Hoe dierenactivisten de paardensport onder vuur nemen

Jumping Amsterdam Dierenactivisten richten hun pijlen steeds vaker op de paardensport. Bij Jumping Amsterdam werden ‘onoorbare praktijken’ met een camera vastgelegd.

Edward Gal op zijn paard op Glock’s Zonik tijdens de wereldbeker kwalificaties dressuur bij tijdens Jumping Amsterdam.
Edward Gal op zijn paard op Glock’s Zonik tijdens de wereldbeker kwalificaties dressuur bij tijdens Jumping Amsterdam. Foto Robin Utrecht/ANP

Wie goed oplette zag hem de afgelopen dagen rondlopen bij Jumping Amsterdam: de fotograaf van Dier & Recht. Hij maakte foto’s van zaken die er op kunnen wijzen dat een paard lijdt: het openen van de mond, schudden met het hoofd, optrekken van de neus, draaien met de ogen en verstarring.

De foto’s zaten vrijdag bij een persbericht en worden ook in een educatief filmpje van de dierenrechtenorganisatie gemonteerd, vertelt medewerkster Sarah Pesie. „Pijn bij een dier is makkelijk te herkennen als je er oog voor hebt, maar niet iedereen heeft er oog voor.”

Pesie zorgde eerder deze maand voor opschudding in paardenkringen met een opiniestuk in Het Parool. Ze schreef dat Jumping Amsterdam geen diervriendelijk evenement is en dat de dierenartsen die daar toezicht houden in dienst staan van de sector. Onderzoek zou volgens Dier & Recht aantonen dat 83 procent van de wedstrijdpaarden littekens of verwondingen in de mond heeft.

Bij Jumping Amsterdam was de aanklacht zaterdag het gesprek van de dag. Wie je er ook op aansprak, tussen de dressuur-onderdelen door, iedereen had wel gehoord van ‘dat stuk in Het Parool’. „Natuurlijk is paardenwelzijn belangrijk”, zegt de 73-jarige ex-amazone Aleid Terlingen, die al zo’n dertig jaar bij Jumping Amsterdam komt. „Maar geloof me als ik zeg dat deze sport de afgelopen jaren véél diervriendelijker is geworden. Ik kom nog uit de tijd dat het normaal was om springpaarden te prepareren [met ongeoorloofde hulpmiddelen behandelen]. Als ik op een concours in het buitenland was, zag ik bij sommige stallen stapels spuiten liggen. Dat kan nu echt niet meer. Overtredingen worden meteen bestraft.”

Alert blijven

ANWB-medewerker Paul Bonnema, die zijn jarige zus op een bezoek aan Jumping heeft getrakteerd, gelooft niet dat het gebruik van dwangmiddelen bij paarden een enorm probleem is. „Maar we moeten er wel alert op blijven en overtredingen aanpakken als er bewijs voor wordt geleverd.”

Andere bezoekers vinden dat Dier & Recht geen recht van spreken heeft, of dat paarden van topruiters in de watten worden gelegd. „Er is heus wel eens iemand die te snel een tikje geeft”, zegt Käthy Rurenga (51). „Maar laten we niet overdrijven, straks gaan ze paardrijden nog verbieden, net als de optredens met circusdieren.”

De Partij voor de Dieren in Amsterdam stelde eerder deze maand vragen aan het college van B en W over „de expliciete bestuurlijke steun” voor Jumping Amsterdam. „Raadsleden worden uitgenodigd voor een ‘keynote speech’ met aansluitend een walking dinner, waarbij het dessert en de koffie genuttigd kunnen worden op het VIP-terras, uitkijkend op de springende paarden”, schrijft raadslid Anke Bakker.

Ze vindt de jaarlijkse subsidie van 102.800 euro voor het concours in strijd met het standpunt van de gemeente dat evenementen met dieren ongewenst zijn vanwege „het gesleep met de dieren en de beperkingen van hun natuurlijke gedrag”. In een reactie zegt Bakker dat de subsidie moet worden stopgezet omdat de gemeente „in feite dierenleed subsidieert”.

