Profiel

Na alle haat moest de voetbaltrainer uit zijn huis vluchten

Voetbal Als beginnend hoofdtrainer bij FC Den Bosch, kreeg Erik van der Ven (35) te maken met een lange nasleep van een wegens racistische spreekkoren gestaakte wedstrijd.

Zielig is hij niet, vindt FC Den Bosch-trainer Erik van der Ven. Dit is het risico van het vak en het had een andere trainer ook kunnen overkomen.
Zielig is hij niet, vindt FC Den Bosch-trainer Erik van der Ven. Dit is het risico van het vak en het had een andere trainer ook kunnen overkomen. Foto Gerrit van Keulen

De ellende begint met een anoniem telefoontje, kort na zes uur, nog geen anderhalf uur na de thuiswedstrijd tegen Excelsior. Erik van der Ven, trainer van FC Den Bosch, zit nog in de auto op de oprit van zijn huis als de onbekende stem begint te schelden. „We zetten je nummer op internet. Jij hebt straks geen leven meer.”

Snel hangt hij op, ietwat beduusd, al kan hij wel raden dat het belletje iets te maken heeft met wat er die middag in het stadion is gebeurd. De thuiswedstrijd van zijn club werd tijdelijk gestaakt wegens racistische uitingen richting aanvaller Ahmad Mendes Moreira van Excelsior. Het NOS Journaal opende ermee, maar Van der Ven was op de terugweg vooral met de wedstrijd zelf bezig geweest.

Geen paniek, is zijn eerste reactie na het telefoontje. Misschien hoort dit ook bij het trainersvak – het is immers pas zijn eerste jaar als proftrainer. Maar als hij binnen zijn vrouw en dochter heeft begroet, en toch even zijn telefoon checkt, draait zijn maag om. Het toestel is ontploft. Wat hij ziet: non-stop haatberichten.

„Vuile witte kankerhollander, je gaat eraan.”

„Breng je dochtertje morgen maar niet naar school, want we wachten je op en maken jullie allebei kapot.”

Van der Ven schrikt zich wezenloos.

Terwijl zijn voicemail volloopt, zit hij later op de avond als verstijfd tegenover de agent die zijn aangifte komt optekenen. Doordat ook zijn adres op Facebook is gezet, wil de politie dat het gezin de nacht elders doorbrengt. Zijn dochter voelt meteen dat er iets niet klopt als hij haar wakker maakt. „Papa, waarom is de politie hier?”

Zo eindigt de 35-jarige voetbaltrainer Erik van der Ven zondagavond 17 november 2019 in een safehouse, bang en opgejaagd, na een voetbalmiddag waarop hij, zo realiseert hij zich later, de verkeerde opmerking maakte op het verkeerde moment. „Zielig mannetje” – had hij Excelsior-speler Mendes Moreira maar nooit zo genoemd.

Gevolg: honderden bedreigingen, slapeloze nachten en een trauma dat hij twee maanden later slechts ten dele heeft verwerkt.

Was dit een harde les voor een beginnend hoofdtrainer?

Lees ook het verhaal van de spelers van FC Den Bosch: Wil jij nog wel voor die club spelen?

Eindelijk proftrainer

Vijf maanden eerder is hij nog een onbeschreven blad. Het is juni 2019 en de 35-jarige Brabander uit Schaijk is bijzonder opgetogen met zijn eerste aanstelling als hoofdtrainer in het betaalde voetbal. Stiekem was dit waar hij al die jaren naartoe had gewerkt toen FC Den Bosch inging op zijn open sollicitatie als jeugdtrainer.

Nu moet hij het laten zien, weet Van der Ven. Want al werkt hij jaren op de club, ook voor hem geldt dat hij zo weer op straat staat als de resultaten tegenvallen. Tweede kansen zijn zeldzaam in het trainersvak en al helemaal voor coaches zonder klinkende naam. Toen hij ooit de winnende goal maakte namens Racing Genk tegen rivaal Sint-Truiden, leek de roem nabij, maar door zware blessures bleef zijn eigen voetbalcarrière beperkt tot zeven jaar eerste divisie bij clubs als Top Oss en Helmond Sport.

Toch zegde hij het voetbal geen vaarwel. Al zijn tijd investeert hij in zijn trainersloopbaan. Bij FC Den Bosch zien ze een coach die het spel doorgrondt en klaar is voor het hoogste ambt binnen de club. Iemand die even makkelijk boven als tussen de spelers staat, en gebruik maakt van de techniek op zijn laptop.

Zelden, weten zijn collega’s, had de club zo’n ijverige coach. Als hij die zomer met zijn gezin op Kreta is, zit hij een groot deel van de tijd achter zijn laptop, kijkend naar beelden van potentiële versterkingen. Arriveren collega’s op zaterdagochtend rond negen uur op de club. dan heeft hij meestal al de wedstrijd van de avond ervoor teruggekeken. Dagelijks is hij 7.10 uur op het stadion, als eerste.

Verbeterpunten heeft hij ook. Onder meer het contact met de media. Van der Ven snapt bijvoorbeeld niet waarom de clubwatcher van het Brabants Dagblad op de wedstrijddag een vermoedelijke opstelling publiceert als hij daar de vorige dag niks over heeft willen zeggen. Advies van de persafdeling: werp journalisten af en toe een bot toe.

