Een klassieke femme fatale: Gilda (Catrinel Marlon) in ‘The Whistlers’.

Foto Vlad Cioplea

Interview

Corneliu Porumboiu: ‘Alles pushte me naar een klassieke stijl’

Interview Corneliu Porumboiu De Roemeense regisseur Corneliu Porumboiu maakt met ‘The Whistlers’ een film die bijna een vakantie lijkt van zijn eerdere, minimalistische metafilms. „Ooit zwoer ik nooit flashbacks te zullen gebruiken. En kijk nou eens.”

Bij Roemeense film denk je aan minimalistisch en rauw realistisch. Aan lange shots en dialogen, psychologische ontleding, filosofische overpeinzing, ironische maatschappijkritiek.

Niet zozeer aan een neo-noir als The Whistlers, waarin criminelen, agenten en aanklagers elkaar in de luren leggen en de vuurrode rok van femme fatale Gilda theatraal afsteekt tegen het vale Boekarest. Het begint op het Canarische eiland La Gomera; de corrupte Roemeense inspecteur Cristi leert daar silbo, de lokale fluittaal. Een Spaanse drugsbende wil silbo gebruiken om hun Roemeense zetbaas, de zakenman Zsolt, uit de cel te ‘bevrijden’. De MacGuffin is 30 miljoen euro, die Zsolt van de bende stal en onder de ogen van de politie uit zijn matrassenfabriek smokkelde.

Een MacGuffin is een voorwerp dat de plot vooruit helpt maar er eigenlijk niet toe doet, schreef Bianca Stigter in De Oscar voor het beste ding

The Whistlers, dat op het filmfestival van Cannes in competitie draaide, is een puzzelfilm die zich ontrolt via hoofdstukken en flashbacks. „Flashbacks”, grinnikt regisseur Corneliu Porumboiu (44) tijdens een persgesprek. „Ooit zwoer ik die nooit te zullen gebruiken. En kijk nou eens.” De film lijkt bijna een vakantie van zijn eerdere, minimalistische metafilms. „Misdaad, politie en gangsters: dat is inderdaad anders dan u van mij kent. Ik vermijd hier ook lange shots. In een film waarin iedereen liegt en bedriegt om zijn ware intenties te verbergen, moet je de aandacht van kijkers richten op subtiele gebaartjes en mimiek. Daarvoor zijn close-ups en montage nodig. Alles pushte mij dus in de richting van een klassieke filmstijl.”

Ook nieuw voor Porumboiu: opvallend gebruik van muziek, van Iggy Pops ‘The Passenger’ via ‘Mackie Messer’ tot aria ‘Casta diva’. „Soms is dat als grap”, zegt Porumboiu. „‘Casta diva’ hoor je in hotel Opera, dat eigenlijk geen gasten wil en ze afschrikt met irritant luide operamuziek. De muziek gebruik ik altijd functioneel.”

In The Whistlers filmt Porumboiu voor het eerst buiten Roemenië. Zijn collega Cristian Mungiu stelde in zijn film Bacalaureat onlangs dat iedereen met talent of ambitie Roemenië verlaat, of in het moeras van corruptie wegzakt. Is The Whistlers soms een visitekaartje van een regisseur die internationaal wil gaan filmen? Porumboiu: „Mijn echtgenote is Frans-Baskisch, onze dochters zitten op de Franse school. Ik ben, denk en schrijf Roemeens. Toch weet ik minder zeker dan vroeger dat ik alleen Roemeense films ga maken.”

Zijn eerste films speelden zich zelfs af in zijn geboorteplaats Vaslui aan de Moldavische grens. Daar liet Porumboiu in het monkelende 12:08 East of Bucharest (2006) sneue figuren in een lokale tv-show debatteren of er een betoging tegen dictator Ceausescu was geweest op 22 december 1989, de dag van diens val. Naoorlogs verzet was er zeker. De film Police, Adjective (2009) eindigt in een lang debat tussen de cynische commissaris van Vaslui en agent Cristi, die de toekomst van een scholier niet wil verwoesten om één joint. Ethiek heeft met ons vak niets te maken, argumenteert de commissaris met zijn geheel eigen, verwrongen logica. Hij slaat er zelfs woordenboeken voor open.

Lees hier de recensie van ‘The Whistlers’

Porumboiu’s werk is droog ironisch en taalfilosofisch. Het draait om woorden: wat die betekenen of verhullen. Zie metafilm Metabolism (2013), waar een regisseur en een actrice – zijn minnares – ruzie schoppen over een plots ingelaste naaktscène. Ook The Whistlers begon met taal: een documentaire op tv over de fluittaal silbo. „Ik zag direct een film voor me over een geheime taal in een wereld waar iedereen dubbel spel speelt. Dat is dus een film noir, bedacht ik me. Zo had ik ook een excuus om al die klassiekers weer te bekijken: Gilda, Double Indemnity, Notorious, The Third Man. Toch heb ik wel tien jaar aan het script gepuzzeld. Ik neig tot absurde, grappige situaties vol dubbele bodems, maar dat werkt niet in een film die over dubbele bodems gaat. Ik moest veel van mijn ironie en humor schrappen.”

En ja, de louche inspecteur Cristi van The Whistlers is de brave agent Cristi van Police, Adjective tien jaar later, bevestigt Porumboiu. „Hij heeft intussen veel over de wereld en zijn land geleerd.”