Brexitblog

Teruglezen: Brexit is een feit: Verenigd Koninkrijk heeft de EU verlaten

Dit blog gaat dicht

Met het Verenigd Koninkrijk dat ruim 3,5 jaar na het Brexit-referendum nu echt uit de EU is sluiten we dit liveblog af. De belangrijkste gebeurtenissen van de historische Brexit-avond:

- Premier Boris Johnson kwam met verzoenende woorden in zijn toespraak tot het Britse volk: "Voor velen is dit een geweldig moment van hoop, een moment waarvan ze dachten dat het nooit zou komen. Ook zijn er velen die hier een gevoel van angst en verlies aan overhouden."
- Er klonk om middernacht Nederlandse tijd, het officiële moment dat de Britten de EU verlieten, gejuich in Londen en er vloeiden tranen in Brussel.
- Eerder op de dag lieten vooraanstaande Britse politici en Europese zwaargewichten zich in gewichtige woorden uit over de Brexit, zoals voormalig EU-president Donald Tusk: "We waren en zijn een Gemeenschap, en zullen dat altijd blijven. Geen Brexit kan daar ooit verandering in brengen."

Farage: laten we dit vieren als nooit tevoren

„De oorlog is voorbij, wij hebben gewonnen”, waren de triomfantelijke woorden van Brexiteer van het eerste uur Nigel Farage. De leider van de Brexit Party sprak in een overwinningstoespraak de menigte op Parliament Square toe. „En met Boris Johnson hebben we een Conservatieve premier die de juiste dingen zegt. Laten we hem aan zijn beloftes houden. (...) Laat ons optimistisch zijn, laat ons het voorbeeld zijn voor Europese landen. Laten we dit vieren zoals nooit tevoren.”

"The war is over - we have won!"

Brexit Party leader Nigel Farage speaks in the moments leading up to the UK's exit from the EU, saying "this is the greatest moment in the modern history of our great nation." pic.twitter.com/0rMkRcmlQY

— Channel 4 News (@Channel4News) January 31, 2020

Tranen in Brussel, gejuich in Londen

Het aftelmoment in Londen is met luid gejuich gevierd. De Brexiteers op Parliament Square vierden feest toen de klok elf keer sloeg, en het Verenigd Koninkrijk officieel de EU verliet.

En ze zijn exit pic.twitter.com/ga33eVU4x9

— Titia Ketelaar (@titia_k) January 31, 2020

In Brussel werd het aftellen met tranen en kaarsen gadegeslagen, naast het gejuich van een aantal Brexiteers, zo ziet Brussel-correspondent Clara van de Wiel.

Op Place Luxemburg zijn er kaarsen en tranen #BrexitDay pic.twitter.com/PR2mVJTBbp

— Clara van de Wiel (@ClaravandeWiel) January 31, 2020

Verenigd Koninkrijk verlaat Europese Unie

Na maandenlang onderhandelen is de Brexit een feit, na 47 jaar lidmaatschap heeft het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie dan echt verlaten. Is nu dan ook echt alles anders?

Lees het vragenstuk: Hoe nu verder, en wat is er veranderd?

Don't look back in Anger, Always look on the Bright Side of Life

Nog minder dan twintig minuten, en dan verlaat het Verenigd Koninkrijk de EU en is de Brexit een feit. Bij historische momenten als deze hoort toepasselijke muziek. We vroegen u, de NRC-lezer, welke Brexit-gerelateerde muziek u aan de ultieme Brexit-afspeellijst zou toevoegen. Voor de laatste paar minuten dat het Verenigd Koninkrijk nog bij de EU zit, draaien we hier op de redactie nog één keer Hello Goodbye en Old England.

Van The Clash tot The Waterboys: Luister hier naar de Brexit-afspeellijst

Reportage uit Londen: 'vanaf nu zal de Engelse Leeuw weer Brullen'

NRC-correspondent Melle Garschagen doet vanuit Londen verslag van de laatste Britse uren in de Europese Unie. Hij treft in de regen bij Parliament Square veel blije Brexiteers. „Ik heb de afgelopen jaren getwijfeld of we wel echt zouden uittreden, nu weet ik zeker dat het gebeurt. Boris Johnson heeft het geregeld en Nigel Farage is een absolute held.”

Lees de reportage:
'vanaf nu zal de Engelse leeuw weer brullen'

Boris Johnson: we hebben zelfbestuur teruggenomen

De Britse premier Boris Johnson heeft in een vooraf opgenomen video het Britse volk toegesproken, een uur voordat de Brexit een feit is. In zijn toespraak opent Johnson met verzoenende woorden.

