Vervuilde kaasdoek hindert zoektocht naar biobrandstof

Van planten wordt bio-ethanol gemaakt.
Van planten wordt bio-ethanol gemaakt. Foto Charlie Riedel/AP

Een vies kaasdoek heeft ertoe geleid dat één en dezelfde onderzoeksgroep aan Kansas State University inmiddels zeven artikelen heeft teruggetrokken. Onder leiding van hoogleraar en landbouwingenieur Donghai Wang probeert die groep de productie van biobrandstoffen te optimaliseren. Maar daarbij is dus iets pijnlijks misgegaan.

De terugtrekkingen zijn deze week gemeld door Retraction Watch, een blog over wetenschappelijke artikelen die na controle, correctie en publicatie alsnog zijn teruggetrokken omdat er ernstige fouten in zijn ontdekt. De nu teruggetrokken artikelen waren allemaal gepubliceerd in het tijdschrift Bioresource Technology.

Maisstengels

Het onderzoek van Wang richt zich op alternatieve bronnen voor biobrandstoffen, met name bio-ethanol. Dat kan aan benzine worden toegevoegd. In de Verenigde Staten wordt bio-ethanol hoofdzakelijk gemaakt door de zetmeel uit mais- en tarwekorrels te fermenteren. Maar het gebruik van die korrels voor biobrandstoffen concurreert met het gebruik voor mensen- of veevoer. Dat stuit op protest. En daarom zoeken wetenschappers naar alternatieven. De groep van Wang onderzoekt bijvoorbeeld maisstengels. Maar dat vereist eerst een scheiding van de cellulose (een suikerbron, die kan worden omgezet in ethanol) en de houtstof lignine. De stengels moeten daarvoor voorbehandeld worden. De groep van Wang onderzocht diverse metaaloxiden. Vooral magnesiumoxide leek goed te werken. Men dacht een succesvolle methode te hebben ontdekt om cellulose van lignine te scheiden, met een hoge suikeropbrengst.

Maar het liep anders. Uit het verslag op Retraction Watch blijkt dat postdoc Jun Li voor de scheiding gebruikte kaasdoeken gebruikte, met verschillende gaaswijdte. Dat kwam aan het licht nadat iemand in Wangs groep ontdekte dat Li’s berekeningen van de lignine-scheiding niet klopten (dit wordt verder niet uitgediept). Vervolgens hebben ze een maand lang experimenten herhaald. En stuitten toen op het gebruikte kaasdoek als de boosdoener.

Filtreerpapier

Wang noemt Jun Li een „zelfmotiverend en hardwerkend individu”. „Hij realiseerde zich het kaasdoek-issue niet, en rapporteerde het ook niet aan mij, het is mijn schuld dat ik Jun teveel heb vertrouwd, en de resultaten niet opnieuw heb berekend.”

Wang laat ook weten dat zijn groep de experimenten aan het herhalen is, dit keer met filtreerpapier.