Recensie

Recensie Beeldende kunst

Voetstappen en wildplassers maken het kunstwerk bij Sarah van Sonsbeeck

Galerie Bezoekers van de expositie van Sarah van Sonsbeeck bij galerie Annet Gelink stappen op een groot zwart canvas en dragen met hun voetstappen bij aan het kunstwerk.

Aan de muur Entering the studio #1 (2020) en Entering the studio #2 (2020), op de grond For Felix – Perfect Lovers (2020).
Aan de muur Entering the studio #1 (2020) en Entering the studio #2 (2020), op de grond For Felix – Perfect Lovers (2020). Foto Michel Claus/Courtesy Annet Gelink Gallery

Sarah van Sonsbeeck beheerst de gave om tegenslagen te kunnen gebruiken om haar kunst spannender te maken. Toen een vandaal jaren geleden haar ‘kubieke meter stilte’ aan diggelen sloeg, doopte ze de gebarsten glazen kubus tot One cubic meter of broken silence (2009), waarmee het kunstwerk betekenis won. Toen de Rijksdienst Cultureel Erfgoed in 2018 haar verbood voor kunstroute Into Nature een bronzen steen toe te voegen aan een van de Drentse hunebedden, plaatste Van Sonsbeeck de steen op het naastgelegen wegdek, met een subtiele wegomlegging eromheen. Het maakte haar spel met het hunebed, als zorgvuldig beheerd cultureel erfgoed, alleen maar krachtiger.

Tegelijkertijd is het werk van Van Sonsbeeck (1976) vaak juist heel gecontroleerd. Zonder de barsten is One cubic meter of silence een vrij brave – want letterlijke – container van stilte. En met al het goud en andere glimmende materialen die Van Sonsbeeck veel gebruikt, doen de kunstwerken wel erg hun best te om ‘mooi’ te zijn.

Op haar expositie Entering the studio bij galerie Annet Gelink in Amsterdam doet Van Sonsbeeck haar best om de ontregeling uit te lokken. Menselijke sporen moeten hier het kunstwerk vormen. Bezoekers stappen namelijk bij binnenkomst op een met zwarte ‘Faraday-verf’ beschilderde vloer. Dat materiaal blokkeert electromagnetische signalen – Van Sonsbeeck gebruikt het vaker – maar is ook erg kwetsbaar. Het raakt snel bekrast, en laat los. Twee dagen na de opening zit de slijtage er al goed in. Een klein deel van de zwarte verf dwarrelt door de galerie.

Sarah van Sonsbeeck, For Felix - Perfect Lovers, 2020 (Paraffine en brons, elk: 72.5 x 65 x 91.5 cm) Foto Michel Claus/Courtesy Annet Gelink Gallery

Sterrenstelsel van draaiwieltjes

Verderop in de galerie hangen Entering the studio #1 en #2 aan de muur, die op dezelfde manier met zwarte verf door de kunstenaar in de studio gemaakt zijn. Ze doen denken aan sterrenstelsels, maar je ziet ook cirkels die van een bureaustoel met draaiwieltjes kunnen zijn. Van Sonsbeecks poging om terloopse bewegingen in de Faraday-verf – een soort ‘anti-materiaal’ – voorgoed te laten stollen is interessant, en het resultaat is mooi, maar echt sprankelen doet het niet. Misschien mede doordat de galerie en de kunstenaarsstudio zulke beschermde omgevingen zijn. De ontregeling is zo beheerst dat het onschadelijk blijft.

Lees ook dit telefonische interview uit 2016 met Sarah van Sonsbeeck vanaf Tristan da Cunha, het meest afgelegen bewoonde eiland ter wereld.

De bronzen hunebedsteen maakt een comeback in de galerie. Voor wie de steen eerder zag op de Drentse hei is het grappig om hem nu in de steriele witte galerieruimte terug te zien. Wat in Drenthe natuurlijk leek, wordt hier weer een plat decorstuk. Iets verderop staat een nieuw afgietsel uit dezelfde mal, nu gemaakt van kaarsvet. De zaaltekst wijst op de erosie die op de bronzen steen te zien is. Waarschijnlijk was de steen doelwit van wildplassers. De witte steen van kaarsvet staat er als contrast, deze is nog onaangeraakt. Eigenlijk heeft de bronzen steen in deze beschermde omgeving niets te zoeken. Het is hopen op een permanente plaats naast het hunebed. Waar het weer, de wildplassers en de erfgoeddienst vrij spel hebben, en hun sporen kunnen achterlaten.