Opinie

Zij moest en zou aan de TikTok

Marc Hijink

Er was geen houden meer aan. Omdat bijna al haar vriendinnen een account hadden, moest en zou mijn dochter ook aan de TikTok. Ik dacht dat we er aardig in geslaagd waren haar weerbaar te maken tegen zulke groepsdruk. Maar tegen het visuele spektakel van deze app is niets bestand, als je bijna in de laatste klas van de basisschool zit.

De verlokking van TikTok: in een paar tellen knutsel je een (dans-)videoclip in elkaar waarin je een hit playbackt of een flauwe grap uithaalt. Die deel je met je vrienden en vriendinnen. De ingebouwde special effects zijn indrukwekkend.

TikTok draait om nadoen, playbacken en een ingebouwde beauty modus die elk gezicht in plastic schoonheid verandert. Alles is nep, behalve de kinderen die de app gebruiken. Die zijn bijna zonder uitzondering tussen de tien tot dertien jaar. Dat lokt ‘predators’; pedofielen die als aasgieren rondom het netwerk cirkelen.

Lees ook: Jonge kinderen zitten graag op TikTok. Maar hoe veilig is het daar? (Onderzoek van NRC, 28/1/2020)

Ik had sowieso een wat unheimisch gevoel bij TikTok. Wat me niet lekker zat is dat de app standaard opent met een serie ‘Voor Jou’-video’s waarop je geen invloed kunt uitoefenen als kijker. Je bent overgeleverd aan de algoritmes en de moderatoren van TikTok. Die houden er vreemde regels op na, ontdekten NRC-collega’s Reinier Kist en Lineke Nieber.

Zij deden onderzoek naar TikToks moderatiebeleid en zagen hoe achter de schermen onfrisse censuur toegepast wordt. Zo remt TikTok de verspreiding af van video’s waarin verstandelijk of lichamelijk beperkten, obese mensen of transgenders te zien zijn. Zij passen niet in het wereldbeeld van kinderen, volgens de TikTok-code. Tegelijkertijd krijgt het zeer concrete pedoprobleem weinig prioriteit.

Bytedance, de eigenaar van app, heeft een Chinese achtergrond. Mark Zuckerberg zag de bui al hangen: „China bouwt een internet op basis van heel andere waarden”, waarschuwde Facebook-baas vorig jaar, in zijn relaas over vrijheid van meningsuiting. Dat was zijn excuus om de inhoud van politieke advertenties op Facebook niet te hoeven verifiëren.

Zuckerberg heeft een punt. Aan de andere kant zou hij een jonge, hyperactieve doelgroep zoals die van TikTok, graag willen aantrekken. Vergeleken met TikTok is Facebook een verzorgingstehuis, waarin oude gebruikers braaf naar binnen lepelen wat er op hun tijdlijn wordt voorgeschoteld.

Ben ik een slappe vader omdat ik mijn dochter met zo’n app laat spelen?

Aan TikTok zit een wrange bijsmaak, maar het blijft indrukwekkend speelgoed dat mijn dochter onder voorwaarden mag gebruiken: een privéaccount onder mijn beheer, zonder haar werkelijke naam en zonder video’s standaard te delen. We hebben afgesproken dat ze de ‘Voor Jou’-video’s mijdt en alleen tiktokt op mijn toestel, als ik in de buurt ben, met een timer van 10 of 15 minuten.

Ben ik een slappe vader omdat ik mijn dochter met zo’n app laat spelen? John Kivit van Multiscope stelt me gerust. TikTok is van tijdelijke aard, zegt de mediaonderzoeker. De statistieken zijn duidelijk: boven de dertien haken kinderen massaal af. „Op de middelbare school draait het om Snap en Insta. Daar word je uitgelachen als je TikTok nog gebruikt.”

De wereld is meedogenloos, lieve schat. Je mag nog één jaartje doen alsof dat niet zo is.

Marc Hijink schrijft over technologie.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.