Analyse

Guaidó komt met weinig thuis na rondreis door Europa

Venezuela Veel verbale steun, maar weinig concreets, kreeg de Venezolaanse ‘interim-president’ Guaidó tijdens zijn diplomatieke offensief. De afsluiting ervan in Spanje leidde tot een politieke rel.

Juan Guaidó zwaait aanhangers toe op zijn bezoek aan Madrid zaterdag. Premier Sanchez wilde hem niet ontvangen.
Juan Guaidó zwaait aanhangers toe op zijn bezoek aan Madrid zaterdag. Premier Sanchez wilde hem niet ontvangen. Foto Susana Vera/Reuters

Aan het einde van een rondreis door Europa, waarin hij veel verbale steun heeft gekregen maar weinig concrete toezeggingen, is het bezoek van ‘de legitieme Venezolaanse president’ Juan Guaidó aan Spanje geëindigd in een politieke rel. De sociaal-democratische premier Pedro Sánchez weigerde om Guaidó te ontvangen teneinde zijn eigen, kersverse regeringscoalitie niet in gevaar te brengen.

Donderdag was het een jaar geleden dat de 36-jarige Guaidó, voorzitter van de Nationale Assemblée, zich uitriep tot interim-president van Venezuela. Dit als uitdager van president Nicolás Maduro die zich kort daarvoor had laten beëdigen voor een nieuwe termijn na grootschalige verkiezingsfraude.

Lees ook dit interview met Guiadó, van kort na zijn mislukte revolte: ‘Het land komt los van Maduro’

Maduro zei vorige week dat het diplomatieke offensief van Guaidó een „show” was om te verhullen dat diens „putsch” van vorig jaar is uitgelopen op een mislukking. Meer dan vijftig landen hebben Guaidó erkend, en de EU heeft op aandringen van de VS een paar beperkte sancties ingesteld tegen Venezuela. Maar uit zijn gesprekken met de Britse premier Boris Johnson, de Duitse bondskanselier Angela Merkel, minister-president Mark Rutte, president Emmanuel Macron van Frankrijk en EU-buitenlandvertegenwoordiger Josep Borrell kwam Guaidó met weinig concrete toezeggingen. Hij verzocht zijn gesprekspartners de druk op het regime van Maduro te houden.

Coalitiepartij steunde Maduro

In Spanje leidde zijn bezoek tot een politieke rel. „Sánchez maakte zich een jaar geleden nog als één van de eersten hard om Guaidó te erkennen”, constateert Miguel Ángel Benedicto, docent Internationale betrekkingen aan de Universidad Europea in Madrid. „En nu keert hij hem de rug toe.”

De houding van Sánchez is veranderd sinds hij deze maand aan het hoofd is gekomen van een coalitie van sociaal-democraten (PSOE) en het uiterst-linkse Unidas Podemos. De minister-president loopt in Europa liever niet meer voorop als het gaat om Venezuela: verschillende kopstukken van Unidas Podemos spraken tot voor kort hun steun uit voor Maduro en diens voorganger Hugo Chávez. Politici van de protestpartij, onder wie partijleider en vice-premier Iglesias, brachten in het verleden betaald advies uit aan de Venezolaanse overheid.

De Venezolaanse oppositie voelt zich nu door één van haar belangrijkste bondgenoten in de kou gezet – Guaidó kreeg van de regering alleen minister Arancha González Laya (PSOE, Buitenlandse Zaken) te spreken. De Spaanse oppositie ontving Guaidó juist als een held en eerde hem met onderscheidingen.

Aan het begin van de avond sprak Guaidó de Venezolaanse diaspora toe op het Puerta del Sol-plein in Madrid. „Venezuela zal snel worden bevrijd”, schreeuwde Guaidó naar zijn aanhang in de waterkoude hoofdstad.

Madrid – ook al wel ‘klein Caracas’ genoemd – is het populairst onder Venezolanen in Europa. Zo’n 5 miljoen Venezolanen zijn sinds 2015 op de vlucht wegens een chronisch gebrek aan basisbehoeften als water, stroom, voedsel en het ongecontroleerde geweld. Volgens het Nationaal Instituut voor de Statistiek woonden er op 1 januari 2019 ruim 42.000 Venezolanen in de Spaanse hoofdstad. Het is een publiek geheim dat het werkelijke aantal vele malen hoger ligt. „Jullie staan er niet alleen voor”, zei Guaidó in Madrid tegen zijn aanhangers. „Wij zijn één in onze strijd.”

VS beloven „meer actie”

Zonder buitenlandse steun lijkt de missie van Guaidó vooralsnog kansloos. Daarom negeerde hij vorige week een uitreisverbod van Venezuela om op internationale tournee te gaan. Dat begon met een ontmoeting in Colombia met de Amerikaanse buitenlandminister Mike Pompeo, die „meer actie” tegen de „tirannie” van Maduro beloofde.

Het lag voor de hand dat Guaidó zijn Europese rondreis zou besluiten met een bezoek aan Sánchez. De sociaal-democraat zei een jaar geleden nog dat hij als leider van Spanje vanwege de historische banden met Venezuela een extra verantwoordelijkheid voelde. Sánchez schilderde Maduro destijds af „een tiran”. Nu kwam de premier van Spanje niet verder dan de constatering dat de Venezolaanse crisis „zeer complex” is. Een onbegrijpelijke draai voor de Venezolaanse oppositie. „We voelen ons echt door Sánchez in de steek gelaten”, zegt de Venezolaan Luis Medina, die twee jaar geleden naar Madrid vluchtte, op Puerta del Sol.

Er was meer ophef. Maandagmorgen had minister José Luís Ábalos (PSOE, Transport) op het vliegveld van Madrid een korte ontmoeting met de Venezolaanse vice-president Delcy Rodríguez, die op doorreis was naar Turkije. Als nummer twee van het Maduro-regime mag ze, net als 25 andere regeringsfunctionarissen, niet op EU-grondgebied komen. Ábalos stelde dat hij Rodríguez alleen even had gegroet en dat ze niet langs de douane is geweest.

Guaidó bezwoer de Venezolanen in Madrid zaterdagavond dat hij onvermoeibaar de strijd tegen Maduro zal voortzetten. Maar het was niet meteen duidelijk of Maduro zou proberen om Guaidó na zijn rondreis de toegang tot het land te ontzeggen.