Shell toont graag zijn financiële discipline

Jaarcijfers De winst van Shell liep afgelopen jaar met een kwart terug, mede door lagere olieprijzen.

Een Shell-pompstation in Nairobi, Kenia. Foto Njeri Mwangi/Reuters
Een Shell-pompstation in Nairobi, Kenia. Foto Njeri Mwangi/Reuters

De verloren race om Eneco geeft aan hoe streng Shell de rendementseisen in het oog houdt. Het olieconcern had het relatief groene energiebedrijf graag overgenomen, maar de financiële discipline won. „We wilden niet zoveel besteden als onze concurrent.”

De boodschap van bestuursvoorzitter Ben van Beurden als toelichting op de tegenvallende jaarcijfers was donderdag voor de buitenwacht helder. Shell is onder alle omstandigheden een gedisciplineerde investeerder, zelfs als het om gewilde duurzame buitenkansjes gaat. Mitsubishi bleek in november bereid te zijn 4,1 miljard euro voor Eneco te betalen, ruim 1 miljard euro meer dan verwacht.

Door het mislopen van Eneco investeerde Shell vorig jaar niet zo veel in duurzaamheid als het zelf zegt na te streven. De noodzaak van transformatie blijft, zei Van Beurden, „maar we kunnen niet sneller veranderen dan onze klanten willen.”

De winstdaling over 2019 is volgens Van Beurden vooral een gevolg van lagere olie- en gasprijzen en door macro-economische tegenwind. In 2018 was de olieprijs gemiddeld 71 dollar, in het afgelopen jaar 64. Ook afschrijvingen op de Amerikaanse schaliegasvelden drukten de winst.

Tot verrassing van veel financieel analisten daalde de winst in het vierde kwartaal met bijna de helft. Over heel 2019 werd een nettoresultaat van 16,5 miljard dollar (15 miljard euro) behaald en dat is bijna een kwart lager dan de 21,4 miljard dollar een jaar eerder.

Geen van de divisies binnen Shell liet afgelopen jaar een hogere plus zien. De oliewinning (upstream) zag het resultaat op jaarbasis met 30 procent dalen en de divisie downstream (raffinage, handel en verkoop) leverde 12 procent minder op. Vooral de chemie had last van tegenvallende vraag. Het resultaat in de gasdivisie daalde licht (5 procent), ondanks hogere gasverkopen.

Koers daalt flink

De koers van het Shell-aandeel leverde donderdag flink in, aanvankelijk zelfs ruim 4 procent. Niet alleen de winstgevendheid van Shell stond donderdag centraal. In de financiële wereld speelt ook de belofte van het concern om 25 miljard dollar aan eigen aandelen terug te kopen een grote rol. Die aankoop zou eind dit jaar worden afgerond, maar een paar maanden geleden toonde Shell zich al onzeker over deze deadline. „We voltooien de aankoop als de omstandigheden toestaan”, zei Van Beurden.

Gezien de omstandigheden, zoals beweeglijke energieprijzen, heeft Shell volgens hem „een sterke balans” nodig. Ook hier moet, in de woorden van de topman, capital discipline heersen. Mede door het laag houden van kosten zijn nieuwe projecten al vanaf een olieprijs van 30 dollar winstgevend.

Van Beurden herhaalde donderdag dat die 25 miljard dollar zeker wordt gehaald, maar dat de timing afhankelijk is van het economisch klimaat en de schuldpositie van het bedrijf. Shell kondigde de terugkoopoperatie in 2018 aan nadat gasconcern BG Group voor 54 miljard dollar was gekocht.

Inmiddels heeft het concern al voor 15 miljard dollar eigen aandelen gekocht, maar het tempo waarin ze worden aangeschaft gaat omlaag. In het laatste kwartaal van vorig jaar werd voor 2,8 miljard dollar gekocht, tegen naar verwachting 1 miljard in de eerste vier maanden van dit jaar.