Reportage

Als leraar vers van de opleiding voor de klas? ‘Dat trek je niet’

Lerarenstaking Duizenden scholen bleven donderdag dicht. NRC sprak met vier stakers over structurele oplossingen voor het lerarentekort.

2.500 stakende leraren kwamen donderdag samen in de Maassilo in Rotterdam om na te denken over structurele oplossingen voor het lerarentekort. NRC sprak daarover met vier van hen.
2.500 stakende leraren kwamen donderdag samen in de Maassilo in Rotterdam om na te denken over structurele oplossingen voor het lerarentekort. NRC sprak daarover met vier van hen. Foto’s David van Dam

Staken? Leraren en directeuren in Rotterdam gebruiken de ‘vrije’ dagen om over hun vak te praten. Nadat ze in protestmarsen naar de Kuip zijn gelopen – het programmadeel van de vakbonden – zijn 2.500 van hen donderdagmiddag in de Maassilo samengekomen om na te denken over structurelere oplossingen voor het lerarentekort. Een initiatief van de Rotterdamse onderwijsactiegroep ‘wijonderweis’.

De schoolbesturen gaven al een voorzet. Den Haag, Amsterdam en Rotterdam presenteerden maandag concept-noodmaatregelen tegen het lerarentekort. Zoals: een vierdaagse lesweek, en op de vijfde dag les van onbevoegden. Of meer begeleiding van zij-instromers. De plannen van Rotterdam zijn nog het minst uitgewerkt, omdat scholen ze zelf gaan invullen. Dat doen veel schoolteams vrijdag, op de tweede stakingsdag.

Lees ook Duizenden scholen dicht vanwege lerarenstaking

Gesprek met vier stakers

NRC sprak er alvast over met Mirjam Mels (47, directeur van de Beatrixschool in Rotterdam-Zuid), Thijs Mooij (31, leerkracht van groep 5 en 6 op de Montessorischool Capelle), Romy Smulders (33, leerkracht van groep 3 en 8 op de Stephanusschool) en Amrita Merhai (38, leerkracht van groep 7 en 8 op de Jan Prins School – montessori). Ze werken voltijd.

„Aan het begin van het schooljaar dachten we: we hebben nergens last van”, zegt Mirjam Mels. „Maar er zijn twee collega’s weg en we krijgen geen sollicitatiebrieven meer binnen. Dan moet je iemand inhuren via een bureau, voor heel veel geld. Geen grap: het geld dat we krijgen om de werkdruk te verminderen, gaat op aan detacheringsbureaus.”

Thijs Mooij: „We zijn in principe bezet, maar als er iemand wegvalt, dan is het gedaan.”

Mels: „We merken dat de mensen die weglopen naar hun eigen woonplaats gaan. Hendrik-Ido-Ambacht, de randgemeenten. Daar lijkt het gras groener.”

Merhai: „De onderwijspassie voor kinderen in de Randstad, dat speelt geen rol meer. Mensen kozen altijd voor de Rotterdamse cultuur. Nu zijn secundaire zaken belangrijker, zoals of een school dichtbij is. Het concept ‘montessori’ staat een beetje tussen haakjes in onze vacatures.”

Mels: „Ik hoop dat er een positief geluid uit deze dagen gaat komen. De mensen die nu nog op de scholen zijn, die wil je behouden. Die hebben bewust gekozen voor de stadsschool. Het moet ze niet onmogelijk gemaakt worden.”

Mooij: „Je bent de hele tijd met je vinger de dijk aan het dichten, maar er wordt niet vaak gevraagd aan docenten over het echte probleem mee te denken.”

Merhai: „De mensen die er nu nog zijn, willen niet blijven hangen in het probleem. Ze willen oplossingen. Wij hebben noodgedwongen een klas moeten opheffen. Ik heb nu ook zesdegroepers bij mijn groep 7 en 8. Samen los je het op. De passie kan wel minder worden van alleen kortetermijnoplossingen. Ik geef twaalf keer op een dag instructie.”

