Reportage

'In één klap was FC Den Bosch de meest gehate club van Nederland'

Donderdagavond kwam de racismezaak tegen FC Den Bosch voor de tuchtcommissie. „Tien weken later schamen wij ons nog steeds voor de pijn die Mendes Moreira heeft moeten voelen.”

De delegatie van FC Den Bosch op donderdagavond op het bondskantoor in Zeist. „Wij accepteren elke straf, en gaan hoe dan ook niet in beroep.” Foto Gerrit van Keulen / ANP
De delegatie van FC Den Bosch op donderdagavond op het bondskantoor in Zeist. „Wij accepteren elke straf, en gaan hoe dan ook niet in beroep.”

Foto Gerrit van Keulen / ANP

„Wij willen niet dat een speler van de tegenstander ooit nog met zo’n rotgevoel het veld afgaat.” De directeur van FC Den Bosch zei het donderdag maar meteen, tijdens de zitting op het bondsbureau in Zeist. Wie had gehoopt op een sensationele bijeenkomst vol discussie en hoog oplopende ruzies, wist dat het dit keer niet zo’n avond zou worden.

Het was een schuldbekentenis. Een boodschap waarmee Theo Teelen direct de strategie van zijn club prijsgaf. Want al hadden hij en zijn collega’s eindelijk de mogelijkheid om zich juridisch te verweren, dat deden ze niet. „Ja, er was racisme, en dat willen wij nooit meer. Deze crisis is een kans om onze relatie met elkaar en met de mensen en de instanties om ons heen opnieuw uit te vinden.”

Na alle commotie was het nu zover: de tuchtzaak tegen FC Den Bosch, de middenmoter uit de eerste divisie die twee maanden geleden, na racistische uitingen vanaf de tribunes, het middelpunt werd van discussie in een gepolariseerde samenleving. Van talkshow tot kantine: overal klonk afschuw. „In één klap was FC Den Bosch de meest gehate club van Nederland”, zei Teelen. „Heel het land viel over ons heen.”

Kraaiengeluiden

Die bewuste 17 november riepen supporters van FC Den Bosch beledigingen richting Excelsior-speler Ahmad Mendes Moreira, een aanvaller met roots in Guinee. De scheidsrechter, die later in zijn verklaring schatte dat het om dertig supporters zou gaan, hoorde op dat moment onder meer het woord „kanker” en besloot het duel in de 28ste minuut vijf minuten te staken. Daarna werd het 3-3.

Inmiddels heeft FC Den Bosch door een onafhankelijk bureau laten reconstrueren wat er die middag allemaal is gebeurd, en wat niét. Voornaamste conclusie: de ernst van de situatie is tijdens noch na de wedstrijd tot het clubpersoneel doorgedrongen. Men dacht dat de fans kraaiengeluiden maakten zoals ze dat zo vaak doen.

Zo kon het gebeuren dat een onjuist clubstatement en een onhandige opmerking van de trainer een tsunami aan reacties teweegbrachten, inclusief doodsbedreigingen, Kamervragen, snijdende krantencommentaren en onbegrip op elk denkbaar sociaal medium. Niet voor niets zal de KNVB eerdaags in samenwerking met het kabinet een reeks tegenmaatregelen presenteren. Alles om racisme uit de grootste sport van Nederland te verbannen.

Geen Hitlergroet

In Zeist had de aanklager amper een goed woord over voor FC Den Bosch. „In plaats van olie op de golven, gooide de club olie op het vuur. De reacties waren bagatelliserend, vergoelijkend. Alsof het wel meeviel. En dat is kwalijk, pijnlijk en onnodig. De club kroop in een slachtofferrol, niet snappend waarom de hele wereld over de club heen viel.”

De ophef had ook een keerzijde: meningen gingen voor de feiten uit. Zeker op sociale media. Daar werd een supporter nog tijdens de wedstrijd beticht van het maken van een Hitlergroet aan de hand van een frame uit bewegend beeld. De man maakte slechts een wegwerpgebaar, zei hij in tranen op het clubkantoor. Vier dagen later, toen de man publiekelijk al was veroordeeld, concludeerde het OM: géén Hitlergroet.

Minuut-tot-minuut-rapport

Terwijl het OM zijn onderzoek nog moet afronden, heeft FC Den Bosch al een aantal stadionverboden uitgedeeld. De veiligheidscoördinator van de club, een voormalig rechercheur, stelde een minuut-tot-minuut-rapport op door de registratie van camera’s op de tribune te koppelen aan wedstrijdbeelden en de audio-opname van een microfoon van Fox Sports naast de M-Side. Ook sprak hij getuigen, onder wie drie spelers en alle twintig stewards op de betreffende tribune.

Zo kwam een groep van achttien supporters in beeld die zich schuldig zou hebben gemaakt aan wangedrag, variërend van racistische beledigingen tot het afsteken van rookbommen en het gooien van „bekers met inhoud”. Zeven van hen zijn bij de KNVB aangemeld voor een landelijk stadionverbod. Bij één van deze zeven is via beelden en getuigenverklaringen onomstotelijk bewezen dat het om racisme gaat.

Buiten deze groep worden nog vijf supporters van racistische uitingen verdacht. Zij zitten nog in de wacht om beoordeeld te worden door een liplezer via het OM. De liplezers die FC Den Bosch zelf had benaderd, wilden hun vingers niet aan de zaak branden. Nu er inmiddels een is gevonden, moet bijvoorbeeld duidelijk worden wat een verdachte supporter riep toen hij zich na 20 minuten en 29 seconden tot Mendes Moreira richtte en zijn zin begon met „Vieze kut...”

Opmerkelijk is dat alle twaalf opgelegde stadionverboden zijn uitgevaardigd op basis van wangedrag tussen de 44ste en 48ste minuut. In de minuten voor de staking in de 28ste minuut, waarin feitelijk de kiem voor de ontspoorde middag ligt, heeft FC Den Bosch vooralsnog geen racistische beledigingen vanaf de tribune kunnen vaststellen.

Voor de club doet dat er niet toe. Elke supporter die zich racistisch uit, is er een te veel. „Tien weken later schamen wij ons nog steeds voor de pijn die Mendes Moreira heeft moeten voelen”, zei voorzitter Jan-Hein Schouten. „Wij accepteren elke straf, en gaan hoe dan ook niet in beroep.”

Zwarte Pieten

Als het aan de aanklager ligt, speelt FC Den Bosch de komende drie duels zonder aanwezigheid van de harde kern. Oude jurisprudentie zou volgens de aanklager nauwelijks nog van belang zijn. „Want de maatschappelijke opvattingen rond dit thema veranderen snel.”

Hij vond dat FC Den Bosch vooraf onvoldoende maatregelen had genomen tegen mogelijke wanordelijkheden. Zo vond hij het onverstandig dat de club in het weekend van de Sinterklaasintocht vijf Zwarte Pieten in het stadion had rondlopen om pepernoten uit de delen. „Het is bekend dat er gevoeligheden zijn. Dat maakt het risico op racisme groter.”

„Een vileine opmerking”, reageerde een van de leden van de tuchtcommissie. „Dat de intocht van Sinterklaas dat weekend was, kan een club als FC Den Bosch toch niet worden aangerekend?”