heeft verteld alle vertrouwen in hem te hebben als opvolger, drukt Lamar zijn zoon op het hart: „Zorg dat je moeder naar de Super Bowl gaat, ik wil niet dat haar reeks onderbroken wordt.” Norma Hunt zit deze zondag in Miami voor de 54ste keer in het stadion; zij is de enige vrouw die alle finales heeft bijgewoond. Veertig keer zat zij naast Lamar, zonder wie de sportwereld de Super Bowl niet zou hebben gekend.

Football in Dallas

De NFL, opgericht in 1920, bestaat midden jaren vijftig uit twaalf teams. De competitie speelt zich af in het noordoosten van de Verenigde Staten, en aan de westkust in San Francisco (49ers) en Los Angeles (Rams). Uitbreiding in het zuiden is voor de teameigenaren niet aan de orde. Dat is wat Lamar Hunt keer op keer krijgt te horen van NFL-commissaris Bert Bell. Lamar heeft plannen om een professioneel footballteam in Dallas op te richten. Geld is geen probleem; als zoon van een olietycoon overstijgt zijn persoonlijk vermogen de 100 miljoen dollar. Al loopt Hunt nooit te koop met zijn rijkdom. Hij is niet gierig, eerder zuinig en uiterlijk vertoon is hem totaal vreemd. Zijn vrienden op high school moeten er via een artikel in Life achterkomen dat zijn vader H.L. Hunt is, de rijkste man van de Verenigde Staten.

Lamar Hunt in 1969, eigenaar van clubs als Kansas City Chiefs, Dallas Tornado (voetbal) en Chicago Bulls (basketbal). Foto Bettmann Archive

Hunts enige zwakke plek is gokken. Hij zet duizenden dollars in op sportwedstrijden. Sinds hij als zevenjarige in Dallas een footballwedstrijd bijwoonde, is hij sportfan. Maar sport is nog geen big business, hij wil zijn familie ervan overtuigen dat het dat wel kan zijn.

In de VS stijgt het aantal huishoudens met een televisie tot bijna vijftig miljoen en de winkelcentra overspoelen het land – de gemiddelde Amerikaan krijgt het steeds beter, ziet Hunt. Hij ziet ook dat de Major League Baseball, een honkbalcompetitie van zestien teams met tanende publieke belangstelling, wil uitbreiden. Dan moet de steeds populairder wordende NFL, met twaalf franchises, dat zeker kunnen. Als hij voor de zoveelste keer bot vangt bij commissaris Bell, besluit hij in te zetten op een eigen footballcompetitie met zes teams. Hij weet dat er meer mannen bij de NFL hebben aangeklopt, de belangstelling voor het oprichten van een professioneel footballteam is groot.

Maar zijn plannen lekken uit en prompt geven de eigenaren van de NFL-teams toestemming voor uitbreiding in het zuiden. Er komt een team bij, in Dallas. Hunt brengt noodgedwongen een verklaring uit waarin hij aangeeft niet te wijken. „We zullen deze herfst een zevende en achtste team toevoegen.” Een dag na zijn 27ste verjaardag, op 3 augustus 1959, kondigt hij de American Football League (AFL) aan.

Grote verliezen

Voordat er een wedstrijd is gespeeld, tekent de AFL in 1960 een vijfjarig contract met televisiezender ABC, die ruim twee miljoen dollar per jaar betaalt voor de uitzendrechten. Het is voor het eerst dat er in het football een collectieve tv-deal wordt gesloten. Het geld wordt ook eerlijk verdeeld over de acht teams. Het is zoals Hunt het voor ogen heeft: gelijke kansen voor iedereen maakt de competitie spannender. De AFL gaat op 9 september 1960 in Boston officieel van start. Maar in de eerste drie seizoenen lopen de verliezen op en als de acht teameigenaren het miljoenenverlies bespreken, stelt een van de mannen voor de naam van de league te veranderen in ‘The Foolish Club’.

Ook Dallas Texans, het team van Hunt, is zwaar verliesgevend. De concurrentiestrijd met Dallas Cowboys, dat de NFL achter zich heeft staan, lijkt niet te winnen. Lamar krijgt na drie seizoenen van Jack Steadman, general manager van de Texans, het advies Dallas te verruilen voor een andere speelstad. „Jij bent de oprichter van de AFL. We kunnen de andere eigenaren niet blijven voorspiegelen dat deze competitie een succes wordt, tenzij we ervoor zorgen dat de Texans succesvol worden.”

Kansas City

Op kerstavond 1962 ligt op het bureau van Lamar Hunt een briefje: „Please call Mayor H. Roe Bartle in Kansas City.” Twee dagen later vliegt hij in het dieptste geheim naar de 900 kilometer noordelijker gelegen stad. De burgemeester ziet American football als de ideale sport om het imago van de boerenstad Kansas City op te krikken, Hunt ruikt zakelijke kansen. Hij mag het plaatselijke stadion huren voor 1 dollar per jaar, in Dallas betaalt hij 10.000 dollar per wedstrijd aan de Cotton Bowl. Vijf maanden na het eerste contact maakt Hunt de verhuizing naar Missouri bekend. Hij ziet vrij snel in dat zijn team geen Kansas City Texans kan gaan heten en de keus valt op Chiefs. Een eerbetoon ook aan burgemeester Bartle, die ‘The Chief’ wordt genoemd.

