Recensie

Recensie Media

Serieuze Sandler in superieure stressfilm Uncut Gems

Netflix-film Adam Sandler draait te vaak op de automatische piloot. Maar de zenuwslopende Uncut Gems van de gebroeders Safdie is geen standaard Sandler-product.

Juwelier Howard Ratner (Adam Sandler) toont een pronkstuk uit zijn collectie.
Juwelier Howard Ratner (Adam Sandler) toont een pronkstuk uit zijn collectie. Netflix

„Ik vind jou de meest irritante persoon die ik ooit heb ontmoet.” De toekomstige ex-vrouw van juwelier Howard Ratner windt er geen doekjes om, ongeveer halverwege Uncut Gems. Je kunt haar geen ongelijk geven. Howard is een dwaas, iemand die constant verkeerde beslissingen neemt en daarmee het leven voor zichzelf en zijn omgeving zo moeilijk mogelijk maakt.

En toch voel je op een bepaalde manier ook sympathie voor dit tragische figuur: hij loopt constant op de rand van de afgrond, vol in de overtuiging dat de grote overwinning vlakbij is („This is how I win”, legt hij op een gegeven moment uit, zich niet bewust van zijn hoogmoed). Zijn belevenissen leveren een weergaloze stressfilm op, eentje die wordt gedragen door een hoofdrol van komiek Adam Sandler (53).

Howard heeft een zaak in het Diamond District van New York. Een waardevolle ongeslepen diamant uit Ethiopië moet hem eindelijk een financiële megaklapper opleveren. Toch kiest hij er voor om het opaal eerst uit te lenen aan basketbalster Kevin Garnett (prima gespeeld door Garnett zelf). Howard sluit ondertussen risicovolle weddenschappen op basketbalwedstrijden af, terwijl louche schuldeisers hem op de hielen zitten. En dan levert zijn minnares Julia (Julia Fox, een ontdekking) ook nog de nodige kopzorgen op.

De filmmakende broers Josh en Benny Safdie gooien de kijker vrijwel meteen in een New Yorkse snelkookpan: personages schreeuwen door elkaar heen terwijl telefoons rinkelen en de deurbel van de winkel steeds gaat. De spanning neemt met de minuut toe, escalatie volgt op escalatie. Ondanks alle ruis is alles goed te volgen.

Waterdicht script

Het script van de Safdies is waterdicht en werkt toe naar een zenuwslopende climax. Ze verwerken op de juiste momenten humor in het verhaal, zodat de spanning nooit ondragelijk wordt. Door zijn sleazy baardje, gebrek aan modebewustheid en onhandige uitspraken is Howard ook iemand om wie je kunt lachen.

De vooral in de VS razend populaire Sandler stapt met Uncut Gems met succes uit zijn comfortzone. Te vaak draait hij op de automatische piloot in slappe comedy’s waarin hij schreeuwerige kindmannen speelt, zeker in de films die hij de laatste jaren exclusief voor Netflix heeft gemaakt. Goedbekeken content en een lucratieve inkomstenbron voor de ‘Sandman’, maar niet iets waar hij creatieve voldoening uit zal halen. Zo nu en dan neemt hij dan ook serieuze rollen aan om te laten zien dat hij meer in zijn mars heeft, zoals in Punch Drunk Love van Paul Thomas Anderson en Funny People van Judd Apatow.

Karakteristieke koppen

De Safdies waren al een tijd lang fan van Sandler en zagen in hem de perfecte Howard. Toen ze het project in 2009 van de grond probeerden te krijgen, nam de komiek hun telefoontjes nog niet aan. Maar dat veranderde na hun vorige film, de eveneens stressvolle thriller Good Time. Die film wist nog niet van begin tot eind te overtuigen, maar met Uncut Gems maken de broers hun potentieel waar.

De kracht zit ook in de rest van casting; de film zit vol met karakteristieke koppen, sommige acteurs zijn zelfs van straat geplukt. Dat geeft het New York van Uncut Gems nog meer authenticiteit mee.

Dat de hippe filmmaatschappij A24 (thuishaven van critical darlings als Moonlight en Midsommar) de distributie in de VS op zich nam is ook een teken dat we niet met een standaard Sandler-product te maken hebben. In de VS draaide de film in de bioscoop en werd Sandler zelfs getipt als serieuze Oscarkandidaat. In de meeste delen van de wereld, inclusief Nederland, slaat de film de bioscopen over.

Sandler grapte tijdens het radioprogramma van Howard Stern dat hij expres een hele slechte film zou maken als hij geen Oscarnominatie zou krijgen. Mogelijk lieten de stemmers van de Academy (de organisatie die de filmprijzen uitreikt) zich leiden door hun vooroordelen over de komiek, want hij werd uiteindelijk niet genomineerd. Sandler reageerde via Twitter luchtig op het feit dat hij niet naar het prijzengala hoeft: „Slecht nieuws: Sandman krijgt geen liefde van de Academy. Goed nieuws: Sandman hoeft geen pakken meer te dragen.”