Bakker wacht nog op antwoord, maar een woordvoerster van sportwethouder Simone Kukenheim zegt desgevraagd dat dierenwelzijn „hoog op de agenda staat” en dat de gemeente Jumping Amsterdam daarover „bevraagt”. Het evenement wordt volgens haar tot en met 2021 gesubsidieerd en wat er daarna gebeurt wordt dit najaar besloten. „Dierenwelzijn wordt in die afweging meegenomen”, zegt zij.

Sportdirecteur Irene Verheul van Jumping Amsterdam is optimistisch. De gemeente is „een belangrijke partner”, die positief reageerde toen het hippische concours de ambitie uitsprak om de wereldbeker voor meerdere jaren naar Amsterdam te halen – wat lukte. „Steun is gewenst”, zegt Verheul.

Transparanter

De toenemende aandacht voor dierenwelzijn vindt Verheul op zichzelf een goede zaak en Jumping Amsterdam zal volgens haar nóg transparanter moeten worden om kritische geluiden te pareren. „Maar de verhalen die Dier & Recht nu over ons verspreidt zijn niet op waarheid gebaseerd. Bij Jumping Amsterdam krijgen paarden altijd een veterinaire check om te zien of ze fit to compete zijn. Stewards en dierenartsen houden de paarden tijdens wedstrijden nauwlettend in de gaten. De dieren doen het heus niet goed als ze niet goed verzorgd worden.”

Ruiter Hans Peter Minderhoud in actie tijdens de dressuur. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Het is niet voor het eerst dat dierenactivisten hun pijlen richten op de paardensport. Afgelopen zomer verstoorde Peter Janssens – alias ‘de vegan streaker’ – een optreden van springruiter Marc Houtzager tijdens het EK in Rotterdam. En ook op buitenlandse concoursen laten dierenactivisten steeds vaker van zich horen. Het is niet ondenkbaar dat de paardensport op termijn ophoudt te bestaan, betoogden Isabell Werth en Anky van Grunsven, twee van de succesvolste dressuuramazones aller tijden, vorige zomer in NRC. Van Grunsven vertelde dat haar sponsoren wordt verzocht hun steun in te trekken, omdat zij haar paarden slecht zou behandelen. En Werth zei: „Ik ben door het slijk gehaald.”

Volgens Sarah Pesie van Dier & Recht is naming and shaming geen doel op zich. „Wij zijn niet tegen paardrijden of tegen de paardensport”, zegt zij, „maar wel tegen alle dwangmiddelen die worden gebruikt. Je kunt een paard ook heel goed belonen en bestraffen met je stem of met voedsel – daarvoor hoef je geen zweep te gebruiken of aan het bit te trekken.”

Martelwerktuigen

Achter de schermen voert Dier & Recht al langer gesprekken met paardensportbond KNHS, zegt Pesie. En op sommige punten – zoals de verzorging en huisvesting van paarden – zitten de organisaties „redelijk op één lijn”. „Maar als het om trainen en rijden gaat kunnen we het niet eens worden. De KNHS erkent niet dat paarden pijn hebben en dat veel bitten martelwerktuigen zijn die verboden moeten worden.”

Dier & Recht pleit voor strengere wetgeving om paarden te beschermen. Nu blijkt dat de gesprekken met de KNHS onvoldoende opleveren, zegt Pesie, wordt het tijd voor hardere acties, mits legaal. Er zijn dit jaar protesten in de draf- en rensport gepland, om aandacht te vragen voor onoorbare praktijken (soms geheim, soms openlijk): het toedienen van sambal in de aars en van elektrische schokken en het vastbinden van de paardentong. Dat soort dingen is niet algemeen geaccepteerd, erkent Pesie, „maar er wordt ook niet goed op gecontroleerd”.

Ook rond de Olympische Spelen in Tokio zal Dier & Recht van zich laten horen, want het vliegen met paarden en de hittestress die zij moeten doorstaan is volgens Pesie in strijd met het dierenwelzijn. „De paardensector alleen redt het niet. Het wordt tijd voor handhaving.”