„Voor velen is dit een geweldig moment van hoop, een moment waarvan ze dachten dat het nooit zou komen. Ook zijn er velen die hier een gevoel van angst en verlies aan overhouden. En dan is er natuurlijk een derde groep – misschien wel de grootste – die zich zorgen maakte dat de politieke wurggreep nooit ten einde zou komen. Ik begrijp die gevoelens, en het is onze taak als regering – mijn taak – om dit land samen te brengen en weer voorwaarts te gaan.”

„We zien dit als een nieuw tijdperk van vriendschappelijke samenwerking tussen de EU en een energiek Groot-Brittannië. Een Brittannië dat tegelijk een grote Europese macht is, en echt globaal in onze reikwijdte en ambities.”

Johnson benadrukt dat de Brexit wat hem betreft meer is dan een simpele juridische uittreding, maar een „moment van echte nationale vernieuwing en verandering. (…) we hebben de middelen van zelfbestuur teruggenomen. Nu is het moment om die middelen te gebruiken om het volledige potentieel van dit briljante land te benutten, en de levens van iedereen in alle hoeken van het Verenigd Koninkrijk beter te maken.”

Bekijk de hele toespraak hieronder

Tonight we are leaving the European Union. pic.twitter.com/zZBsrf4BLe

— Boris Johnson (@BorisJohnson) January 31, 2020

Gejuich voor Thatcher op Parliament Square

Op het plein voor het Britse parlement zijn inmiddels de festiviteiten begonnen. Op een groot scherm wordt een video vertoond waarin de aanloop naar de Brexit getoond wordt. De menigte, waarvan velen ondanks de regen in Britse kostuums zijn uitgedost, juicht luid bij het zien van voormalig premier Margaret Thatcher en scandeert haar beroemde „No No No”-speech. Er is boegeroep voor de pro-Europese oud-premier Tony Blair.

Boos for Blair as celebrations kick off in Parliament Square pic.twitter.com/vxENtXqBvR

— Ava-Santina (@AvaSantina) January 31, 2020

EU-vlaggen in Schotland op 'Brexit Day'

Niet overal in het Verenigd Koninkrijk wordt uitgekeken naar de Brexit. In Schotland, waar de grote meerderheid voor 'Remain' stemde bij het referendum, wordt vrijdag in verschillende steden gedemonstreerd tegen het vertrek uit de EU. Demonstranten lopen met kaarsen, protestborden en Schotse en EU-vlaggen door de straten. Het Schotse parlement nam een resolutie aan waardoor de EU-vlaggen boven regeringsgebouwen in Edinburgh ook na middernacht in de mast blijven.

De Schotse premier Nicola Sturgeon noemde de Brexit in een toespraak „een moment van overweldigende droefenis voor velen van ons in het Verenigd Koninkrijk” - en voegde daaraan toe dat die droefenis in Schotland bovendien gepaard gaat met woede, „omdat die tegen de wil van de overgrote meerderheid toch plaatsvindt”.

De Schotse regeringspartij SNP is voorstander van een Schots onafhankelijkheidsreferendum, waarin de bevolking zich mag uitspreken over een afscheiding van het Verenigd Koninkrijk. De Britse premier Johnson is daar mordicus tegen.

Brexit-Quiz: hoe heet de papegaai van de Speaker?

De maanden van politiek getouwtrek waren een feest voor fanatieke Brexit-volgers; de nieuwsstroom over de uittreding van het Verenigd Koninkrijk leek haast onuitputtelijk. Wie nog voor de klok middernacht slaat zijn of haar kennis wil testen: Brexit-redacteur John Hoogerwaard maakte voor NRC de Grote Brexit-Quiz.

Maak hier de Grote Brexit-Quiz: Hoe heet de papegaai van de Speaker?

Dit gebeurt vanavond in het Verenigd Koninkrijk

In Londen wordt vrijdagavond afgeteld naar 23.00 uur (lokale tijd), het moment waarop de uittreding uit de Europese Unie officieel een feit is. De officiële festiviteiten worden bewust ingetogen gehouden, om de al diepe verdeeldheid in het land niet nog verder te vergroten.

Een deel van de binnenstad is vrijdagavond speciaal verlicht, en aan elke vlaggenmast van Parliament Square wappert de Britse Vlag. De Britse premier Johnson organiseert een receptie op 10 Downing Street, en houdt later op de avond een toespraak. Op de gevel van de ambtswoning wordt een klok geprojecteerd die de minuten aftelt.

Brexit-aanjager van het eerste uur Nigel Farage is niet van plan het rustig aan te doen. De leider van de Brexit Party organiseert een feest voor het Britse parlementsgebouw in Londen en wil de Brexit juist zo uitbundig mogelijk vieren. Op het Leave Means Leave-feest worden patriottische liedjes gezongen en treden cabaretiers en artiesten op.

