Arts krijgt advies van algoritmen

Artificiële intelligentie Twee ziekenhuizen geven algoritmen formeel een adviserende rol bij medische beslissingen.

In het Reshape center, de innovatieafdeling van het UMCRadboud, monitoren medewerkers patienten op afstand.
In het Reshape center, de innovatieafdeling van het UMCRadboud, monitoren medewerkers patienten op afstand. Foto: Flip Franssen

De computer gaat artsen adviseren: kan een patiënt veilig worden ‘ontslagen’ van de intensive care?

Lees ook het achtergrondverhaal: Het algoritme maakt de dokter beter

Het Amsterdam UMC, locatie VUmc, is bezig dit in de praktijk te brengen nu de toezichthouder op medische apparaten onderzoekers groen licht heeft gegeven. Met kunstmatige intelligentie wordt berekend hoe groot de kans is dat een patiënt na overplaatsing opnieuw op de intensive care belandt, of overlijdt. Artsen kunnen zich op die manier laten adviseren voordat ze kiezen wie gezond genoeg is om onder te brengen op andere afdelingen.

Het algoritme kijkt naar tweehonderd factoren. Daaronder vallen bijvoorbeeld laboratoriumuitslagen en notities van verplegend personeel. Artsen kunnen ervoor kiezen uit te lezen wat de belangrijkste factoren waren in het advies zodat ze kunnen begrijpen waar de computer zich op baseert.

Protocol

Tegelijk met de goedkeuring voor het VUmc zette ook een ander ziekenhuis een belangrijke stap met een ambitieus dataproject. In het Radboudumc in Nijmegen worden computerscores die iets zeggen over de gezondheid van patiënten onderdeel van het protocol. Het ziekenhuis wil problemen zien aankomen vóórdat de patiënten zich ziek voelen.

Het Nijmeegse ziekenhuis heeft in een voormalig laboratorium ruimte ingericht als een soort controlekamer. Daar, op monitors, wordt van de patiënten van twee verpleegafdelingen een heleboel informatie bijgehouden: of ze rechtop in bed zitten, liggen, hoe hun hartslag is, hun temperatuur, ademhaling, enzovoort.

Met deze datastroom – die komt van kleine kastjes op de pols van patiënten en plakkers op het lichaam – zoekt een algoritme naar verbanden. Als bijvoorbeeld de hartslag oploopt en de ademhalingsfrequentie toeneemt, zou er een luchtweginfectie kunnen spelen. De computer speurt onder meer naar signalen van een bloedvergiftiging.

Nu uit onderzoek van het ziekenhuis blijkt dat het continue moniteren an sich al een derde minder overplaatsingen naar de intensive care oplevert, is de weg vrij om ook te onderzoeken of met de ‘voorspellende’ computerscores nog meer winst te behalen is. Artsen en verpleegkundigen worden in het nieuwe protocol verplicht om de alarmsignalen van de computer te onderzoeken.

Kunstmatige intelligentie

Er wordt in de gezondheidszorg met veel aandacht gekeken naar de mogelijkheden van kunstmatige intelligentie. Veel ziekenhuizen en zorginstellingen doen experimenten. Zo werkt het Leids Universitair Medisch Centrum aan een systeem dat op basis van spraakherkenning en kunstmatige intelligentie in de spreekkamer automatisch klachten van de patiënt herkent en op den duur zelfs registreert in het elektronisch patiëntendossier. Het databedrijf Pacmed, dat ook werkte aan het intensivecare-algoritme, maakte software die moet helpen met inschatten welke mannen na behandeling van prostaatkanker meer risico hebben dat tumoren terugkeren.

Er zijn veel vragen te stellen bij deze trend. Zo zijn de voorspellingen van de computer afhankelijk van de onderliggende data. Als gegevens niet goed zijn ingevoerd in de computer, komt die mogelijk op een verkeerde conclusie uit. Daarnaast kijkt een algoritme alleen naar wat meetbaar is. Wat een arts zelf ziet, in de spreekkamer of aan het bed, moet minstens zo belangrijk meewegen, zeggen experts.

Reportage pagina E3