Opinie

Mamma kun je schrappen

Joyce Roodnat Joyce Roodnat is op het International Film Festival in Rotterdam. Daar zit ze van ’s morgens tot ’s nachts in de bioscoop. Ze ziet een onbedoeld motief opduiken: waar blijven de moeders?

Joyce Roodnat

Niks haalt het bij het volgen van een filmfestival. Nu ja, bijna niks. Ik ben in Rotterdam voor het International Film Festival oftewel IFFR, zit van ’s morgens tot middernacht in een bioscoop en weet niet meer welke dag van de week het is. En zoals dat gaat op festivals, er duikt een onbedoeld motief op. Ik herinner me het jaar van de leren kokerrok op het filmfestival van Cannes. Het jaar van het pakken van koffers, in Berlijn. En dat ene festival met in een op de drie films een baby. Dit IFFR heeft het jaar van de verdwijnmoeders.

Misschien komt het doordat de schrik me om het hart is geslagen bij de, knap gemaakte documentaire Mother. Daarin zie ik drie Zwitserse dochters hun 57-jarige, aan alzheimer lijdende moeder naar een verzorgingstehuis in Thailand brengen. We willen het beste voor haar, zeggen ze vriendelijk. Het zal je maar gebeuren, je bent de weg kwijt en dan laten ze je verdwijnen aan de andere kant van de wereld.

In de speelfilm Rocks loopt een moeder weg en komt niet meer terug en we moeten geloven dat haar kinderen na wat strubbelingen vrede hebben met haar verdwijning. In Rosa pietra e stella krijgen we een vergelijkbaar verhaal maar beter: een moeder redt het niet en laat haar kind van zich weg glijden. Maar ze verdwijnt niet, vanaf de brandtrap zwaait ze naar haar dochter. En dan, o jee, de speelfilm Porselein. Die gaat over ouders van een jongetje met een mysterieuze ziekte. De maakster zegt in het nagesprek: „Ik voelde me onzeker over mijn eigen moederschap” – en toen maakte ze een film over vaderschap. Want de vader glorieert. De moeder deserteert halverwege, waarna we niks meer van haar horen. In de Venezolaanse film La Fortaleza bestaat de moeder helemaal niet, alleen de goudzoekende vader en zijn filmende zoon. Die groeide in Canada op. Hoezo? Misschien met mamma meegegaan, ver weg van die zuipende macho? Geen idee, ze komt niet ter sprake. In de korte Nederlandse film Baba zit een oudere Turkse man naast zijn dochter. Over de moeder gaat het niet, er is alleen ’s vaders oververhitte bravoure.

Dit zijn allemaal nieuwe films, maar ze verklaren moeders verwaarloosbaar, alsof je mamma kunt schrappen zodra je van de borst bent. Net als in de tijden van Flipper en Skippy en al die andere tv-gezinnen van vroeger, waar standaard geen moeder was – of misschien was ze onzichtbaar, want de kleren waren gestreken en de keuken blonk.

Dit IFFR gaat het vast goedmaken, de komende dagen. Met films van cineasten die The Nanny kennen, de serie die alle clichés vermorzelde met een geweldige moederfiguur: oergeestig, slim, luid en nog lekker extreem gekleed ook.