‘Burgers kunnen politie helpen bij zoeken naar vermiste personen’

Politie-onderzoek Bij de vermissing van Anne Faber hadden burgers veel expertise te bieden. Zelfs als dat niet zo is, moet de politie burgers serieus nemen, adviseert de Politieacademie.

Burgers en politieagenten zoeken naar de vermiste Anne Faber in de omgeving van de Soesterduinen.
Burgers en politieagenten zoeken naar de vermiste Anne Faber in de omgeving van de Soesterduinen. Foto Sem van der Wal/ANP

De politie moet bij vermissingen nauwer samenwerken met burgers. Dat is de conclusie van een onderzoek van de Politieacademie naar aanleiding van de vermissing van Anne Faber dat dinsdag is verschenen.

Het onderzoek zoomt in op de rol van burgers bij de zoektocht naar Anne Faber. Zij werd in het najaar van 2017 twee weken vermist.

Uiteindelijk bleek dat zedendelinquent en psychiatrisch patiënt Michael P. haar had misbruikt en gedood. Voor Schouder aan schouder: Burger- en politieparticipatie tijdens de vermissing van Anne Faber is onder meer aan veertien medewerkers van de politie gevraagd welke lessen ze trekken uit deze periode.

Het rapport, geschreven door psychologen Jerôme Lam en Nicolien Kop, adviseert om beter te inventariseren welke taken aan burgers uitbesteed kunnen worden. Het rapport inventariseert niet hoeveel extra politiemensen er nodig zijn om burgers te begeleiden bij het zoeken.

Gedetailleerde kaarten

„De zoektocht naar Anne Faber was een kantelpunt”, zegt Lam. Familieleden gingen voortvarend te werk: ze hadden contacten bij Defensie en vroegen gedetailleerde kaarten op van het gebied waar Anne voor het laatst was gezien. Ze organiseerden een tijdelijk hoofdkantoor en via appgroepen werden verschillende zoekgroepen aangestuurd.

In de eerste dagen van de vermissing vond het zoekproces van de politie en de burgers min of meer onafhankelijk van elkaar plaats, staat in Schouder aan schouder. De politie was in die dagen wel „ter ondersteuning” aanwezig in het gebied waar Anne Faber vermist is geraakt, maar gaf geen sturing omdat ze nog niet zeker wist of ze nog in het gebied was.

De aanwezigheid van de agenten schiep verwarring. „De houding van de politie tegenover de familie werd als storend ervaren”, zegt een van de politiemedewerkers in het onderzoek. Familieleden zagen de politie als een „black box”: de familie deelde al hun bevindingen maar de politie vertelde weinig over wat zij ontdekte.

De samenwerking werd steeds nauwer, onder meer omdat de politie zich aansloot bij het dagelijkse overleg van de familie. Op dag twaalf van de zoektocht liepen burgers en de Mobiele Eenheid van de politie in linie – schouder aan schouder – door het zoekgebied.

Tijdelijke politievrijwilligers

Een van de adviezen uit het rapport is om tijdelijke politievrijwilligers aan te wijzen, zoals in Engeland gebeurt. Lam: „De politie mag burgers die zich tijdens een onderzoek melden met een bepaalde expertise niet zomaar privé-informatie geven over lopend onderzoek, maar als mensen voor de politie werken mag dat wel en dan kunnen ze samenwerken.”

Soms heeft de burger zelfs ruimere bevoegdheden dan de politie, staat in het rapport. Als voorbeeld wordt het opvragen van camerabeelden van particulieren genoemd. „De politie moet eerst een vordering hebben, maar burgers kunnen gewoon ergens aanbellen.”

Lees ook: Hoe burgers en politie dertien dagen naar Anne Faber zochten

In het rapport staat dat tips of eigen onderzoeken van burgers serieus bekeken moeten worden. Een cartograaf uit Den Haag ontvouwde op Facebook zijn theorie over waar Anne Faber verdwenen zou zijn. Het klopte uiteindelijk niet, maar hij had een „heel plausibel verhaal”, zegt een politiemedewerker in het onderzoek. Terwijl de bevindingen van de cartograaf online veel werden gedeeld, was de politie nog niet bij hem langsgeweest.

Eenheid Midden-Nederland heeft tussen 2013 en 2018 vermissingszaken gehad die het landelijk nieuws haalden, wat leidde tot verschillende zoektochten met burgers. Bij de vermissing van de broertjes Ruben en Julian in 2013 vroeg de politie burgers om niet naar het gebied te komen waar zij verdwenen om geen bewijsmateriaal te vernietigen. De les was: als je mensen vraagt thuis te blijven komen ze toch.

„Burgers bieden zich steeds vaker aan”, zegt Lam. „Als je samen kunt werken omdat er zoals bij de familie van Anne Faber veel expertise is, moet je dat doen, maar als je slecht kunt samenwerken moet je er ook iets mee zodat het onderzoek geen schade oploopt.”