Twitter avatar Nigel_Farage Nigel Farage Warming up for later. Cheers! https://t.co/hN1zGHzL5R

Brussel strijkt in stilte Britse vlag

Met een bescheiden ceremonie is de Britse vlag vrijdagavond weggehaald bij het Europees parlement en bij de Europese Raad. Medewerkers haalden even na 20.00 uur de 'Union Jack' voor het laatst neer, en hingen er een Europese vlag voor terug.

Daar gaat 'ie dan, de Lowering of the Union Jack in Brussel, vastgelegd door collega @Bertvanslooten In een tochtige steeg langs het Europees Parlement. Nul ceremonie, nul toeschouwers. Hoog tijd om deze armoe weg te drinken in een Brusselse pub #BrexitEve pic.twitter.com/a6vTQ89qhV

— Tijn Sadée (@tijnsadee) January 31, 2020

Aanvankelijk wilden Brexiteers een triomfantelijke ceremonie houden bij het neerhalen van de Britse vlag, maar dat zag men in de Europese hoofdstad niet zitten. Er viel immers niets te vieren in Brussel. Na enige druk werd er later alsnog ingestemd met een korte ceremonie.

In de plenaire zaal werd een steiger neergezet om de Britse vlag weg te halen. Dit gebeurde buiten het zicht van de camera's.

One of the last pictures of British flag in plennary room in #EuropeanParliament. Security is locking the doors. Someone clearly doesn’t want there to be any kind of ceremony . #brexit pic.twitter.com/nfBzOesIN8

— Jakub Riha (@jakubrihacz) January 31, 2020

Eerder op de dag werd bij de Britse overheidsgebouwen in Brussel de Europese vlag al weggehaald. Hierbij werd geen ceremonie gehouden; bij de permanente vertegenwoordiging haalde een medewerker op een onbewaakt moment de Europese vlag naar binnen. De Britse vlag met het koninklijke wapen wappert daar nu als enige aan de gevel.

The #EU flag is removed from the #UK permanent representation to the #EU. @ukineu. From now on the union flag flies solo. pic.twitter.com/6gGggwtsGj

— Jim Brunsden (@jimbrunsden) January 31, 2020

Gedoe om het strijken van de Union Jack: 'We hebben niets te vieren'

'Geen einde, maar een nieuw begin' - dit zeggen prominenten op Brexit Day

Nu het Britse vertrek uit de EU nog slechts enkele uren op zich laat wachten, is het moment aangebroken dat allerlei vooraanstaande Britse politici zich in gewichtige woorden over het historische moment uitspreken. Een overzicht:

Boris Johnson, premier: „Het belangrijkste dat ik vanavond kan zeggen, is dat dit geen einde is maar een nieuw begin. Dit is het moment waarop de dageraad aanbreekt en een nieuw hoofdstuk gaat beginnen. Het is een ogenblik van echte nationale vernieuwing en verandering.”

Jeremy Corbyn, partijleider Labour: „De plek van ons land in de wereld zal veranderen. De vraag is welke richting we nu kiezen. We kunnen een waarlijk kosmopolitisch, divers en naar buiten gericht Verenigd Koninkrijk opbouwen. Of we kunnen ons naar binnen keren, waarbij we onze principes, rechten en normen inruilen voor haastig gesloten, eenzijdige handelsdeals met Donald Trump en anderen.”

Nigel Farage, partijleider Brexit Party: „Happy Brexit Day! Eindelijk is de dag aangebroken waarop we onze vrijheid herwinnen. Een enorme overwinning van het volk op de gevestigde orde. Om elf uur vanavond kunnen we niet meer terug. Zodra we uit de EU zijn, zullen we nooit meer terug komen. Tijd om feest te vieren.”

Donald Tusk, voormalig EU-president: „Mijn dierbare Britse vrienden. We waren en zijn een Gemeenschap, en zullen dat altijd blijven. Geen Brexit kan daar ooit verandering in brengen.”

Michel Barnier, EU-hoofdonderhandelaar: „Vandaag denk ik aan de miljoenen Britse burgers die verdrietig zijn, net zoals wij vandaag verdrietig zijn.”

Nicola Sturgeon, premier Schotland: „Vanavond verlaat het VK de Europese Unie. Dat zal een zeer verdrietig moment zijn voor velen in het land. En omdat het bij ons tegen de wil van de grote meerderheid gebeurt, zal het verdriet in Schotland vermengd zijn met woede. Ik wil me richten op iets veel belangrijkers. Hoop op een betere toekomst voor Schotland. Na vanavond kunnen we die toekomst alleen bereiken via onafhankelijkheid.”

