Eigenzinnige stripmaker Wasco wint Stripschapprijs

Oeuvreprijs Met het toekennen van de Stripschapprijs aan Wasco kiest de jury voor een auteur die internationaal hoge ogen gooit met zijn excentrieke werk.

Wasco heeft nagenoeg zijn hele carrière in de underground vertoefd en publiceerde een niet aflatende stroom boekjes in eigen beheer.
Wasco heeft nagenoeg zijn hele carrière in de underground vertoefd en publiceerde een niet aflatende stroom boekjes in eigen beheer. Foto Cyril Koopmeiners

De Stripschapprijs 2020 is toegekend aan Wasco (Henk van der Spoel, 1957). Het is de belangrijkste oeuvreprijs voor striptekenaars in Nederland. Al 35 jaar werkt Wasco onvermoeibaar aan een even indrukwekkend als buitenissig oeuvre. De jury noemt hem een van de vaandeldragers van het moderne striptekenen.

Wasco is geen grote naam in de Nederlandse stripwereld. Hij heeft nagenoeg zijn hele carrière in de underground vertoefd en publiceerde een niet aflatende stroom boekjes in eigen beheer, met avonturen van Tuitel en Phiwi, Philip & George, Wanda Scott en Dotty Wervelwind. Voor stripblad Zone 5300 tekende hij jarenlang zijn Apenootjes, een Nederlandse variant op Peanuts. Pas in 2015 verscheen zijn eerste volwaardige album, Het Tuitel Complex, waarin hij een selectie uit zijn smallpressuitgaven opnam.

Pagina’s uit Het Tuitel Complex (2015).
Illustratie Wasco
Pagina’s uit Het Tuitel Complex (2015).
Illustratie Wasco

Daarnaast is hij initiatiefnemer van diverse groepspublicaties, zoals het onlangs gelanceerde Aline, een geëngageerd stripblad waarbij hij met name jonge stripmakers betrok. Hij illustreert voor onder andere Vrij Nederland en de VPRO Gids. In het juryrapport wordt zijn eigengereidheid en expositiedrang geroemd, samen met zijn neiging een brug te slaan tussen strips en beeldende kunst.

Wasco wordt een tekenaarstekenaar genoemd, een stripmaker die vooral onder zijn collega’s wordt gewaardeerd. Zelf is hij niet gelukkig met die benaming, vertelde hij in een interview met NRC uit 2015. Volgens Wasco suggereert het dat hij moeilijke strips maakt, al gelooft hij wel dat ze „misschien voor fijnproevers” zijn bedoeld.

Daar zit wat in: afgelopen jaar verscheen het ongewone stripalbum 1000 Pinguïns, een vierkant boek van 208 pagina’s met daarin precies duizend pinguïns, verdeeld over 18,181818 reeksen van 55. De beesten praten niet, er is geen verhaal: Wasco gebruikt het stripidioom om te spelen met vorm en getal. Voor de klassieke striplezer, die gaat voor actie en avontuur, is dat beslist een stap te ver.

Uit Wasco, 1000 pinguïns (2019). Illustratie Wasco

Abstracte strips

Wasco zoekt zijn lezers elders. Die zijn geduldig, houden van het experiment en zijn even geïnteresseerd in kunst als in strips. Wasco legt ze zijn logica op, waarin ruimte is om alle elementen van het beeldverhaal te bevragen. Aan NRC legde hij dit treffend uit: „Wat ik doe is experimenteren met lijnen en met tijd. Strips zijn simpele machines. Het zijn hokjes en ieder volgend hokje is een nieuw tijdsmoment. Dat is de regel. Iedereen weet dat. Maar moet het ook zo? Wie zegt mij dat als ik kijk naar vier plaatjes dat het vierde het laatste moment is?”

Zo werkt hij zijn strips bijvoorbeeld uit op kleur of kiest hij voor een leesrichting vanuit het midden. Vaak zijn de strookjes en korte verhalen tekstloos, en lijken ze halverwege in de vertelling te beginnen. Hij laat personages over de kaders van de strips lopen en negeert daarbij de zwaartekracht. Tenminste, voor wie het boek niet met de figuren meedraait. Typisch Wasco.

In de Engelstalige wereld wordt veel meer geëxperimenteerd met beeldverhalen. Abstract Comics van Andrei Molotiu geldt al meer dan tien jaar als het belangrijkste naslagwerk op dat gebied. In Europa is er een handvol stripmakers die verwant zijn aan Wasco, onder wie de Duitse Nadine Redlich met haar Ambient comics en de Fransman Jochen Gerner. Met het toekennen van de Stripschapprijs aan Wasco kiest de jury voor een auteur die internationaal hoge ogen gooit met zijn excentrieke werk.

Waar en wanneer de Stripschapprijs – bestaande uit een bronzen plastiek en een oorkonde – wordt uitgereikt is nog niet bekend. De oeuvreprijs wordt sinds 1974 jaarlijks toegekend door Het Stripschap, de Nederlandse belangenvereniging voor het beeldverhaal, die vorig jaar het vijftigjarig jubileum vierde. Eerdere winnaars van de prijs zijn onder meer Typex, Barbara Stok, Peter van Dongen en Joost Swarte.