Europese aanpak 5G: geen verbod op Huawei, wel verplichte risicoanalyse

Telecom Europese regeringen worstelen met 5G. Een woensdag gepresenteerde richtlijn moet handvatten bieden bij de aanleg van het nieuwe mobiele netwerk. Maar het is de vraag of dat de druk van buitenaf kan verlichten.

Eurocommissarissen Thierry Breton (l), Margrethe Vestager (midden) en Maroš Šefčovič (r) woensdag bij de presentatie van de zogeheten ‘gereedschapskist voor veilig 5G’.
Eurocommissarissen Thierry Breton (l), Margrethe Vestager (midden) en Maroš Šefčovič (r) woensdag bij de presentatie van de zogeheten ‘gereedschapskist voor veilig 5G’. Foto Aris Oikonomou/AFP

Een verbod op Huawei komt er niet, maar lidstaten moeten wel een risicoanalyse gaan maken van leveranciers van cruciale onderdelen van hun telecomnetwerken. De aanpak illustreert de behoedzaamheid waarmee Europa manoeuvreert in het mijnenveld dat de aanleg van 5G is geworden.

De zogeheten ‘gereedschapskist voor veilig 5G’ die de Europese Commissie woensdag presenteerde, moet EU-landen handvatten geven bij de aanleg van het nieuwe mobiele netwerk. Bindende normen zijn het niet: uiteindelijk blijven lidstaten zelf verantwoordelijk voor hun nationale veiligheid. Maar met een heldere richtlijn en de oproep aan de lidstaten regelmatig te rapporteren, hoopt Brussel de omgang met 5G wel beter te stroomlijnen. Want, zo zei Eurocommissaris Margrethe Vestager woensdag in een persconferentie: „We zijn in Europa alleen zo goed beschermd als de zwakste schakel.”

De eigen verantwoordelijkheid van lidstaten maakt de Europese aanpak tegelijk kwetsbaar. Vestager benadrukte dat het verzoek om meer afstemming vanuit de lidstaten zelf is gekomen en er grote steun is voor een gezamenlijk beleid. Maar uiteindelijk zijn het EU-landen zelf die een beslissing nemen, of door de gevolgen van die beslissing worden geraakt.

Europese worsteling

Overal in Europa worstelen regeringen met 5G. Enerzijds zijn er zorgen over een te grote afhankelijkheid van het Chinese bedrijf Huawei. Maakt Europa zich daarmee niet te kwetsbaar voor Chinese spionage, of sabotage? Anderzijds denken Europese landen niet zomaar volledig zonder Huawei te kunnen en willen ze het bedrijf in elk geval niet bij voorbaat weren. „Ik geloof dat het verkeerd is iemand zomaar uit te sluiten”, zei de Duitse Bondskanselier Angela Merkel onlangs tegen de Financial Times in een pleidooi voor „eerlijke internationale concurrentie”.

De druk op het Europese 5G-beleid nam de afgelopen tijd vanuit zowel de Verenigde Staten als China toe. De VS willen dat Europa Huawei volledig uitsluit en dreigen de uitwisseling van inlichtingen te stoppen. China waarschuwt ondertussen met eigen maatregelen als Huawei wordt geblokkeerd. Vooral Duitsland, dat vreest voor zijn auto-export, zit klem tussen de grootmachten.

Vestager benadrukte woensdag dat de richtlijn „objectieve standaarden” aanhoudt en zich niet richt op „een specifiek bedrijf of land”. In de communicatie wordt Huawei nergens genoemd, maar de formulering dat „leveranciers met een hoogrisicoprofiel” moeten worden geweerd van „gevoelige onderdelen” van het netwerk is wel een directe verwijzing naar het Chinese bedrijf. In het advies staat verder dat lidstaten ervoor moeten waken te afhankelijk te worden van één leverancier. Brussel kan helpen bij het screenen van buitenlandse investeringen en het waarborgen van eerlijke concurrentie.

Verschillende opvattingen

Het is de vraag of de richtlijnen de druk vanuit de VS en China zullen verlichten. Lidstaten moeten weliswaar al deze zomer met een eerste inventarisatie van de risico’s komen, uiteindelijk zullen ze zelf de gevolgen van het eigen beleid ervaren. Binnen Europa verschillen de opvattingen over Huawei bovendien sterk. Hongarije heeft al aangegeven het Chinese bedrijf te verwelkomen, terwijl andere landen een stuk sceptischer zijn. Vergelijkbare richtlijnen die het Verenigd Koninkrijk - vanaf zaterdag geen EU-lid meer - deze week publiceerde, werden in de VS met „teleurstelling” ontvangen.

Nederland besloot onlangs zelf tot scherpere voorzorgsmaatregelen. Telecomproviders kan nu verboden worden gebruik te maken van producten van leveranciers die worden verdacht van spionage of sabotage. De veiling van de eerste 5G-frequenties zal in Nederland dit voorjaar beginnen.