Profiel

Vijlbrief en Van Huffelen hebben ervaring met lastige dossiers

Beoogd staatssecretarissen Alexandra van Huffelen en Hans Vijlbrief (D66) moeten als staatssecretaris orde op zaken stellen bij de Belastingdienst. Ze hebben beiden veel ervaring met lastige dossiers.

Gedupeerden van de toeslagenaffaire op de publieke tribune tijdens een Kamerdebat.
Gedupeerden van de toeslagenaffaire op de publieke tribune tijdens een Kamerdebat. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

‘Hans Vijlbrief leeft op bij ingewikkelde problemen’

Orde op zaken stellen bij de Belastingdienst: je moet er maar zin in hebben. Of Hans Vijlbrief heten. Mensen die de 56-jarige topambtenaar kennen, twijfelen niet aan zijn gretigheid. „Hij leeft op bij ingewikkelde problemen”, zei een oud-collega van het ministerie van Economische Zaken in 2018 over Vijlbrief, toen deze op het punt stond een toppositie in de Europese Unie op te pakken. Toen ging het om de Griekse schuldencrisis, de bijna-ondergang van Cyprus of het weerbaar maken van de euro. Nu gaat het opnieuw om een complexe operatie: het redden van de Belastingdienst, moeilijk bestuurbaar geworden door een mengeling van politieke weeffouten en ambtelijk falen.

Beoogd staatssecretaris Hans Vijlbrief. Remko de Waal/ANP

De afgelopen twee jaar vormde Vijlbrief het kloppende hart van de Eurogroep, het machtige gremium van ministers van Financiën uit de eurozone. Als voorzitter van de Eurogroup Working Group (EWG) bereidde hij belangrijke vergaderingen voor. Na het voorzitterschap van de Eurogroep zelf, van Jeroen Dijsselbloem (2013-2018), gaf het Nederland opnieuw een flinke vinger in de pap. Dat die nu wordt opgegeven - Vijlbrief kon een tweede termijn in Brussel krijgen - is opmerkelijk.

Vijlbrief zelf biedt het de kans om alsnog een kabinetspost te bekleden - hij werd eerder net geen minister van Financiën. Maar ook om uitvoering te geven aan zijn uitgesproken ideeën over het sociaal-liberalisme van D66, de partij waarvan hij al zo’n vijftien jaar lid is. In een recent interview met Idee, het politiek-wetenschappelijke tijdschrift van D66, verzet hij zich sterk tegen wat hij het „Veronica-liberalisme” noemt, het idee van ‘vrijheid-blijheid’. „Daar waar vrijheid in de richting van weinig verantwoordelijkheid gaat wordt het leeg en goedkoop en kan het populisme oproepen.” Hij schrijft, zo vertelde hij in december, ook een boek over populisme dat dit jaar moet afkomen.

Vijlbrief komt uit een Leidse familie. Zijn vader had een bedrijf dat frisdranken en siropen bottelde. In 1992 promoveerde Vijlbrief aan de VU. Datzelfde jaar begon zijn ambtelijke loopbaan in Den Haag, van Economische Zaken tot Financiën. Sinds 2018 is hij buitengewoon hoogleraar aan de UvA. Vijlbrief wordt gezien als iemand die het met iedereen goed kan vinden. Uiteindelijk zou hij thesaurier-generaal worden en als zodanig de rechterhand van toenmalig minister van Financiën Dijsselbloem. Hij schreef in 2016 mee aan het verkiezingsprogramma van D66. Vijlbrief is getrouwd en heeft twee kinderen.

Alexandra van Huffelen bracht ‘rust’ bij lastigste vervoersbedrijf van Nederland

In de wereld van het grote geld of financiën is Alexandra van Huffelen, die als staatssecretaris het toeslagendossier onder zich krijgt, een onbekende. Maar in de wereld van het openbaar vervoer staat ze bekend als een succesvolle bestuurder, die zes jaar lang leiding gaf aan het lastigste vervoersbedrijf van Nederland, het Amsterdamse GVB. En die er daarbij ook in slaagde het meest spraakmakende vervoersdossier van Nederland tot een goed einde te brengen: de in 2018 in gebruik genomen ‘Noord/Zuidlijn’.

Alexandra van Huffelen, beoogd staatssecretaris op Financiën Foto Merlijn Doomernik

Van Huffelen (51), oud-lid van het landelijk bestuur van D66, oud-wethouder in Rotterdam en nu dus bijna oud-directeur van het GVB, is door D66 voorgedragen als een van de twee nieuwe staatssecretarissen op het ministerie van Financiën in het kabinet Rutte III. Pedro Peters, voormalig directeur van het Rotterdamse vervoersbedrijf RET noemt haar „een raspoliticus”. Haar GVB-baan combineerde ze sinds juli met het lidmaatschap van de Eerste Kamer. In Amsterdam werkte ze niet meer full time, maar vier dagen in de week. Hoe? Door twee toezichthoudende functies te schrappen, bij het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven en bij het Waarborgfonds voor de Zorg.

„Ze weet mensen aan zich te binden”, zegt Peters. „Ze hoeft het allemaal niet zelf te doen, maar ze weet binnen de organisatie de juiste mensen op de juiste plaats te krijgen en vervolgens iedereen te enthousiasmeren. Dat is haar kracht.”

‘Ze is vooral bindend’

Ook NS-baas Roger van Boxtel roemt haar vermogen om de juiste mensen naar binnen te halen, ook als dat ten koste gaat van mensen binnen de bestaande organisatie. „Maar ze is vooral bindend. Kijk naar de manier waarop ze het GVB heeft geleid. Die functie geldt in vervoersland als een van de moeilijkste banen die er zijn, weinige voorgangers hebben dat zonder kleerscheuren overleefd. Ze heeft rust in het bedrijf gebracht, maar ook in de stad zelf.”

Van Huffelen studeerde bestuurskunde in Leiden en en Rotterdam voordat ze ging werken bij eerst het toenmalige ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu. Daarna was ze tien jaar werkzaam bij het energiebedrijf Essent. Van 2010 tot 2014 was ze wethouder in Rotterdam (Duurzaamheid en Binnenstad).

Van Boxtel kent Van Huffelen vanuit de partij, als wethouder in Rotterdam en als GVB-directeur: „Functies waar een bestuurder vooral oog moet hebben voor de uitvoering van het beleid. Oog voor hoe beleid mensen raakt en wat er in de organisatie nodig is om dat goed te doen.” En dat zijn kwaliteiten die ze in de toeslagenaffaire, waarbij mensen massaal ten onrechte als fraudeur werden bestempeld, goed kan gebruiken.