Mooij: „Ik wist niet eens dat het op deze manier gebeurde…”

Mels: „Heel veel scholen hebben van dat soort constructies. Verborgen vacatures.”

Smulders: „Dat is ook onze kracht, dat we continu zorgen voor onderwijs en veiligheid voor onze leerlingen, al is het met ducttape.”

Begeleiding zij-instromers

Een van de oplossingen voor het tekort die schoolbesturen voorstellen, is meer begeleiding voor zij-instromers.

Mooij: „Ik heb een hij-instroomtraject gedaan, bedoeld om meer mannen voor de klas te krijgen. Toen ik echt ging werken, had ik het geluk dat ik een ervaren docent naast me had. Nu zie je mensen vers van de opleiding direct voor de klas komen. Dat trek je niet. En het is niet goed voor de onderwijskwaliteit.”

Merhai, die zij-instromers coacht: „Zie het als een master doen met een fulltime job.”

Smulders: „Zij-instromers kunnen wel een oplossing zijn, maar dan hebben ze veel meer begeleiding nodig. Direct na de opleiding voor de klas, ik denk dat veel jonge, voornamelijk meiden eraan kapot gaan.”

Mooij: „Met alleen zij-instromers red je het ook niet. De tekorten zijn veel te groot.”

Wat vinden ze van het voorstel om nog vier dagen per week bevoegden voor de klas te zetten? De vijfde dag zou voor andere vakken zijn dan taal en rekenen. „Ik vind het heel link”, zegt Mels. „In Rotterdam-Zuid komen allerlei vakleerkrachten langs van bureaus om achterstanden weg te werken. Ik vraag me af of dat fijn is voor kinderen. De kwaliteit laat te wensen over. Het moet geen bezigheidstherapie zijn.”

Merhai: „Ik zit nog steeds bij onze muziekles hoor, zodat de muziekdocent les kan geven. Voor de orde, regelmaat en rust.”

Smulders: „Wij vangen kinderen op die net in Nederland komen. Bij hen draait het om herhaling. Als ik dat in vier dagen prop, ontneem ik ze onderwijs. Ik wil juist dat zij hun plek in de maatschappij kunnen vinden.”

Lees ook: Ouders laten het staken vooral aan de leraren

Sexy beroep

Welke oplossingen zouden wel werken? „Het beroep moet weer sexy worden”, zegt Smulders. „Dat je trots zegt: ik ben leerkracht, ik werk op een school.”

Mels: „Het is een schitterend beroep, maar je mag het bijna niet meer zeggen.”

Merhai: „Eerst was het: ‘Dan heb je altijd vakantie’. Nu is het: ‘Ga je ook staken?’”

Mooij: „Ik krijg die reacties ook van vrienden, maar ik maak er een geintje van. Dan zeg ik: je zou er ook voor moeten kiezen. Ik heb het idee dat mensen wel snappen dat er nood is.”

Dan noemt Mels iets waar ze zich allemaal in kunnen vinden: de terugkeer van de lagere school, apart van de kleuterschool.

„Kleuters vind ik een andere tak van sport dan groep 3 tot en met 8. Dat is ooit gelijkgetrokken, vanuit het idee dat je als leerkracht alles moet kunnen, maar dat is flauwekul. Ik heb liever een gespecialiseerde leerkracht.”

Mooij: „Ja! Waarom moet iedereen dezelfde kennistoetsen maken voor de pabo?”

Smulders: „Ik vind groep 3 helemaal fantastisch. De kleuters en de lagere school gingen ooit samen omdat in groep 1 en 2 meer adaptief gewerkt werd, maar het schoolse is juist bij de kleuters gekomen.”

Merhai: „Doe gewoon die KLOS [Kleuter Leidster Opleiding School] er weer in. Huppekee!”