‘Ja/ja-sticker doodsteek voor huis-aan-huiskranten’

Lokale journalistiek Huis-aan-huiskranten ageren tegen de invoering van de ‘ja/ja-sticker’. „De lokale nieuwsvoorziening loopt grote schade op.”

Foto Ramon van Flymen / Hollandse-Hoogte

De lokale journalistiek dreigt het slachtoffer te worden van de milieumaatregelen die in steeds meer Nederlandse gemeenten worden ingevoerd om de hoeveelheid ongeadresseerd drukwerk te beperken. Dat stellen de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ) en de Nederlandse Nieuwsblad Pers (NNP).

De NNP, belangenorganisatie van de bijna vierhonderd huis-aan-huiskranten in Nederland, heeft deze week een brandbrief gestuurd aan minister Slob (Media, CU) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG).

De huis-aan-huiskranten ageren tegen de invoering van de ‘ja/ja-sticker’. Huishoudens in onder meer Utrecht, Amsterdam, Rotterdam, Haarlem en Tilburg moeten met deze nieuwe sticker actief aangeven dat zij reclamedrukwerk en gratis nieuwsbladen willen ontvangen. De sticker vervangt de ja/nee- en nee/nee-stickers waarmee mensen juist lieten weten géén drukwerk te willen.

Utrechtse lijn

Wie geen ja/ja-sticker op zijn brievenbus heeft geplakt wordt overgeslagen door bezorgers; in sommige plaatsen óók door de verspreiders van de gratis huis-aan-huiskrant. In Utrecht bijvoorbeeld besloot de gemeenteraad vorig jaar zomer dat er geen uitzondering voor nieuwsbladen wordt gemaakt. De lokale Partij voor de Dieren wil zich er hard voor maken dat de Utrechtse lijn in heel Nederland wordt overgenomen.

In Rotterdam en mogelijk ook in Den Haag hebben gemeente en uitgevers afspraken gemaakt over de inhoud van de gratis kranten. Als een uitgave voldoende journalistieke artikelen bevat mogen ze overal worden bezorgd, niet louter in ja-ja-brievenbussen.

„De strijd tegen de reclamefolder eist een slachtoffer: het huis-aan-huisblad”, zegt voorzitter Roy Keller van de NNP. „Zo loopt de lokale nieuwsvoorziening grote schade op. Tegenstanders kunnen wel zeggen dat alles ook op internet staat, maar voor veel mensen werkt dat niet zo.” De controlerende taak van de pers is volgens de NNP in veel, met name landelijke gemeenten overgenomen door de huis-aan-huiskranten sinds de regionale dagbladen zijn blijven bezuinigen. Volgens Keller zit in sommige gemeenten alleen nog een verslaggever van een huis-aan-huisblad op de tribune bij raadsvergaderingen.

Doodsteek

De NNP vertegenwoordigt de bijna vierhonderd titels van 38 uitgevers. Zij bereiken wekelijks 7,9 miljoen mensen. Er werken 3.500 tot 4.000 mensen; plus 30.000 bezorgers. De sector heeft een omzet van circa 450 miljoen euro per jaar. Die daalt sinds twee jaar; gemeenten zijn niet langer verplicht (betaald) hun officiële maatregelen te publiceren in huis-aan-huisbladen.

Keller: „De ja/ja-sticker moeten mensen zelf opplakken. Zo bereiken we minder mensen die af en toe een huis-aan-huiskrant lezen. En als ons bereik pakweg 15 procent daalt, dalen de advertentie-inkomsten ook 15 procent. Dat kan de doodsteek zijn voor sommige titels.”

De afgelopen jaren is het aantal huis-aan-huiskranten al fors geslonken. In september sloot een van de bekenste, De Echo in Amsterdam, die ooit een oplage had van bijna 700.000 exemplaren.

Kilo’s papierafval

In september vorig jaar bepaalde het Amsterdamse gerechtshof dat de hoofdstad de ja/ja-sticker mag invoeren. Vertegenwoordigers van de reclame- en folderbranche verloren hun hoger beroep tegen de milieumaatregel. Voorstanders stellen dat de maatregel jaarlijks 35 kilo papierafval per huishouden bespaart. De NNP houdt het op maximaal 3 kilo papierafval voor de huis-aan-huisbladen die vooral op gerecycled krantenpapier worden gedrukt.

Na de uitspraak van het Amsterdamse hof meldde de VNG dat het ging werken aan een landelijk model voor de ja/ja-sticker. Een woordvoerder zegt nu dat dat te ingewikkeld is. Wel bereidt een expertisecommissie van de VNG, waarin ook journalistenbond NVJ is vertegenwoordigd, een advies voor over het lokale mediabeleid. Dat wordt dit voorjaar verwacht.

Correctie (30 januari 2020): In een vorige versie van dit artikel stond dat de Barneveldse uitgeverij BDU huis-aan-huisblad De Echo had overgenomen van de Telegraaf Media Groep. Dat is onjuist. BDU kocht in 2017 47 huis-aan-huiskranten van TMG, maar niet De Echo. Die bleef in handen van TMG.