Ierse premier in Europese kranten: klimaat nieuwe opdracht EU

De Ierse premier Leo Varadkar betreurt dat het Verenigd Koninkrijk de EU verlaat. Wel wil hij dat er voor de Britten altijd een „een plaats aan de tafel” is als ze terug willen keren. Vrijdag publiceerde hij een opiniestuk in zeven Europese kranten.

Lees hier het opiniestuk van Leo Varadkar: klimaat nieuwe opdracht EU

Von der Leyen: de Brexit betekent een nieuw begin voor oude vrienden

De Brexit betekent dat de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk als „oude vrienden een nieuw begin" moeten maken. Dat heeft de voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen vrijdag gezegd. Ze reageerde op een persconferentie op de uittreding van de Britten, later op de dag:

„Laat er geen twijfel over bestaan: de uitdagingen die de EU wachten en de kansen die we kunnen nemen, zijn door de Brexit niet veranderd. Het gaat om klimaatverandering en de Europese Green Deal, het erom dat we een voortrekkersrol innemen in de digitale revolutie. Het gaat erom dat we de migratie op een effectieve maar humane manier aanpakken en dat we sterke partnerschappen smeden over de hele wereld. Als onderdeel hiervan willen we de best mogelijke relatie met het Verenigd Koninkrijk, maar die relatie zal nooit zo sterk zijn als in een lidmaatschap.”

Een rondje langs de kranten

„Na dertig jaren van verzet tegen het sluipende gevaar van een Europese superstaat heeft het grootse volk van het Verenigd Koninkrijk het eindelijk voor elkaar... Brexit is geregeld.”

Dit zijn de woorden waarmee de Britse tabloid The Sun vrijdag opende. Daarnaast een foto van de toren met de Big Ben. De wijzers van de klok staan op 23.00 uur, de tijd dat de Britten de EU na jarenlange onderhandelingen verlaten. „Our time has come", kopt de krant.

Vrijwel alle grote Britse kranten staan in het teken van de Brexit. „Een nieuw tijdperk voor Groot-Brittannië", schrijft The Daily Mail. „Ja, we hebben het voor elkaar!", zo schrijft The Daily Express. „Thank EU and goodbye", woordgrapt Metro.

The Times is minder uitbundig en blikt in een artikel vooruit op het onderhandelingsjaar dat de Britten te wachten staat. Daarboven een verwijzing naar een artikel verderop in de krant: „Europese toevluchtsoorden, de beste plekken om contact te houden met het continent”. Ook The Guardian is voorzichtig. „Klein eiland", staat in zwarte letters bij een foto van een zandkasteel met daarin een Britse vlag. De Brexit is „de grootste gok van deze generatie".

Tabloid The Daily Star schat de stemming in het land weer anders in. „Vanavond is een WERKELIJK HISTORISCH moment voor ons land... Inderdaad, het eind van Dry January!” De drank zal rijkelijk vloeien.

Premier Johnson trapt de dag van de Brexit af in Sunderland

Vrijdag is de dag dat het Verenigd Koninkrijk „eindelijk de EU verlaat", jubelde 10 Downing Street, het kantoor van premier Boris Johnson. Om middernacht in Brussel treden de Britten formeel uit. Praktisch verandert er nog niet zo veel, maar vooral symbolisch is het voor zowel kamp-Leave als de Remainers een belangrijke dag.

Johnson zelf trapt de dag af in het noordelijke Sunderland, naar eigen zeggen omdat dat de eerste stad was waarvan duidelijk werd dat ze in meerderheid vóór de Brexit hadden gestemd. Hij spreekt daar ook zijn nieuwe, grotere electoraat toe. Bij de parlementsverkiezingen van december liep zijn Conservatieve Partij er danig in op Labour, dat ruim 13 procent van zijn kiezers inleverde.

Intussen sprak de Londense burgemeester Sadiq Khan zalvende woorden. „In deze tijden van voortdurende onzekerheid wil ik in het bijzonder een boodschap brengen aan de ruim 1 miljoen Europeanen die ervoor gekozen hebben van onze stad hun thuisstad te maken. U bent Londenaars. U verrijkt onze stad niet alleen economisch, maar ook sociaal en cultureel”, aldus Khan. Londen zal ook in de toekomst „mensen van over de hele wereld verwelkomen, ongeacht de kleur van hun huid, de kleur van hun paspoort of de kleuren van hun nationale vlag".

Manneken Pis verkleed als John Bull. Het Brusselse beeldje kreeg de outfit cadeau in april 1972, niet lang voordat de Britten formeel lid werden van de EU. Foto Stephanie Lecocq/EPA