Een nieuw wapen voor de stad

Design Rotterdams ontwerpbureau 75B maakt al sinds 2001 moderne stadsheraldiek. Nu zijn de nieuwe wapens als wandkleden te zien.

Als je goed naar dit nieuwe stadswapen van Rotterdam kijkt, biedt het steeds herkenning. Hé: Blijdorp, de RET, het Havenbedrijf, is dat nou CS? Snel gevolgd door vervreemding. Hé, staat daar nou Leefbaar in Boijmans-letters? En zulke zwarte blokjes onderaan, staat daar niet normaal gesproken Make. it Happen. in?

Het nieuwe stadswapen is een enorm wandtapijt, dat nu nog aan de muur van ontwerpbureau 75B hangt. Ernaast liggen in grote rollen de tapijten met de stadswapens voor onder meer Amsterdam, Napels en Palermo. Ze zijn gemaakt door ontwerpers Rens Muis en Pieter Vos. Eigenlijk omdat ze het leuk vonden. Ze studeerden beide als ontwerpers af op symbolen en grafische iconen.

ART Rotterdam: niet meedoen is geen optie

Op tafel ligt een dik boek: Heraldry, sources, symbols and meaning. „Zo’n schild was van oorsprong eigenlijk een oorlogs-cv”, zegt Rens Muis. „Daar stonden de antecedenten op, gewonnen veldslagen en dergelijke: wapenfeiten.” De symbolen zelf hadden een vaste betekenis, en ook de positie ervan op het schild.

Klassieke heraldiek

Toen Rotterdam in 2001 culturele hoofdstad werd, maakten Muis en Vos hun eerste Rotterdamse stadswapen, met gebruikmaking van de klassieke heraldische beeldopbouw. Juist voor een stad als Rotterdam – modernistisch, zonder rijke klassieke geschiedenis – was dat leuk, zegt Muis. „Dat schuurt.” Het schild werd paginagroot in de Volkskrant afgedrukt en in postervorm verspreid. Daarna volgden andere steden: Amsterdam, Hamburg, Napels, Palermo, Milaan – nu zijn ze met Rome bezig. „Die Italiaanse steden zijn eigenlijk lastiger. Veel betekenisvolle symbolen hebben een sterke link met het verleden. Dan is het contrast minder groot”, zegt Muis. Bij steden als Hamburg en Los Angeles is het toch makkelijker om moderne symbolen en iconen te vinden. Toch is ook bijvoorbeeld het wapen van Napels met zijn ongeveer honderd symbolen een fijn zoekplaatje. „Sommige mensen uit Napels vonden het niet passend dat er ook een stapel vuilniszakken te zien is, maar die stakingen waren toch tekenend voor de stad.”

Foto 75B

Wie de symbolen kiezen? Wij, zegt Muis. Maar we staan altijd open voor suggesties. Toen ze vorig jaar op Instagram aankondigden een nieuw Rotterdams wapen te maken, stroomden de suggesties binnen. „Er kwamen ook steeds mensen binnenlopen om te kijken.” Op het schild komen symbolen van dingen die betekenisvol zijn voor de stad, en vaak in combinatie. Zo staat er Hef, op links, maar zien je ogen aanvankelijk RET staan. En staat Schorem geschreven in het lettertype van Rotterdam Partners. „Maar er zijn natuurlijk ook belangrijke dingen die niet goed beeldend te representeren zijn”, zegt Muis. En uiteindelijk moet ook het geheel grafisch ‘logisch’ zijn. De vier standbeelden in het midden (in het zwart) passen bijvoorbeeld goed bij elkaar, ook in vorm. „Maar daar had ook Erasmus kunnen staan.”

De stadsheraldieken werden alleen op papier afgedrukt. Dat is nu anders. In samenwerking met het Textiellab van het Textielmuseum van Tilburg hebben ze grote wandkleden geweven (2.35 x 1.65 meter) van vijf van de wapens. Die van Rotterdam en Amsterdam hangen volgende week op OBJECT Rotterdam, de beurs voor hedendaags design die onderdeel is van de ART Rotterdam week.

OBJECT is van 7-9 februari in het HAKA-gebouw aan de Vierhavenstraat 38-42.