Het betere dierenverblijf

Nauwe verwanten bespreekt architectuur die verwant is. Vandaag een gorillaverblijf en een kippenboerderij.

Kippenboerderij van Kipster in Beuningen, ontworpen door John Michels van V-snaar Projecten.

Foto: Kipster

‘Revolutionary farmers’, staat er op de onlangs geopende kippenboerderij van Kipster in Beuningen bij Nijmegen. Dit is niet overdreven. Want net als de eerdere kippenboerderij van Kipster in Venray uit 2017, zijn de nieuwe Kipsterstallen voor 40.000 kippen heel anders dan de gemiddelde stal.

Terwijl de meeste van de vele miljoenen Nederlandse kippen zijn veroordeeld tot een kort en ellendig bestaan in bomvolle stallen waar ze nooit naar buiten kunnen, hebben de Kipsterkippen behoorlijk de ruimte. Ze beschikken niet alleen over een binnentuin, compleet met speeltoestellen, maar ze kunnen ook over de lengte van het gebouw naar buiten. Haantjes worden er niet vergast.

Ook goed voor het milieu

De Kipsterstallen zijn ook milieuvriendelijk. Fijnstof wordt weggevangen en het voedsel bestaat uit graanresten van bakkerijen. Zonnepanelen op de dak leveren meer energie dan voor de productie van eieren en haantjesvlees nodig is.

Kipster heeft zelfs gedacht aan architectuur. Is een kippen- of varkensstal in Nederland doorgaans een strikt zakelijke, lelijke doos met een flauw hellend zadeldak waar geen architect aan te pas komt, Kipster heeft John Michels van V-snaar Projecten aan het werk gezet om diervriendelijke architectuur te ontwerpen. De wens van ‘licht, lucht en ruimte’ voor kippen is vertaald in passend modernisme. Zo is de stal in Venray een langwerpige doos met een naar achteren hellende glazen façade op het noorden, zodat het gebouw lijkt ingegraven. Uit de noordgevel steekt een lager vooroverhellend deel, waardoor de kippen in de buitenruimte kunnen komen.

Gorillaverblijf in London Zoo, van Berthold Lubetkin (1901-1990) Beeld: Tectin

Zo doen de stallen denken aan de dierenverblijven die de van oorsprong Russissche architect Berthold Lubetkin (1901-1990) in de jaren dertig ontwierp. In 1933 was Lubetkin naar Engeland geëmigreerd waar hij een van de pioniers van het Nieuwe Bouwen werd. Zijn eerste gebouw was er het gorillaverblijf in London Zoo. Hierna volgden nog zijn beroemde Penguin Pool met twee tegen elkaar indraaiende betonnen hellingspiralen en hele dierentuinen: de Dudley Zoo en Whipsnade Zoo.

Bouw voor mens en dier hetzelfde

Voor verschillende Britse critici waren de dierenverblijven van Lubetkin aanleiding om smalend op te merken dat modernistische architectuur alleen geschikt was voor dieren. Toen Lubetkin deze kritiek een paar maanden voor zijn dood in een interview kreeg voorgelegd, haalde hij zijn schouders er over op en zei: „Er is geen principieel verschil tussen bouwen voor mensen of dieren. Het enige verschil is dat dieren niet klagen.”