Die wisselwerking gaat al beter als hij in diezelfde krant terugblikt op zijn eerste honderd dagen als trainer. Op de vraag of het hoofdtrainerschap is wat hij verwacht had, zegt hij: „Zeker wel.”

Het is dan zaterdag 16 november. Uitgerekend de dag erna zal Van der Ven verzeild raken in iets wat hij totaal niet heeft zien aankomen: de onlusten tegen Excelsior en de lange nasleep van die grillige middag in Den Bosch.

Een gestaakte wedstrijd

Voetbalduels worden zelden stilgelegd. Maar die zondag vindt scheidsrechter Laurens Gerrets het nodig. Er zijn 28 minuten gespeeld en in de vijf minuten durende onderbreking verneemt Van der Ven dat het duel is stilgelegd omdat Excelsior-aanvaller Ahmad Mendes Moreira onheus is bejegend vanaf de tribune.

Lees ook: Hoe haalbaar zijn de plannen tegen racisme in het voetbal?

Mendes Moreira is geëmotioneerd, maar kan doorspelen. Een kwartier na de hervatting schiet hij de 1-2 binnen en viert hij zijn doelpunt door met zijn handen aan zijn oren voor de Bossche M-Side te gaan staan. Na zijn doelpunt vallen nog drie goals. Eindstand: 3-3.

Naderhand is niet direct duidelijk wat de supporters precies riepen. Ook niet voor Van der Ven. Bij FC Den Bosch denken ze dan nog aan kraaiengeluiden, die de eigen fans bij elke wedstrijd maken. Dit staat ook in een bericht dat de club de tweede helft op de website zet. Voordat hij voor de camera’s verschijnt, krijgt Van der Ven van zijn perschef te horen dat hij zich achter dat betreffende statement kan scharen, en dus over voetbal kan hebben. Dat doet hij.

Daarna gaat het mis.

Van der Ven staat in de catacomben te wachten op de persconferentie als twee clubvrijwilligers bij hem komen staan en over de wedstrijd beginnen. Een van hen zegt daarbij iets over de uitdagende wijze waarop Mendes Moreira zijn doelpunt vierde. Van der Ven noemt de aanvaller daarop een „zielig mannetje.”

Het toeval wil dat Mendes Moreira net voorbij loopt, op weg naar de microfoon van Fox Sports. Hij hoort de opmerking en spreekt er live op tv schande van. Wat er die middag allemaal naar hem is geroepen, vertelt hij ook: „K-zwarte (..) Zwarte Piet.”

Ontslaan, die man

Gaf Van der Ven de Excelsior-speler een trap na? Wie de context van zijn woorden niet kent, kan dat denken. De coach zegt zelf dat hij er geen idee van had wat er naar Mendes Moreira was geroepen op het moment dat hij de speler „zielig mannetje” noemde. Het ging Van der Ven slechts om diens ‘provocerende’ juichen, dat vond hij niet chic.

Maar die context ontbreekt als hij na zes uur de eerste dreigtelefoontjes ontvangt. Starend naar zijn telefoon beseft de trainer dat hij de schijn tegen heeft. „Meteen ontslaan”, zegt Rafael van der Vaart ’s avonds in Studio Voetbal. De teneur op sociale media: Van der Ven is een racist.

Slapen doet hij niet. Door zijn hoofd spoken allerlei scenario’s. Wat is zijn droombaan nog waard nu zijn dochter wordt bedreigd? Staat zijn adres nog steeds online? Van de agent hoort hij dat het moeite kost om Facebook-berichten te laten verwijderen, ook als die tot bedreiging kan aanzetten. Hij overweegt te stoppen.

Maandag gaat hij toch maar naar de club. Hij is de eerste, ruim voordat onder meer een camerateam van PowNed zich aan de poort meldt. Het wordt de dag van de grote mea culpa. FC Den Bosch erkent in een nieuw statement en bij monde van voorzitter Jan-Hein Schouten dat er wel degelijk sprake was van racisme vanaf de tribunes.

Van der Ven geeft geen interviews. Hij is gebroken, ziet bleek, en heeft eigenlijk alleen behoefte aan een gesprek met Mendes Moreira. Hij wil excuses aanbieden en zijn woorden verklaren. „Kom gewoon hierheen”, zegt zijn collega Ricardo Moniz van Excelsior aan de telefoon. In Rotterdam aanvaardt Mendes Moreira zijn excuses.

De dagen erna probeert hij zich te focussen op de eerstvolgende wedstrijd, uit bij Almere City. Zijn ploeg wint. Er staan die avond vier beveiligers om hem heen, ingeschakeld door FC Den Bosch.

Buiten de lijnen gaat het minder goed. Van der Ven slaapt niet en komt amper buiten. Hij mijdt de supermarkt en brengt zijn dochter niet meer naar school. Uit angst voor confrontaties, met wie dan ook. De steunbetuigingen die familie, vrienden en collega’s hem sturen, leest hij pas later, omdat zijn telefoon nog lang op het politiebureau ligt. Met het toestel kunnen anonieme belagers mogelijk worden vervolgd.

Zielig is hij niet, vindt Van der Ven. Dit is het risico van het vak en het had een andere trainer ook kunnen overkomen. Van der Ven is blij dat FC Den Bosch nog een jaar verder met hem wil.

Zijn telefoonnummer wisselt hij in voor een nieuwe. Eén persoon blijft hem twee maanden later nog lastigvallen op zijn oude nummer. De politie kan er niks mee. De berichten vallen niet onder de categorie bedreiging.