Interview

‘De tweestatenoplossing is loos gepraat om niets te hoeven doen’

Ahmed Abu Artema en Ofra Yeshua-Lyth Hij is Palestijn, zij Israëlische en los van elkaar pleiten ze voor één Israëlisch-Palestijnse staat. Hoe zien zij Trumps ‘vredesplan’?

De Palestijnse activist Ahmed Abu Artema (links) en de Israëlische oud-journaliste Ofra Yeshua-Lyth in Den Haag.
De Palestijnse activist Ahmed Abu Artema (links) en de Israëlische oud-journaliste Ofra Yeshua-Lyth in Den Haag. Foto David van Dam

In het ‘vredesplan’ voor het Midden-Oosten, dat president Trump deze week met veel fanfare in aanwezigheid van de Israëlische premier Netanyahu maar in afwezigheid van Palestijnse vertegenwoordigers presenteerde, is slechts een zeer bescheiden stukje grond gereserveerd voor de Palestijnen. Het voor hen resterende lappendekentje is weinig levensvatbaar, daarover is vrijwel iedereen het eens. De tweestatenoplossing – een Israëlische staat naast een volwaardige Palestijnse staat – waarnaar onder meer de Europese diplomatie nog streeft, verdwijnt zo steeds verder achter de horizon.

Dat is het enige lichtpunt dat de Palestijn Ahmed Abu Artema (35) en de voormalige Israëlische journaliste Ofra Yeshua-Lyth (69) zien in het plan. Beiden voeren al geruime tijd, onafhankelijk van elkaar, actie voor de vorming van één gezamenlijke Israëlisch-Palestijnse staat en waren daarvoor dezer dagen in Nederland.

„Het plan schept helderheid. De realiteit is dat Trump de Palestijnen helemaal niet ziet staan en niets geeft om hun rechten. Hij negeert het lijden van de Palestijen volledig. Israël heeft er evenmin ooit blijk van gegeven dat het een soevereine staat aanvaardt. De tweestatenoplossing is gewoon achterhaald”, zegt Artema. Hij maakte naam als een van de initiatiefnemers in de Gazastrook voor de ‘Grote Mars van de Terugkeer’ van gevluchte Palestijnen naar Israël. Daarbij werden in 2018 aan de grens tussen de Gazastrook en Israël vele tientallen ongewapende Palestijnse betogers door het Israëlische leger gedood.

Waarom bent u voor de eenstaatoplossing?

Artema: „Het gaat erom dat we na zeventig jaar een eind maken aan het lijden van het Palestijnse volk en tegelijk een realistische oplossing vinden. In één gezamenlijke staat met gelijke rechten voor alle burgers zou dat volgens mij het geval zijn.”

Maar waarom zou Israël dat ook aanvaarden?

Yeshua: „Wij zien dat als een win-winsituatie, al is dat nog taboe in Israël en trouwens ook in Europa. Het hele idee van een joodse staat, gebaseerd op religie, is volgens mij verkeerd. Dat dient slechts als instrument om anderen te controleren en hun rechten te ontnemen. Dat valt op den duur niet vol te houden. Daarom ben ik voor een seculiere, democratische staat met gelijke rechten voor alle burgers. Ik zou trouwens net zo fel tegen een islamitische staat zijn.”

Velen in Israël zeggen dat ze bang zijn om in een staat te leven, waarin de Palestijnen numeriek gezien in de meerderheid zouden zijn?

Artema: „Nu zijn de joden in Israël inderdaad in de meerderheid maar die demografische balans gaat wel ten koste van de Palestijnen. En dat zou niet normaal moeten zijn. Er zijn miljoenen Palestijnse vluchtelingen. Waarom zouden we alleen begrip moeten hebben voor de Israëlische zorgen? Als alle burgers echt gelijke rechten hebben, hoeven de demografische verhoudingen ook geen probleem te zijn. Zuid-Afrika is een goed voorbeeld. Na de apartheid gooiden de zwarten de blanken ook niet in de zee maar ze veranderden wel het systeem.”

Yeshua: „De joden waren eraan gewend als een minderheid te leven, in veel verschillende landen. Nu houden de meesten er andere opvattingen op na. Maar het is een verkeerd uitgangspunt wanneer je iedereen als een bedreiging beschouwt, alleen omdat ze andere ouders hadden. De mensen in Israël zijn gehersenspoeld in de overtuiging dat je de joden uitroeit door ze hun meerderheid te ontnemen. Maar in een seculiere en democratische staat kunnen de joden heel goed als minderheid leven.”

Ziet u momenteel enige kans op verwezenlijking van die eenstaatoplossing?

Yeshua: „Uit onderzoeken blijkt dat zo’n 30 tot 40 procent van de Palestijnen en zo’n 20 procent van de Israëliërs hier wel iets in zien. Toch is het voorlopig nog een kansloze zaak. Ik zou bij voorbeeld niet eens kandidaat voor het parlement kunnen zijn, als ik me niet zou willen binden aan de joodse staat. Daartoe zijn alle leden van het parlement verplicht.”

Artema: „Alle Israëlische functionarissen spreken over één staat maar daarmee bedoelen ze een joodse staat. Israël heeft inderdaad de macht maar het mist de morele legitimiteit en de Palestijnen zullen nooit hun rechten opgeven. Palestijnse functionarissen daarentegen praten over een tweestatenoplossing. Maar dat is een illusie geworden en de realiteit is dat we afkoersen op één staat, al is dat nu dan nog een staat met een soort apartheidsregime. Daarom hebben we geen andere keus dan het huidige bewind van discriminatie te bestrijden en ons in te zetten voor gelijke rechten in één gezamenlijke staat.”

Waarom denkt u dat juist de Europese staten zo vast houden aan de tweestatenoplossing?

Yeshua: „Dat vragen wij ook steeds aan hen. Het is gewoon loos gepraat. Het idee van een eigen Palestijnse staat is eigenlijk nooit meer dan een excuus geweest om niet veel te hoeven doen en wellicht ook om vrienden te blijven met Israëls regering.”