Voormalig Martinair-baas in VS de cel in vanwege kartel

Uitlevering Oud-directeur Meta Ullings van Martinair Cargo moet 14 maanden de cel in om haar rol in een luchtvrachtkartel na uitlevering aan de VS.

Foto Micha Klootwijk/Getty

„De schuldbekentenis demonstreert de toewijding van onze mededingingsafdeling om degenen die de kartelwet overtreden ter verantwoording te roepen – waar ze zich ook bevinden.” Met deze woorden heeft het Amerikaanse ministerie van Justitie wereldkundig gemaakt dat de Nederlandse voormalig Martinair Cargo-directeur Meta Ullings 14 maanden de Amerikaanse cel in gaat.

Ullings werkte van 1973 tot 2012 bij luchtvaartmaatschappij Martinair en was jarenlang directeur van de vrachtdivisie. De Amerikanen verwijten haar dat zij van tenminste januari 2001 tot februari 2006 betrokken was bij verboden prijsafspraken die Martinair Cargo en andere luchtvaartmaatschappijen maakten over de hoogte van brandstof- en veiligheidstoeslagen voor wereldwijd vrachtvervoer.

Het vrachtkartel was wijdverbreid. De Amerikanen hebben in totaal 22 luchtvaartmaatschappijen voor 1,8 miljard dollar (1,6 miljard euro) aan boetes opgelegd wegens verboden prijsafspraken. Zo betaalde Martinair in 2008 al 42 miljoen om de zaak af te kopen. Air France-KLM was daar 350 miljoen dollar aan kwijt.

Uitgeleverd via Italië

Ullings is de tweede persoon ooit die aan de VS wordt uitgeleverd vanwege het overtreden van kartelwetgeving. De Amerikaanse autoriteiten zaten al lange tijd achter Ullings aan en omschrijven haar als iemand „die bijna 10 jaar voortvluchtig was”. Al in 2010 werd in Atlanta een aanklacht tegen Ullings ingediend. Het jaar daarop werd via Interpol een arrestatiebevel voor haar uitgevaardigd.

Afgelopen juli werd zij naar aanleiding van dat arrestatiebevel op Sicilië gearresteerd. Nadat Ullings aanvankelijk via de Italiaanse rechter uitlevering aan de VS probeerde te voorkomen, gaf ze die strijd op na een uitspraak van het gerechtshof. Daarna ging het snel. Op 10 januari kwam Ullings in de VS aan en op 13 januari werd ze voor het eerst aan de rechter voorgeleid.

Nog geen twee weken later besloot Ullings een schuldbekentenis af te leggen, in ruil voor strafvermindering. In plaats van de maximumstraf van tien jaar, moet ze nu 14 maanden doorbrengen in de cel. De tijd dat ze in Italië vast zat, wordt daar van afgetrokken. Ook moet ze een boete van 20.000 dollar betalen.

„De Amerikanen zetten het strafrecht in kartelzaken nogal actief in”, zegt mededingingsadvocaat Cees Dekker van Nysingh. „Je kan zeggen: ‘als ze achter slot en grendel kunnen belanden, nemen ze het risico niet’. Maar volgens mij leidt het er in de VS niet toe dat kartels de wereld uit zijn”. In 2006 wilde een Kamermeerderheid dat Nederland ook celstraffen bij kartelvorming zou introduceren. Kort daarna viel het kabinet. Van strafrechtelijke sancties is het niet meer gekomen. „Individuele bestuurders kunnen hier wel met bestuurlijke boetes worden bestraft”, zegt Dekker. In de praktijk gebeurt dat niet vaak.

Overigens is het luchtvaartkartel ook in Europa hard aangepakt. De Europese Commissie heeft elf luchtvrachtbedrijven 776 miljoen euro aan geldboetes opgelegd. Daarnaast lopen er verschillende zaken waarbij klanten de luchtvaartmaatschappijen aanspreken voor schadevergoeding.

Lees ook: Luchtvracht was te duur want concurreren kon niet

Langste straf

Over Ullings’ straf meldden de Amerikaanse autoriteiten in een ronkend persbericht: „langste straf tot nog toe opgelegd in luchtvrachtonderzoek”. Waarom Ullings zo hard gestraft wordt, blijft onduidelijk. In totaal hebben acht bestuurders in de VS nu een celstraf gekregen voor hun rol in het luchtvrachtkartel. Daartussen zit nóg een voormalig Martinair-directeur. Terwijl 22 luchtvaartmaatschappijen betrokken waren bij het kartel, komt een kwart van de celstraffen dus op het conto van de Nederlandse vrachtvervoerder.

Opvallend is dat geen van de betrokken bestuurders van Air France-KLM gevangenisstraf heeft gekregen, terwijl de Amerikaanse boete à 350 miljoen dollar voor Air France-KLM ruim acht keer zo hoog was als die van Martinair. Mogelijk heeft de luchtvaartcombinatie bij de schikkingsonderhandelingen ook afspraken gemaakt over vervolging van bestuurders. Dergelijke afspraken zijn niet ongebruikelijk.

Air France-KLM (tegenwoordig het moederbedrijf van Martinair Cargo) wil niet ingaan op de vraag of het Ullings financiële of juridische bijstand heeft verleend. „Uit respect voor de familie gaan wij niet op vragen over deze voormalige werkneemster in.”

Lees ook: Is de ACM wel effectief tegen kartels?