Opinie

Is China wel de geschikte opvoeder van uw 10-jarige kind?

Commentaar

TikTok deed amper aan veiligheid, was het nieuws van de dag, deze week, in NRC. Het zal menigeen even tijd hebben gekost voordat het gewicht ervan duidelijk was. ‘Populaire Chinese kinderapp geeft pedo’s vrij spel’ had ook gekund, maar was wat te alarmistisch geweest. Het is immers onduidelijk of zich dat ook op die manier voordeed. Maar toch.

Het gaat vooral over gebrek aan toezicht, over onrechtmatig verzamelde data, ontstane risico’s, gebleken discriminatie, ongepaste reacties – het liet zien hoe 700.000 Nederlandse, vooral 10- tot 12-jarigen, tijd doorbrengen in een (gratis) sociaal medium van dubieuze herkomst, dat aan alle kanten rammelt. In de internetwereld, waarin gratis apps met deelmogelijkheden met elkaar strijden om clicks, likes en dus advertenties, is de sleutel massabereik. Het videoplatform TikTok streefde dus vanuit Beijing naar het veroveren van een beslissend aandeel op de wereldmarkt. Daartoe werd met succes een verleidelijk sociaal kanaal voor opgroeiende kinderen gebouwd met aantrekkelijke video’s die makkelijk gedeeld kunnen worden.

Maar helaas had het bedrijf zijn Europese eindredactie van het videoaanbod niet op orde. Althans, de moderatoren moesten aan de slag met een catalogus van frequent veranderende regels, waar geen peil op viel te trekken. Daarbij stelde het personeel vast dat het bedrijf feitelijk nauwelijks acht slaat op het welzijn van de jonge gebruikers. Verdachte accounts werden niet adequaat verwijderd – groei ging immers voor.

Lees ook: TikTok verzamelt data zonder toestemming

Het verhaal roept allerlei vragen op, niet alleen over deze videodienst maar ook over de vraag hoe ouders hun kinderen hierin kunnen beschermen. Digitaal ouderschap rust op afspraken over een verantwoorde ‘schermbalans’, op samen digitale sociale vaardigheden ontwikkelen en vooral op veel communicatie. Maar ook op zelf het goede voorbeeld geven – alleen de ouder die zelf zijn schermtijd beperkt, is effectief en geloofwaardig als handhaver aan de keukentafel.

Er zijn ook vragen van wijdere strekking. Een decennium geleden waren de tien belangrijkste internetplatforms nog van Amerikaanse herkomst; tegenwoordig zijn zes van die tien Chinees. Dat is niet alleen een technologische verschuiving, maar ook een culturele en politieke. China heeft andere ideeën over vrijheid, individu en rechtsstaat dan liberale democratieën. Het land ontplooit zich sterk en schuwt confrontaties niet meer. In Zweden lopen spanningen met China op, nadat de ambassadeur de Zweedse pers verweet niet voldoende ‘positief’ te berichten over zijn land. Hij zou media verkapt hebben bedreigd.

Internetondernemer Mark Zuckerberg zag uiteindelijk af van toetreding tot de Chinese markt en plaatst zijn Facebook, WhatsApp en Instagram trots in de Amerikaanse traditie van uitingsvrijheid. Facebook voert intussen de controle op subversieve inhoud steeds verder op, in de hoop regulering voor te zijn. En om herhaling van schandalen te voorkomen, zoals rond Cambridge Analytica, dat via manipulatie van Facebookprofielen Trump in de verkiezingen wist te bevoordelen. Vorig jaar verwijderde Facebook in een half jaar 3,2 miljard nepprofielen. Uit dat kolossale aantal valt af te leiden dat misbruik van sociale media onbeheersbaar is. Zo bezien is iedere app een risico.

10- tot 12-jarigen zijn op een leeftijd waar ze zelf ideeën over vrijheid, identiteit, seksualiteit vormen. Of dat beeld mede bepaald moet worden door een app die zich richt naar de autocratische normen van de Chinese staat, moet iedereen vooral zelf weten. Maar weet welke apps wat doen. Ook met kinderen.