Coach Hank Stram viert met Kansas City Chiefs de zege in de American Football League in Oakland, in 1970. Foto AP

De Texans zijn het tweede AFL-team dat een nieuwe identiteit krijgt. In New York zijn de Titans door hun nieuwe eigenaar Sonny Werblin omgedoopt in de Jets. Mediaman Werblin is de man die de AFL in 1964 aan een verbeterd tv-contract helpt. De NFL denkt met hun tweejarige deal met CBS, voor 28,2 miljoen dollar, de genadeklap uit te delen aan hun concurrent, maar Werblin sleept er voor bij NBC een vijfjarige overeenkomst ter waarde van 42 miljoen dollar uit. Dan beseft Lamar Hunt, net als iedereen die iets te betekenen heeft in de footballwereld, dat de AFL een blijvertje is. Maar geld verdienen, zoals hij het zich heeft voorgesteld toen hij de professionele sport instapte, blijft moeilijk zolang de strijd met de NFL niet ophoudt.

Fusie met de NFL

Tex Schramm, general manager van Dallas Cowboys, belt op 4 april 1966 Lamar Hunt om een afspraak te maken. Twee dagen later ontmoeten beide mannen elkaar op het vliegveld in Dallas. Schramm is gestuurd door de NFL: „Het is tijd om over een fusie te praten.” Hunt houdt het nieuws voor zich tot hij een maand later met Schramm het voorstel op grote lijnen doorneemt. De NFL zal alle acht AFLteams adopteren, maar verlangt daarvoor wel een vergoeding van 18 miljoen dollar, te betalen binnen twintig jaar. Lamar weet meteen dat het een goede deal is. Een schijntje zelfs, afgezet tegen de verwachte hogere inkomsten en de waardevermeerdering van de AFL-franchises. Hij weet de andere teameigenaren te overtuigen en op 8 juni 1966 gaat een persbericht de deur uit: „De NFL en de AFL hebben plannen voor een uitgebreide footballeague, die zal bestaan uit 26 teams in 25 steden – met de verwachting dat er teams worden toegevoegd in de nabije toekomst.”

De NFL wordt pas in 1970 de competitie zoals we die nu kennen, met twee conferences: de NFC en de AFC. In de vier tussenliggende seizoen blijven de leagues naast elkaar bestaan, worden de bestaande tv-contracten gerespecteerd en treffen de kampioenen elkaar treffen in ‘The AFL-NFL World Championship Game’. De eigenaren van de NFL protesteren tegen de naam omdat de AFL als eerste wordt genoemd, maar niemand weet zo snel een betere. Het voorstel van Hunt om de wedstrijd de Super Bowl te noemen, geïnspireerd op de Super Ball waarmee zijn kinderen door het huis stuiteren, wordt geblokkeerd door de nieuwe NFL-commissaris Pete Rozelle. Hij vindt de naam smakeloos. Maar de pers krijgt er lucht van en als Kansas City kampioen wordt van de AFL, koppen de kranten: ‘Super Chiefs heading for the Super Bowl’.

Super Bowl IV

Op 15 januari 1967 verliezen de Chiefs van Green Bay Packers in Los Angeles. Het Colloseum is met 63.000 toeschouwers voor tweederde gevuld, de enige keer dat de Super Bowl niet is uitverkocht – supporters zijn nog niet gewend naar een wedstrijd op neutraal terrein te reizen. In 1970, in Super Bowl IV (de Romeinse cijfers zijn ook een idee van Hunt) verslaan de Chiefs met 23-7 de Vikings uit Minnesota. Het is voor Hunt de mooist denkbare afsluiting van tien jaar AFL.

Mecole Hardman van Kansas City Chiefs bereidt zich voor op de Super Bowl in Florida. Foto Brynn Anderson/AP

Hunt, die in 1972 wordt opgenomen in de Pro Football Hall of Fame, komt met de Chiefs nog één keer in de buurt van de Super Bowl. In 1993 verliest zijn team in Buffalo de finale van de AFC van de Bills. De Lamar Hunt Trophy gaat niet mee naar Kansas City. Het is de enige keer dat ze bij de Chiefs hun eigenaar zien huilen.

De NFL bestaat tegenwoordig uit 32 teams en is de rijkste sportcompetitie ter wereld; in 2019 was de omzet 13 miljard dollar. Het is veruit de populairste tv-sport in de VS. Kansas City Chiefs, nog altijd in handen van de familie Hunt, hoopt zondag tegen San Francisco 49ers beslag te leggen op de Super Bowl. Mochten Clark en Norma op het podium de beker krijgen uitgereikt, dan zullen hun gedachten vanzelf naar hun vader en echtgenoot uitgaan. Het was zijn voorstel om de door Tiffany ontworpen zilveren trofee in 1970 te vernoemen naar Vince Lombardi, de relatief jong overleden succescoach van Green Bay Packers. Lamar Hunt is voor altijd verbonden met de Super Bowl.

Bronnen: Lamar Hunt – A life in sports, NFL.com, YouTube.