FVD onttroont CDA als grootste ledenpartij

Ledenaantallen Voor het eerst sinds de oprichting in 1980 is het CDA niet meer de partij met de meeste leden. FVD groeide vorig jaar met 40 procent, waar de meeste partijen juist leden zagen vertrekken.

Partijleider Thierry Baudet (met koffie) op de ledendag van Forum voor Democratie in februari vorig jaar.
Partijleider Thierry Baudet (met koffie) op de ledendag van Forum voor Democratie in februari vorig jaar. Foto Robin Utrecht / ANP

Forum voor Democratie is de grootste ledenpartij van Nederland geworden. Op de eerste dag van dit jaar telde FVD 42.794 leden, een groei van bijna 40 procent ten opzichte van 2019. Daarmee komt na veertig jaar een einde aan de koppositie van het CDA, dat sinds de oprichting in 1980 altijd de grootste ledenpartij was.

Dat blijkt uit het overzicht van de ledentallen dat het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP) van de Rijksuniversiteit Groningen jaarlijks publiceert.

De snelle groei van FVD – 12.120 leden erbij in één jaar – staat in schril contrast tot de trend van de meeste partijen. Verlies is de norm. De tienduizenden extra leden die Forum – dat in september 2016 als politieke partij werd opgericht – de afgelopen jaren aan zich bond, zijn ook de voornaamste reden dat het totale aantal leden van politieke partijen relatief stabiel blijft. Op 1 januari 2020 waren 316.378 mensen lid van een partij – circa 2,5 procent van de kiesgerechtigde bevolking en iets minder dan 2 procent van alle Nederlanders.

Grootste bij de provinciale verkiezingen

De grootste groei in het ledental zag Forum naar eigen zeggen plaatsvinden in de eerste en laatste maanden van het jaar.

Dat is geen verrassing. FVD haalde in maart de meeste stemmen bij de Provinciale Statenverkiezingen, voordat de partij verzandde in een twist tussen partijleider Thierry Baudet en medeoprichter Henk Otten, met Ottens royement tot gevolg.

Op het partijcongres was FVD alweer vol goede moed: In Barneveld is de wereld even van Forum

Vanaf het najaar herstelde Forum zich weer enigszins in de peilingen. In december voerde de partij uitvoerig campagne met als doel de grootste te worden. Volgens de partij kwamen er in die maand 5.000 leden bij.

Tegelijkertijd kan Forum met het huidige ledental alleen de grootste zijn dankzij de kwijnende ledenbestanden van andere partijen. Het CDA, in de jaren 80 nog goed voor meer dan 150.000 leden, heeft er minder dan 40.000 over. De christen-democraten raakten in één jaar tijd bijna vierduizend leden kwijt en vallen terug naar de derde positie.

De PvdA, dat ook een deel van haar ledenbestand verloor maar minder leden zag vertrekken dan het CDA, is nu na Forum de tweede partij.

Twitter avatar thierrybaudet Thierry Baudet Meer dan 42.000 leden! En daarme zijn we nu vrijwel zeker DE GROOTSTE LEDENPARTIJ VAN HET LAND! Ongelooflijk. Heel veel dank voor alle support. Toen ik #FVD een paar jaar geleden begon had ik niet durven hopen op ZOVEEL enthousiasme! Dankbaar. Vereerd. Trots. 2020 wordt óns jaar! https://t.co/tYlzUDGMWb

SP is de grootste verliezer

Ledenverlies is ook bij veel andere partijen de norm, met de SP als grootste verliezer: er waren op de eerste dag van dit jaar 4.309 SP’ers (11,9 procent) minder dan een jaar geleden. Ook 50Plus raakte meer dan 10 procent van zijn leden kwijt.

Beide partijen hebben geen gemakkelijk jaar achter de rug. Bij de SP vertrok partijvoorzitter Ron Meyer na de desastreus verloren Europese Parlementsverkiezingen (van 2 naar 0 zetels). 50Plus kampt al jaren met een ontevreden achterban en wist in 2019 het verzet tegen de pensioenhervormingen van het kabinet niet naar zich toe te trekken.

Aan de andere kant hoeven zulke strubbelingen geen garantie te zijn voor ledenverlies, zoals FVD laat zien. Ook de Partij voor de Dieren, dat in een roerig jaar Tweede Kamerlid Femke Merel van Kooten met zetel en al zag opstappen en in de herfst de eigen voorzitter royeerde, sloot het jaar met meer leden af dan het begonnen was (7,6 procent groei).

Behalve FVD en PvdD zag alleen GroenLinks (5,6 procent) het aantal leden serieus groeien. ChristenUnie (0,3 procent) en Denk (0,7 procent) kregen er enkele tientallen leden bij.