Stikstofuitscheiding in mest vorig jaar gedaald, onder Europees plafond

Krimp veestapel Naast de stikstofuitscheiding in mest is ook de fosfaatuitscheiding gedaald. Dat heeft te maken met de gemiddelde krimp van de veestapel.
Koeien op stal bij een melkveehouder in het Zuid-Hollandse Reeuwijk.
Koeien op stal bij een melkveehouder in het Zuid-Hollandse Reeuwijk. Foto Bart Maat/ANP

Dierenmest heeft afgelopen jaar 2,6 procent minder stikstof uitgescheiden dan in 2018. Vorig jaar produceerde de Nederlandse veestapel 490 miljoen kilo stikstof, 14 miljoen kilo onder het plafond van 504,4 miljoen dat de Europese Unie heeft vastgesteld. Dat blijkt uit donderdag gepubliceerde cijfers van het CBS. De daling komt vooral doordat er gemiddeld genomen in 2019 minderen runderen, varkens en kippen in Nederland waren dat het jaar ervoor.

Het was het tweede jaar op rij dat Nederland onder de door de Europese Unie vastgestelde stikstofnorm voor dierlijke mest bleef. Veruit de meeste stikstof werd geproduceerd door de melkveesector. De Europese norm is ingesteld om ervoor te zorgen dat de biodiversiteit, die wordt aangetast door stikstof, op peil blijft.

Lees ook: Hoe is het stikstofprobleem ontstaan en 12 andere vragen

Fosfaatuitscheiding ook lager

Ook de fosfaatuitscheiding lag vorig jaar iets lager dan in 2018. In 2019 werd 156 miljoen kilo fosfaat geproduceerd, een afname van 3,6 procent vergeleken met het jaar ervoor. Ook als het gaat om fosfaat in dierlijke mest komt Nederland niet aan het door de EU vastgestelde plafond van 172,9 miljoen kilo.

Het teruglopen van de afscheiding van beide stoffen heeft te maken met het gemiddelde aantal runderen, varkens en kippen dat in 2019 in Nederland rondliep. Het gemiddelde aantal melkkoeien nam ten opzichte van 2018 met bijna 1 procent af. Wel groeide in het laatste kwartaal van 2019 het aantal melkkoeien flink. Hierdoor waren er aan het eind van het jaar met 3,8 miljoen koeien bijna 30.000 koeien meer een jaar eerder. Het aantal jonge koeien (kalveren, pinken en vaarzen) bleef constant. Ook de stikstof- en fosfaatuitscheiding van legpluimvee en varkensmest daalde in 2019 ten opzichte van 2018 als gevolg van veestapels die gemiddeld genomen afnamen.

Programma Aanpak Stikstof

Eind mei vorig jaar oordeelde de Raad van State dat het stikstofbeleid PAS van de overheid ontoereikend was om de stikstofuitstoot aan banden te leggen. Deze uitspraak droeg eraan bij dat veel projecten in de bouw en veeteelt stil kwamen te liggen, zoals bijvoorbeeld ook uitbreidingen van veehouderijen.

Toen D66-Kamerlid Tjeerd de Groot in september een halvering van de stapel voorstelde om de stikstofuitstoot terug te brengen, ontstonden door heel Nederland grootschalige protesten van boeren. Zij vinden dat zij de dupe zijn van telkens veranderende regelgeving en negatieve aandacht in media en politiek.

Veemest bevat fosfaat en stikstof, stoffen die schadelijk kunnen zijn voor mensen, natuur en milieu, onder meer doordat het in de bodem en vervolgens in grond- en drinkwater terechtkomt. Stikstof komt bijvoorbeeld in water in de vorm van het mogelijk kankerverwekkende nitraat (NO₃). Ook kan stikstof als ammoniak (NH₃) in de lucht terechtkomen en zo bijdragen aan de vorming van voor de longen schadelijke fijnstof.

Het CBS baseert zijn berekeningen op de gemiddelde uitstoot per dier, die onder meer afhankelijk is van het voer dat ze krijgen. Deze aantallen worden vermenigvuldigd met de grootte van de veestapel.

Correctie (30 januari 2020): In een eerdere versie van dit bericht stond per abuis dat de stikstofuitscheiding uit dierenmest vorig jaar met 490 kilo 14 kilo onder het plafond bleef. Dit hadden miljoenen kilo’s moeten zijn. Verder stond er dat Nederland 30.000 in plaats van 3,8 miljoen melkkoeien telt. Deze fouten zijn verbeterd.