Reportage

‘Hoe kan je als marinier niet naar Zeeland willen?’

Marinierskazerne Sinds 2012 wordt er al gediscussieerd over het openen van een marinierskazerne in Vlissingen. Nu dreigt er ineens afstel, maar bewoners zijn al noodgedwongen verhuisd. „We gaan proberen ons geld terug te krijgen.”

Een kale vlakte in Ritthem waar ooit het bedrijf van familie de Dreu stond.
Een kale vlakte in Ritthem waar ooit het bedrijf van familie de Dreu stond. Foto Wouter van Vooren

„Hier liep onze schuur, tot achter aan toe. En daar stond het huis van onze moeder.” Tony de Dreu wijst naar een lege plek achter een paar grijze brokken beton. Het is het enige dat is overgebleven van het uienbedrijf van de familie De Dreu, nadat bulldozers en hijskranen in 2014 de boerderij in het Walcherse dorp Ritthem plat hebben geslagen. Nu rest er niets meer dan een lege vlakte met modder, gras en struiken – omringd door dijken die de Westerschelde in bedwang houden.

Op deze vlakte moet de Michiel Adriaanszoon de Ruyterkazerne verrijzen – een nieuw onderkomen voor 1.800 mariniers. Maar ondanks jarenlange voorbereidingen lijkt de verhuizing uit de huidige kazerne in Doorn plots niet door te gaan, zo lekte afgelopen donderdag uit. Staatssecretaris Barbara Visser (Defensie, VVD) zou de militairen in een kazerne in het Apeldoornse Nieuw-Milligen willen plaatsen, nu blijkt dat mariniers zich hevig verzetten tegen de verhuizing. Na discussie in de ministerraad verklaarde Visser vrijdag dat het besluit „nog niet definitief is”.

Lees ook dit achtergrondverhaal uit Den Haag: achter de onzekerheid over de toekomst van de kazerne speelt een stevig politiek conflict

In Zeeland wordt woedend gereageerd op de plotselinge twijfels, die keer op keer terugkeren sinds in 2012 de gesprekken over de kazerne van start zijn gegaan. „We zijn op een vreselijke manier voorgelogen”, aldus de verantwoordelijke wethouder Albert Vader – die zegt dat hij het nieuws via Twitter moest vernemen. „De vorige minister heeft hier de contracten getekend, en dat is waar Zeeland de huidige staatssecretaris aan gaat houden. Door dit soort gedrag verliezen mensen het vertrouwen in de overheid. En dat vind ik, als iemand die voor diezelfde overheid werkt, een verschrikking.”

Maandag komt staatssecretaris Visser naar Middelburg voor een gesprek met afgevaardigden uit de provincie om haar twijfels over de verhuizing naar Zeeland toe te lichten. Dit voorjaar moet er een definitief besluit vallen.

40 miljoen euro

Op de kale vlakte is sinds 2012 voor tientallen miljoen euro’s aan belastinggeld gespendeerd. Er zijn nieuwe wegen aangelegd, waaronder een extra brede rotonde speciaal geschikt voor militaire voertuigen. Bewoners zijn uitgekocht, huizen gesloopt. De grond is gesaneerd, nadat er onder meer koper, lood en cyanide werd aangetroffen. Er zijn bommen uit de Tweede Wereldoorlog gevonden en onschadelijk gemaakt. Totale kosten voor de gemeente Vlissingen en de provincie, volgens wethouder Vader: een kleine 40 miljoen euro.

Het verplaatsen van het uienbedrijf van de broers Tony en Martin de Dreu – stevige stoppelbaard, allebei een oorbel in het linkeroor – moet de provincie zo’n acht miljoen euro gekost hebben, vertelt Martin terwijl hij een rondleiding geeft door zijn nieuwe zelf ontworpen magazijn. De broers kregen een nieuwe woning toegewezen, ter compensatie. Op het splinternieuwe huis van Tony naast het bedrijventerrein staat ‘Anno 2016’ op de gevel.

Het verplaatsen van het uienbedrijf van de familie De Dreu kostte zo’n acht miljoen euro. Foto Wouter van Vooren

Voorzitter Louis Filius van naturistenvereniging Zeelandia in Ritthem heeft van de veertig miljoen nooit een cent gezien. Hij opent de ijzeren poort van naturistencamping De Schoone Waardin, vernoemd naar een beruchte herberg op de dijk in de achttiende eeuw. Het is rond het vriespunt op deze zaterdagmiddag, maar toch komt een wat ouder stel in dikke winterjassen even kijken naar hun plekje op de camping, die pas een jaar geleden werd geopend. De jeu-de-boulesbaan is nog ongebruikt.

Eind 2018 moesten de naturisten hun nabij gelegen camping De Belt noodgedwongen afbreken voor de komst van de marinierskazerne. De camping werkte 35 jaar zonder vergunningen, werd gedoogd door de gemeente maar moest daarom wel de verhuiskosten uit eigen zak betalen. De 200.000 euro spaargeld van de vereniging ging op aan de nieuwe camping, die door de bezoekers zelf in vrije weekenden werd aangelegd.

Filius schudt zijn hoofd als hem wordt voorgelegd dat de verhuizing nu wellicht voor niks is geweest. „Ik lach erbij, maar het is helemaal niet leuk natuurlijk. We gaan proberen ons geld terug te krijgen.”

Nieuwe locatie van nudistencamping Zeelandia in Ritthem. Foto Wouter van Vooren

Bedompte bossen

De Hr.Ms. Onverschrokken – een mijnenveger, omgedoopt tot museumschip – ligt aangemeerd aan de Houtkade in Vlissingen, op zo’n tien minuten rijden van Ritthem. Vlissingen is één van de tien Admiraliteitssteden, die gezamenlijk de basis vormen van wat is uitgegroeid tot de huidige Koninlijke Marine. Ook deed Vlissingen begin twintigste eeuw dienst als onderzeebootbasis.

„Hoe kan een marinier niet naar Zeeland willen?”, zegt Ilona van Rijswijk – uitbaatster van café Eat & Joy in Vlissingen, terwijl ze een stevige uitsmijter serveert. Haar restaurant ligt op een steenworp afstand van het beroemde standbeeld van Michiel de Ruyter, staande op een scheepsdek omgeven door bronzen kanonnen. „Ga eens op de dijk kijken. De lucht, de wind, dat uitzicht. Zo mooi, dat heb je op de hele wereld niet”, zegt ze. „Waarom zou je in die bedompte bossen willen wonen?”

Werk is er genoeg, zeggen de inwoners van Vlissingen – ook voor de partners van mariniers. Het verhaal dat Zeeland een krimpregio is wordt steeds herhaald, maar klopt niet. De provinciale bevolkings- en huishoudenprognose voorspelde vorig jaar zelfs dat Zeeland door het toenemend aantal arbeidsmigranten tot 2040 van ruim 380.000 naar 400.000 inwoners zal groeien.

Spreek inwoners van Vlissingen en ze zeggen, terwijl ze een diepe teug adem nemen door de neus: die mariniers weten niet wat ze missen. Zee. Frisse lucht. Goedkope huizen en fietsen naar school.

Alhoewel, Tony en Martin de Dreu lijken de mariniers wel te kunnen begrijpen. De broers konden op kosten van de provincie naar een boerderij in Brabant, maar dat wilden ze liever niet. „Je bent hier in Ritthem opgegroeid. En je hebt hier toch alles. Al je contacten. Dat wil je niet zomaar weggooien”, zegt Tony. „Net zoals de mariniers eigenlijk.”