Doet NVWA genoeg tegen importeurs illegaal hout?

Raad van State De NVWA moet import van illegaal gekapt hout van de rechter harder sanctioneren, maar weigert. De zaak ligt nu bij de Raad van State.

Ontbossing in het Amazonegebied..
Ontbossing in het Amazonegebied.. Getty Images

Kan de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) worden gedwongen handhavend op te treden tegen zes Nederlandse importeurs van illegaal gekapt Amazone-hout? Ja, zegt Greenpeace dat daarover in 2014 een zaak begon. Nee, zegt de toezichthouder, een schriftelijke waarschuwing was voldoende zolang het gaat om een „incidentele overtreding”.

Na zes jaar van procederen, waarin de rechter de milieuorganisatie tweemaal in het gelijk stelde, is de zaak bij de Raad van State beland. Centraal in het geschil dat dinsdag inhoudelijk werd behandeld, staat de zogeheten Europese Houtverordening, die verbiedt dat illegaal gekapt hout op de markt wordt gebracht. Hiermee wil de EU voorkomen dat leefgebieden van bepaalde diersoorten in bosrijke omgevingen, zoals de Amazone, verdwijnen. De verordening werd in 2010 actief, waarna bedrijven drie jaar kregen om zich aan te passen.

Uit onderzoek van Greenpeace bleek echter dat verschillende Nederlandse bedrijven toch doorgingen met de import van het tropische hout dat onder meer in steigers en terrassen wordt verwerkt. De milieuorganisatie begon daarop een procedure om de toezichthouder te dwingen met terugwerkende kracht een zogeheten last-onder-dwangsom (lod) op te leggen aan de importeurs. Dat is een voorlopige boete die betaald moet worden als een onderneming nogmaals de fout ingaat.

De Amsterdamse rechter gaf de milieuorganisatie in 2017 en 2019 gelijk, maar de NVWA weigert gehoor te geven aan het oordeel zolang de Raad van State zich er nog niet over heeft uitgesproken. De toezichthouder betwistte dinsdag niet dát de bedrijven een overtreding hebben begaan, maar stelde dat een eerste waarschuwing voldoende was, waarna de meeste ondernemingen maatregelen hebben genomen. Twee bedrijven stopten met de import, twee andere besteedden het toezicht uit aan een externe toezichthouder in de veronderstelling dat ze daarmee goed zaten. Volgens de NVWA hoeft pas bij herhaalde overtreding de last-onder-dwangsom opgelegd te worden.

Greenpeace is het daar niet mee eens. Advocaat Rogier Hörchner: „Zo geef je het signaal af dat de eerste overtreding gratis is. Bovendien: als de importeurs beterschap beloven, hebben ze toch niets te vrezen?”

Twee bedrijven zijn na een initiële pauze doorgegaan met de import van illegaal hout, na eerdere beloftes daarmee te stoppen. Een van hen kreeg inmiddels wel een voorlopige boete opgelegd. Monitoren is volgens de toezichthouder echter zo gemakkelijk nog niet. „We hebben vijfduizend marktdeelnemers. We kunnen niet blijven controleren.” Hörchner: „Je hebt te maken met hardnekkige overtreders. Als je reden hebt om ergens te controleren is het hier wel!”

De Raad van State verwacht in mei uitspraak te doen.