Akerboom verlaat gehavende politie

Nieuwe baas Inlichtingendienst Erik Akerboom wilde altijd al spionnenbaas worden. Toch komt zijn overstap als verrassing. Was het een ‘goedmakertje’ van Justitie?

Midden in een enorme veldslag verlaat de generaal het strijdtoneel. Zo reageert de voorzitter van de grootste politievakbond NPB, Jan Struijs, op het vrijdag uitgelekte plotselinge vertrek van de hoogste politiebaas. De in 2016 aangetreden korpschef Erik Akerboom (58) wordt op korte termijn de nieuwe baas van inlichtingendienst AIVD.

Het opstappen van Akerboom kwam zelfs voor zijn naaste medewerkers als een volslagen verrassing. De politiebaas had gehoopt de komende dagen in kleine kring bekend te kunnen maken dat de ministerraad volgende week vrijdag zal instemmen met zijn overstap naar de spionnendienst. Maar de Volkskrant kondigde zijn naderende overstap vrijdagmiddag al aan.

De reden voor zijn vertrek is vooralsnog onduidelijk. Akerboom sprak zelf altijd positief over zijn functie. De grootste werkgever van Nederland, die leiding geeft aan 65.000 mensen, had „de mooiste hondenbaan die er is”, zei hij vaker. Hij was zelf van plan de functie zo’n vijf jaar uit te oefenen. Het zijn er nu nog geen vier.

Een lid van het Korps Management Team zegt dat Akerboom naar alle waarschijnlijkheid is gezwicht voor „een droombaan”. Spionnenbaas zou hij altijd wel hebben willen worden en die functie kwam onverwachts vacant. Een andere hooggeplaatste agent zegt te vermoeden dat Akerboom is afgeknapt op de almaar toenemende problemen waarmee zijn Nationale Politie te kampen heeft.

De uitdagingen van het politiekorps zijn enorm. De komende zeven jaar moeten zo’n 17.000 agenten worden vervangen omdat ze met pensioen gaan. Het kost de politieacademie grote moeite nieuwe agenten op te leiden. De politie slaagt er ook niet in de ambitie waar te maken veelkleuriger te worden. Discriminatie binnen de politie is een probleem. En recent is ook nog een omvangrijk onderzoek begonnen door de Inspectie Justitie en Veiligheid naar machtsmisbruik en onprofessioneel werken binnen de Landelijke Eenheid.

De komende benoeming van Akerboom bij de AIVD wordt in Den Haag om diverse redenen niet als promotie beschouwd. Hij heeft immers al eerder bij de AIVD gewerkt, als directeur Democratische Rechtsorde (van 1998 tot 2003). Het politieapparaat is veel groter dan dat van de AIVD (hooguit 2000 fte), en de dienstleiding van de politie is ook veel zichtbaarder in het politiek-maatschappelijk debat. Verder ambieerde Akerboom zelf, vertelt een bron die hem kent, een prestigieuze functie op internationaal vlak.

Er zou enige pressie op hem zijn uitgeoefend om deze baan te gaan doen. Zo voelde Justitie, waar de Nationale Politie onder valt, zich genoodzaakt iets terug te doen voor de AIVD, nadat ze daar eind vorig jaar Dick Schoof hadden weggeplukt. Die werd secretaris-generaal op Justitie en Veiligheid. Schoof zat nog maar een jaar bij de AIVD. Binnen de dienst was er de nodige irritatie over deze plotselinge verschuiving. Verder waren Akerbooms prestaties bij de Nationale Politie niet dusdanig, dat hij zomaar nee kon zeggen tegen deze druk van boven.

Binnen de politie wordt nu al druk gespeculeerd over de vraag welk schaap met vijf poten in staat zal zijn Akerboom op te volgen. Intern worden twee namen genoemd van hooggeplaatste agenten die allebei eigenlijk geen ambitie zouden hebben korpschef te worden. Meest genoemde naam: Frank Paauw. Deze voormalige eenheidschef van Rotterdam is echter nog geen jaar geleden overgestapt naar Amsterdam. Onder dienders is hij populair. Paauw is meer smeris dan een bestuurder, zoals Akerboom. „Het is echter de vraag of Paauw de Haagse bubbel aankan”, zegt een eenheidschef. Andere kandidaat is Liesbeth Huyzer. Zij zit sinds twee jaar in de korpsleiding. Huyzer, die eerder ook topambtenaar was op het ministerie van Binnenlandse Zaken, zou de eerste vrouwelijke korpschef van Nederland kunnen worden.