Brieven

Holocaust? Er zijn betere woorden voor het onbeschrijfelijke

Foto Berry Stokvis/HH

Elk woord om het onbeschrijfelijke te beschrijven schiet te kort, maar ‘Holocaust’ is wel een heel ongelukkige term. Het Griekse holókaustos betekent brandoffer, het geheel verbranden van een offerdier. Zo’n offer brachten Grieken aan hun goden om hun zegen of genade af te smeken: een behouden vaart of de goede afloop van een oorlog. De verhoopte uitkomst was kortom gunstig voor een individu of voor de gemeenschap. Het is moeilijk vol te houden dat de moordpartij die de nazi’s onder de Europese Joden hebben aangericht, een algemeen belang diende, behalve in de ogen van de daders. Het woord is weliswaar internationaal ingeburgerd, maar is dat nog niet zo lang. Dat gebeurde pas geleidelijk vanaf de jaren 60 en versneld na 1978, toen een Amerikaanse tv-serie met die titel werd gemaakt. Ik snap dat ‘Holocaust’ in een krant heel bruikbaar is omdat het niet meer uitgelegd hoeft te worden, in tegenstelling tot ‘Shoah’, het veel neutralere Hebreeuwse woord voor catastrofe. Er bestaan goede Nederlandse woorden: ‘Jodenvervolging’ (een beetje eufemistisch) of ‘Jodenmoord’ (wat de bijklank mist van systematische aanpak van de uitroeiing). Ik kan eigenlijk maar één Nederlands woord verzinnen dat de lading dekt, zo gruwelijk, industrieel en totaal als de gebeurtenissen waren: ‘Jodenverdelging’. Geen fijn woord, maar beter dan een offer dat gebracht wordt tot nut van het algemeen.