IBM moet zonder Rometty naar de cloud

Vertrek topvrouw Zeven jaar leidde Ginni Rometty IBM. Ze zette in op clouddiensten, maar die renderen nog te weinig. En de concurrentie is groot.

Ginni Rometty stapt in april op als topvrouw van IBM.
Ginni Rometty stapt in april op als topvrouw van IBM. Foto David Becker/Bloomberg

Hoe kan een hoogbejaard technologieconcern (108 jaar) zich blijven vernieuwen en opboksen tegen jonkies als Microsoft (44), Amazon (25) en Google (21)? Die vraag liet Ginni Rometty, sinds 2012 topvrouw van IBM, nooit los.

Donderdag werd bekend dat Rometty (63), een van de zichtbaarste topvrouwen van de Verenigde Staten, in april stopt bij IBM. Eind dit jaar gaat ze met pensioen.

Rometty begon in 1981 als technicus bij IBM, maar klom snel op. Naar verluidt hoopte ze in 2002 al de baas te worden, toen haar voorganger Samuel Palmisano werd benoemd.

Toen Rometty tien jaar later alsnog werd aangesteld, kreeg ze de moeilijke taak om IBM door een grote transformatie te leiden.

Het bedrijf was ooit toonaangevend omdat het aan de basis stond van de personal computer (pc) en de floppy disk. IBM verdiende vooral aan de verkoop van grote zakelijke mainframe-computers.

Het afgelopen decennium richtte IBM zich op groeimarkten als kunstmatige intelligentie en het leveren van clouddiensten, waarbij bestanden niet lokaal worden opgeslagen, maar via internet toegankelijk zijn.

Lees ook dit artikel uit 2012: Big Blue in Big Data

Op beide nieuwe terreinen kende IBM een trage start, waardoor de jonge techreuzen een veel groter marktaandeel konden verwerven.

Volgens onderzoeksbureau Gartner heeft Amazon bijna de helft van de markt voor clouddiensten in handen, gevolgd door Microsoft (16 procent), Alibaba (8 procent) en Google (4 procent). Op de vijfde plaats staat IBM, met een schamele 1,8 procent marktaandeel.

Gepasseerd door overheid

Het statusverlies van het IBM werd pijnlijk duidelijk toen het, ondanks zijn historisch goede contacten met de Amerikaanse overheid, werd gepasseerd voor het bouwen en onderhouden van een cloud voor de CIA. De inlichtingendienst koos voor Amazon.

De belangrijkste nalatenschap van Rometty is de overname in 2018 van softwareproducent Red Hat, dat ook clouddiensten levert. Dat was een grote gok: met een bedrag van 34 miljard dollar is het veruit de grootste overname die IBM ooit gedaan heeft en de verwachting is dat positieve effecten pas langzaam zichtbaar worden, als de twee bedrijven verder integreren.

Ook kunstmatige intelligentie heeft IBM minder opgeleverd dan gehoopt. In 2011, vlak voor het aantreden van Rometty, kreeg IBM bekendheid nadat zijn supercomputer ‘Watson’ de bekende Amerikaanse televisiequiz Jeopardy! had gewonnen van twee mensen. Vervolgens vroegen veel IBM-klanten: kan ik ook „een Watson” kopen?

Vervolgens begon IBM Watson aan bedrijven aan te bieden, zodat zij voorspellingen konden doen op basis van patronen in grote bergen data.

IBM zette zwaar in op de promotie van Watson en investeerde miljarden dollars, vooral in gezondheidszorg. Watson kon gevoed worden met patiëntgegevens en de laatste wetenschappelijke inzichten, waarna de computer voor iedere patiënt een persoonlijke behandelwijze kwam.

Maar de resultaten vallen tegen, zagen analisten de afgelopen jaren. In 2018 meldde The Wall Street Journal dat er in de medische sector de teleurstelling groeit over een Watson-project om de behandeling van kanker te verbeteren. Veel ziekenhuizen en klinieken zouden een oncologieproject met IBM al hebben stopgezet of verkleind. In de meeste gevallen had het gebruik van Watson weinig toegevoegde waarde, soms gaf de computer zelfs verkeerde adviezen.

Omzet daalde elk kwartaal

Sinds haar aantreden in 2012 zag Rometty de omzet van haar bedrijf zo ongeveer ieder kwartaal dalen, op een kortstondige opleving in 2017 en 2018 na. En op de beurs verloor IBM de afgelopen acht jaar een kwart van zijn beurswaarde. Ter vergelijking: de Nasdaq-index steeg diezelfde periode met 250 procent, en de koers van concurrent Microsoft met meer dan 500 procent.

Vorige week kwam IBM toch weer met goed nieuws: in het laatste kwartaal van 2019 steeg de omzet nipt, met 0,1 procent, naar 21,8 miljard dollar. Het kan een aanwijzing zijn dat de aankoop van Red Hat toch een positief effect heeft. Volgens IBM was het ook een recordkwartaal voor zijn clouddiensten, die een omzetstijging noteerden van 21 procent.

En met de aankondiging van de opvolger van Rometty, liet IBM donderdag opnieuw zien waar het zich de komende jaren op wil richten: Arvind Krishna, de nieuwe topman, leidt nu nog de clouddivisie van IBM.