Van Gogh Museum koopt pastel van Edgar Degas

Aankoop ‘Badende vrouw’, aangekocht voor 6 miljoen euro, is eerste Degas-pastel in Nederlands museumbezit. „Van Gogh bewonderde Degas’ naakten en zijn viriliteit."

Edgar Degas, Badende vrouw, ca. 1886, pastelkrijt op velijnpapier op karton, 72,5 x 57,2 cm.
Edgar Degas, Badende vrouw, ca. 1886, pastelkrijt op velijnpapier op karton, 72,5 x 57,2 cm. Foto Van Gogh Museum, Amsterdam

Het Van Gogh Museum heeft een belangrijke pastel van de Franse impressionist Edgar Degas verworven: Badende vrouw uit circa 1886. Het werk toont een naakte vrouw op de rug gezien, die zich wast met een spons. Het museum kocht het kunstwerk afgelopen november bij Sotheby’s in New York voor ruim 6,5 miljoen dollar (circa 6 miljoen euro). Het werk kon worden aangekocht dankzij financiële steun van onder meer de BankGiro Loterij, het Mondriaan Fonds en de Triton Collection Foundation. Voor de Collectie Nederland is het een belangrijke aanwinst: tot nu toe waren er in de Nederlandse museumcollecties nog geen uitgewerkte pastels of schilderijen van Degas vertegenwoordigd.

Badende vrouw behoort tot een groep van meer dan tien pastels waar Degas (1834-1917) in de jaren 1884-1887 aan werkte. De kunstenaar werd toen volledig in beslag genomen door het afbeelden van vrouwelijk naakt. Waar hij zich in voorgaande periodes vooral richtte op het moderne Parijse leven, zoals de balletstudio of het bordeel, zonderde hij zijn modellen voor deze serie af in een hoek van de bad- of slaapkamer.

Intieme pastel

Volgens conservator Fleur Roos Rosa de Carvalho van het Van Gogh Museum stamt de intieme pastel uit een sleutelperiode in Degas’ oeuvre. „De kunstenaar trekt zich na deze serie terug uit het Parijse sociale leven en richt zich dan alleen nog maar op het schilderen van naakten. In die zin heeft deze rugfiguur ook een symbolische betekenis: Degas keert de rug toe naar het dagelijks leven en zondert zich af in zijn studio.”

Voor het Van Gogh Museum is de aankoop belangrijk vanwege de relatie tussen het kunstwerk en het werk van Vincent van Gogh, maar ook met de galerie waar zijn broer Theo werkzaam was. „Een van de eerste exposities die Theo van Gogh in 1888 als ambitieus kunsthandelaar organiseerde, was met werken van Degas”, aldus Roos Rosa de Carvalho. „Hij verhandelde de pastels ook. Vincent heeft ze destijds zeker gezien toen hij in Parijs was.”

Van Gogh bewonderde Degas

Van Gogh werkte in die tijd zelf ook aan naaktstudies op het atelier van de Parijse schilder Fernand Cormon. Zijn schilderoefeningen naar gipsmodellen van antieke sculpturen van begin 1887 vertonen qua compositie opvallende overeenkomsten met de pastels van Degas. Ook diens arcerende manier van schilderen nam Van Gogh over. Roos Rosa de Carvalho: „Als je de pastel van Degas van dichtbij bekijkt, zie je dat er ongelofelijk veel kleur in zit, ook in het lichaam. Het bestaat uit een soort discopalet van losse streepjes krijt. Die manier waarop Degas de kleuren heel puur naast elkaar en over elkaar heen zette, heeft Van Gogh duidelijk geïnspireerd.”

In zijn brieven schrijft Van Gogh in totaal 22 keer over Degas, en steeds heeft hij het dan over diens naakten. „Waar Monet bij hem voor het moderne landschap stond, vereenzelvigde hij Degas met het eigentijdse naakt”, zegt Roos Rosa de Carvalho. „Hij schreef ook in bewonderende zin over Degas’ artistieke viriliteit.”

Badende vrouw zal vanaf woensdag een plek krijgen in de vaste opstelling in het Van Gogh Museum. In de ‘Parijs-zaal’ komt het werk te hangen tussen schilderijen uit Van Goghs Parijse periode en werken van tijdgenoten als Claude Monet en Gustave Caillebotte.