Opinie

Karikatuur doet ‘Davos’ geen recht, maar laat wel achilleshiel zien

World Economic Forum

Commentaar

Het is eenvoudig er de spot mee te drijven. Grootverdieners vliegen, al dan niet per privé-vliegtuig, naar de Alpen om op 1.500 meter champagne te slurpen, over een betere wereld te oreren. Na een paar dagen daalt men gelouterd de berg weer af om arbeiders uit te buiten, grondstoffen te verkwisten, CO2 uit te stoten en rijkdom te verstoppen voor de fiscus. Het jaarlijkse World Economic Forum (WEF) is een bijeenkomst waar „miljardairs aan miljonairs uitleggen hoe de middenklasse moet leven”, circuleerde vorige week als definitie op Twitter.

De karikatuur doet het WEF geen recht, maar laat wel de achilleshiel zien van de bijeenkomst zelf én van het internationale bedrijfsleven dat er vertoeft. Van ondernemers en ondernemingen wordt tegenwoordig verwacht dat ze méér doen dan winst maken en bonussen verbrassen. De klimaatcrisis geeft de roep om maatschappelijk verantwoord gedrag extra urgentie. Door in Davos samen te komen, richt de elite de schijnwerpers op zichzelf, op haar rijkdom, haar macht en op de vraag wat ze daarmee doet.

De bijeenkomst, die vrijdag eindigde, bestaat vijftig jaar. Het begon als een luxe managementtraining en groeide uit tot een conferentie van politici, ondernemers, academici, journalisten en activisten. Naast de formele conferentie met 3.000 deelnemers is er een informeel circuit met nog eens 4.000 deelnemers die geen toegang hebben tot de conferentie zelf.

Het WEF is een doelwit voor populisten van links en rechts. Labour-leider Jeremy Corbyn valt de bijeenkomst elk jaar aan als een partijtje van het grootkapitaal dat geen steun verdient. De conservatieve Britse premier Boris Johnson verbood zijn kabinet dit jaar deel te nemen: de nieuwe regering moet werken voor de Britten, geen feestjes vieren. Uiteindelijk liet hij toch zijn minister van Financiën gaan. Nederland is altijd met een zware delegatie aanwezig.

Er zijn inderdaad aan de lopende band recepties en etentjes, maar er wordt ook gewerkt. Voor ondernemers en politici zijn onderlinge ontmoetingen vaak belangrijker dan de conferentie zelf. Premier Rutte had onder andere een ontmoeting met de Venezolaanse leider Guaidó en de chefs van IBM, Apple en Tata. Daarnaast gebruikt hij het forum om Nederland aan de man te brengen als een moderne vestigingsplaats waar je dankzij het Klimaatakkoord weet dat duurzaamheid serieus wordt genomen. Minister Kaag pakte in een openbare sessie de demissionair minister van Buitenlandse Zaken van Libanon aan omdat zijn privévlucht naar Davos was betaald door een vriend.

Ondernemers konden kiezen voor skiën en fondue, in de hoop dat een president als Donald Trump deregulering en belastingverlaging voorop stelt. Ze konden ook luisteren naar klimaatactivist Greta Thunberg en zich afvragen hoe belangrijk winstmaximalisatie is als de aarde zich vroeg of laat tegen je keert. Ze konden contact zoeken met bankiers die gewoon blijven lenen aan de fossiele sector, of het kamp kiezen van investeerders met een voorkeur voor duurzaamheidsindexen.

Grote maatschappelijke omwentelingen kunnen niet zonder de inzet van ondernemingen. In VN-verband zijn in 2015 zeventien duurzaamheidsdoelen geformuleerd. Zonder bedrijfsleven zijn die doelen niet haalbaar. De organisatie van het WEF zelf kiest voor de maatschappelijke agenda en probeert met peer pressure meer verantwoord gedrag te bewerkstelligen. ‘Davos’ moet laten zien dat het iets bijdraagt aan beter ondernemersgedrag, alleen dan is het een geloofwaardige ontmoetingsplaats voor de mondiale elite en is het WEF een relevante aanvulling op de internationale politieke fora.