Stef Blok en Jean-Yves Le Drian

Foto Le Drain: Kick Smeets / Ministerie van Buitenlandse zaken

Interview

‘Ik voel Nederlandse genegenheid’

Jean-Yves Le Drian De relatie tussen Nederland en Frankrijk beleeft een zeldzame bloeiperiode. „Nederland is geëvolueerd, maar Frankrijk ook.”

Frankrijk, de nieuwe beste vriend van Nederland? Dinsdag zette het marineschip Zr. Ms. De Ruyter koers richting de Golf, voor een door Frankrijk geleide missie in de Straat van Hormuz. Bijzonder, want samenwerken met Britten of Amerikanen was eerder de norm.

Tegelijkertijd was de Franse minister van Buitenlandse Zaken, Jean-Yves Le Drian, eregast op de Ambassadeursconferentie in Den Haag. Ook bijzonder: niet eerder sprak een Franse buitenlandminister op de jaarlijkse hoogmis van de Nederlandse diplomatie, waarvoor alle ambassadeurs eventjes terugkomen.

Lees ook de column van Caroline de Gruyter: Onze nieuwe vrienden, de Fransen

Nadat minister Stef Blok (VVD) Le Drian (72) welkom heet, in het Frans en met grapjes over de slechte Nederlandse keuken, houdt de Fransman een toespraak over „Europese soevereiniteit”. Het idee dat EU-landen apart weinig meer klaarspelen in deze turbulente wereld, maar samen nog een vuist kunnen maken. Europa moet snel een antwoord vinden op de „Californische monopolies”: Amerikaanse techbedrijven die overal het spel bepalen. Maar ook Le Drian begint met een grapje. „De gastronomische schok is uitgebleven, maar Scheveningen is wel minder mooi dan Bretagne.” Zijn geboortegrond.

Dat de relatie tussen Frankrijk en Nederland een uitzonderlijke bloeiperiode beleeft, is deels uit nood: door de Brexit en de geopolitieke waaghalzerij van Trump zijn nieuwe partners nodig. Ook belangrijk: de chemie tussen premier Mark Rutte (VVD) en president Emmanuel Macron. In het Europees Parlement trekken hun partijen samen op. Behalve in de Golf hoopt Frankrijk dat Nederland ook weer actief wil worden in Mali, in de strijd tegen het terrorisme daar. Le Drian geeft zelden interviews, maar vandaag vertelt hij met een ijsdessert op schoot hoe speciaal hij Bloks uitnodiging vindt. „Het is een sterk signaal van vertrouwen en van bereidheid om met elkaar samen te werken”.

Nederland is van oudsher meer gericht op het VK en de VS. Nu maakt het andere keuzes. Verbaast u dat?

„Het is een zeer significante ontwikkeling. Ik constateer dat we de op veel grote dossiers op dezelfde golflengte zitten, of het om de Sahel gaat, Libië of de Golfregio. Ook rondom de Brexit is er een gezamenlijke wil om de eenheid te bewaren. Dat is als het ware de mooie kant van Brexit, ook al hebben wij de scheiding nooit gewenst. In de volgende onderhandelingsfase met de Britten zal die logica standhouden, denk ik. Overigens: niet alleen Nederland is geëvolueerd. Frankrijk ook.”

Op welke manier?

„Ik kan me voorstellen dat Nederland Frankrijk zag als een wat log land dat draait om sturing door de staat en regulering. Met Macron is dat allemaal in beweging gekomen. Dus dat, in combinatie met de Brexit, zorgt ervoor dat we naar elkaar toe groeien en inderdaad zeer belangrijke partners zijn geworden. Dit is de tweede keer in drie maanden dat ik hier ben.”

U zegt: dankzij Macron is het voor Nederland makkelijker geworden om van Frankrijk te houden.

„Ja. Ik heb vanochtend genegenheid gevoeld. Ik heb ook politieke belangen voorbij zien komen, maar ook genegenheid.”

Helpt het dat Blok Frans spreekt?

„Ja. Hij maakt spectaculaire vooruitgang. Ik ben onder de indruk.”

In uw toespraak pleitte u voor een industriepolitiek-nieuwe-stijl. Om de „Californische” digitale dominantie het hoofd te bieden.

„De Californische; en de Chinese. We moeten hier grip op krijgen, anders zijn we over een aantal jaar toeschouwers. We hebben de eerste etappe gemist. We waren te naïef. Maar bij de tweede etappe moeten we erbij zijn. Dat is essentieel voor onze veiligheid en soevereiniteit.” 


Voor het herwinnen van soevereiniteit is ook geld nodig. Nederland verzet zich fel tegen plannen voor een grotere EU-begroting. U niet.

„Nederland hecht groot belang aan eerlijke concurrentie. In het digitale domein betekent dat: ervoor zorgen dat je die kunt afdwingen, met sterke Europese instrumenten. Ik denk dat Nederland daar gevoelig voor is.”

Dus die begroting moet omhoog?

„Als Europa soeverein wil zijn dan moet het zichzelf daar de middelen voor geven. Er kan best discussie tussen ons zijn maar die is gezond en sereen. Uiteindelijk hebben we dezelfde belangen voor ogen.”

U maakt zich geen zorgen?

„Ik ben optimistisch over de kwaliteit van onze relatie.”

Frankrijk wil de dialoog met Rusland heropenen, Nederland is getraumatiseerd door de MH17. Ook daar lijkt de relatie te schuren.

„Ik begrijp dat trauma en we zijn geheel solidair met de eisen van Nederland in deze kwestie. Op dat punt is er geen enkele dubbelzinnigheid. Stef Blok gebruikte vanochtend een mooie metafoor: de bril waarmee je zowel dichtbij als ver weg kunt zien. Een metafoor die ik graag van hem leen: dichtbij zie je de MH17 en moeten we zeer ferm zijn. Als je ver weg kijkt moeten we beseffen dat het volgende generaties zal opbreken als we Rusland van ons laten wegdrijven.”

U denkt dat Rusland onder Chinese invloed kan raken?

„Er zijn recent grote Russisch-Chinese militaire manoeuvres geweest. Dat was nog nooit eerder op deze manier gebeurd. Moeten we dan passief blijven? Ik denk het niet. We hebben een langetermijnstrategie nodig, zonder naïef te zijn.”