Analyse

Gevoelig verlies voor Salvini bij regioverkiezingen

Emilia-Romagna Het van oudsher rode bolwerk in Noord-Italië blijft in handen van centrum-links. Matteo Salvini’s Lega maakte de hoge verwachtingen niet waar. De implosie van regeringspartij Vijfsterren duurt voort.

President Stefano Bonaccini van de centrum-linkse Democratische Partij blijft aan de macht in Emilia-Romagna.
President Stefano Bonaccini van de centrum-linkse Democratische Partij blijft aan de macht in Emilia-Romagna. Foto Elisabeth Baracchi/AFP

We gaan „geschiedenis schrijven” en de Noord-Italiaanse regio Emilia-Romagna „bevrijden”, twitterde Matteo Salvini zondag nog. Maar de populaire leider van de anti-migratiepartij Lega, die na een reeks overwinningen bij regionale en Europese verkiezingen onstuitbaar leek, moest een gevoelige tegenslag incasseren: het rode bolwerk Emilia-Romagna blijft in handen van centrum-links.

Dit is „de moeder van alle verkiezingen”, had tv-commentator Enrico Mentana zondagavond gezegd, toen iets na elf uur de eerste exitpolls binnenkwamen. Het ging om veel meer dan de vraag wie de baas zou worden in Emilia-Romagna, een van de welvarendste regio’s van Italië. Vol vertrouwen had Salvini al aangekondigd dat hij bij een overwinning direct nieuwe landelijke verkiezingen zou eisen.

Onvermoeibaar had Salvini door het gebied gereisd om campagne te voeren. Zondag twitterde dat hij er de afgelopen maanden driehonderd verkiezingsbijeenkomsten heeft gehouden. Een overwinning van Salvini die peilingen ook hier lange tijd hebben voorspeld, moest zijn aanspraken op het premierschap onderstrepen. Als hij met het rechtse blok ook hier zou winnen, sinds de Tweede Wereldoorlog een goed bestuurd en onaantastbaar geacht bolwerk van links, zou dat premierschap alleen nog maar een kwestie van tijd zijn.

Maar volgens de vrijwel volledige uitslagen heeft centrum-links in Emilia-Romagna 51 procent gehaald, tegen 44 procent voor de rechtse coalitie onder leiding van Salvini’s Lega. Volgens de eerste analyses maandagmorgen hebben de ‘sardientjes’, een snel gegroeide protestbeweging die Salvini van haatzaaierij beschuldigt, een grote groep kiezers uit de lethargie weten te bevrijden waarmee tegenstanders van Salvini zijn schijnbaar onstuitbare opmars volgden.

Lees ook hoe een ideetje van vier jongeren uitgroeide tot een nationale protestbeweging tegen Salvini

De kans op vervroegde verkiezingen is nu fors verkleind. Toch blijven er voldoende problemen voor de coalitie in Rome van de centrum-linkse Democratische Partij (PD) en de Vijfsterrenbeweging. De kandidaat van de Vijfsterren, qua zetels in het parlement de grootste, bleef in Emilia-Romagna onder de vier procent. Ook in de Zuid-Italiaanse regio Calabria is zondag gestemd. Het rechtse blok van Salvini haalde daar wel de voorspelde zege, maar de Vijfsterrenkandidaat kwam maar net boven de zeven procent.

Implosie Vijfsterren

Deze implosie van een beweging die in maart 2018 landelijk nog bijna 33 procent van de stemmen haalde, leidt tot aanhoudende politieke onzekerheid. Luigi Di Maio, die geen geheim had gemaakt van zijn aarzelingen over samenwerking met de PD, was in een voorschot op het electorale debacle in Emilia-Romagna en Calabrië vorige week al afgetreden als politiek leider.

Lees ook hoe Salvini hoopte in Emilia-Romagna de genadeslag uit te delen

We zaten in ieder geval in de wedstrijd, reageerde Salvini zondagnacht laconiek. Maar hij heeft, voor de tweede keer in een half jaar, zijn hand overspeeld. In augustus, toen nog in een coalitie met de Vijfsterrenbeweging, lokte hij een regeringscrisis uit in de hoop nieuwe verkiezingen te organiseren. In zijn achterhoofd speelde de ruim 34 procent die hij bij de Europese verkiezingen had behaald een rol. Die gok mislukte. Premier Conte bleef aan als leider van een nieuwe coalitie. Nu probeerde hij, gesterkt door peilingen waarin hij de populairste politicus is, de verkiezingen in Emilia-Romagna te veranderen in een referendum over zichzelf en zijn slogan ‘Eerst de Italianen’. Ook die gok is mislukt.