In de coffeeshop ligt naast de nederwiet nu Wedding Pie

Amerikaanse wiet Terwijl Nederland zich opmaakt voor het cannabis-experiment, onderschept de douane steeds vaker wiet uit Noord-Amerika.

Een kwekerij voor medische wiet in het Canadese Quebec.
Een kwekerij voor medische wiet in het Canadese Quebec. Foto Chris Roussakis/Bloomberg

Ooit was het leven voor de coffeeshopklant overzichtelijk. Je had Nederland, dat sinds 1976 de verkoop van cannabis gedoogt en waar je in de shops verschillende soorten nederwiet kunt kopen. Een homegrown product uit Nederland, geteeld op een zolder, kelder of ergens onder een viaduct.

Aan de andere kant van het spectrum: de Verenigde Staten. Voorstander van de war on drugs, waar het bezit van een paar gram cannabis in sommige staten niet zelden leidt tot een (cel)straf en van waaruit stromen toeristen naar Nederland komen om hier de nederwiet te proeven.

Maar dan ligt er ineens Amerikaanse wiet in de coffeeshops, met namen als Wedding Pie, Girl Scout Cookies of Zkittlez. Het gaat met name om shops in Amsterdam, dat met 168 coffeeshops veruit het hoogste aantal van Nederland heeft.

Neem The Stud in Amsterdam-Oost, waar onder het kopje The Connection de overzeese wietsoorten prijken. Een vaste bezoeker: „Fijn wietje, maar wel duur.” Ook bij coffeeshop Sativa in de Amsterdamse binnenstad staan zes Amerikaanse wietsoorten op het menu. „Het is vrij sterk qua THC [tetrahydrocannabinol, de werkzame stof in wiet], ik was flink van de kaart”, zegt een werknemer, die net als collega’s bij andere shops niet met haar naam in de krant wil. „Heel anders dan de nederwiet.”

Brieven en pakketten

De Bond van Cannabis Detaillisten (BCD) merkte in augustus al de opkomst van nieuwe soorten op, en ook bij de douane is het zichtbaar. In 2017 werden slechts drie zendingen met cannabis onderschept uit Noord-Amerika. In 2018 waren dat er 22 en alleen al in de eerste helft van vorig jaar werden 68 zendingen in beslag genomen (23 uit Canada, 45 uit de VS).

Lees ook: Een huisarts, advocaat en voormalig politicus in de wiet

Het zijn brieven en pakketten, waarbij het gewicht van de cannabis volgens een woordvoerder „varieert van enkele honderden grammen tot meerdere kilogrammen”. De stijging is volgens de douane te wijten aan meerdere factoren: „De vraag naar Canadese cannabis is mogelijk gegroeid, waardoor er meer postzendingen worden verstuurd. Ook kijkt de douane steeds risicogerichter naar deze stroom waardoor er meer wordt onderschept.”

De Nederlandse politie doet op dit moment onderzoek naar op welke schaal er cannabis uit Canada op de markt is: „Het is niet altijd inzichtelijk waar in beslag genomen hennepsoorten vandaan komen”, aldus een woordvoerder „maar er zijn wel signalen dat er partijen vanuit Canada op de Nederlandse markt zijn.”

De opkomst van de Noord-Amerikaanse soorten hangt samen met de legaliseringsgolf die in 2014 in Colorado begon. Als eerste Amerikaanse staat werd daar de verkoop van cannabis voor recreatief gebruik toegestaan. Sindsdien zijn daar tien staten bijgekomen en hebben nog eens dertig andere staten cannabis voor medicinaal gebruik vrijgegeven. In 2018 ging buurland Canada nóg verder: cannabis werd op federaal niveau volledig gelegaliseerd. Nederland bereidt ondertussen een experiment voor waarbij vanaf 2021 in tien gemeentes de coffeeshops staatswiet gaan verkopen.

Restpartijen

Door de legalisering in de VS en Canada zijn er overzees nieuwe soorten ontwikkeld, die nu dus ook in Nederland aftrek vinden. Over de exacte herkomst van die wiet doen binnen de cannabisbranche verschillende theorieën de ronde. Het zouden bijvoorbeeld restpartijen zijn van legale telers, die niet door de kwaliteitscontroles zijn gekomen. In plaats van dat de afgekeurde wiet op de composthoop eindigt, kan het via een omweg in de Nederlandse shops komen.

Daar komt bij dat niet alle legale cannabisproducenten even zuiver te werk gaan: het Canadese CannTrust bleek achter een nepmuurtje een tweede kwekerij te hebben, buiten de officiële boeken om.

Geen letterlijk lijntje

En dan is er nog de thuisteelt in Canada. Met een doktersverklaring is het toegestaan om 95 gram te kweken, per dag. Ter vergelijking: een Nederlandse coffeeshop mag 500 gram voorraad hebben om álle klanten te bedienen, terwijl in Nederland slechts vijf gekweekte planten per thuisteler worden gedoogd. Niet zo vreemd dus dat de Canadese thuistelers hun overschotten via het dark web aanbieden.

Bij het Trimbos-instituut, dat jaarlijks een THC-monitor publiceert over de laatste stand van zaken op de Nederlandse wietmarkt, zijn vooralsnog geen monsters van Noord-Amerikaanse cannabis aangeboden. „We denken daarom dat het voorlopig nog om een kleine groep gebruikers gaat”, zegt Sander Rigter van het instituut. „Het is daarbij ook maar de vraag of het écht uit die regio komt. Wij hebben in ieder geval nog niks gehoord van directe lijntjes met de VS.”

Dat is inderdaad een belangrijk punt: die exotische ‘wedding cake’ van 30 euro per gram kan gewoon in Nederland zijn gekweekt, uit Amerikaans zaad. „Wij hebben niet letterlijk een lijntje met de VS hoor”, geeft de medewerker bij The Stud toe. Hij krijgt bijval van de vaste klant. „Je stapt toch niet met een kilootje het vliegtuig in?”

Correctie (24 januari 2020): In een eerdere versie van dit artikel stond dat Nederlandse thuistelers vijf planten mogen kweken. Dat is veranderd in: gedoogd.