Drie harde lessen van de wereldtop

Toen Jorden van Foreest in het Tatatoernooi van vorig jaar had verloren van Magnus Carlsen, zei hij dat hij geen strijd had geleverd, maar een college had gevolgd. „Gelukkig was het een goed college.” Hij werd toen laatste in het toernooi. Dit jaar deelde hij drie ronden voor het eind de derde plaats met Wesley So, achter de grote kanonnen Carlsen en Caruana. In zijn partij tegen Carlsen, die remise werd, gedroeg hij zich allerminst als een schuchtere leerling. Hij trok meteen scherp van leer en als hij het in het eindspel had aangedurfd om een kwaliteit te offeren, had hij Carlsen in grote moeilijkheden gebracht. Misschien was het college van 2019 heilzaam geweest.

Dit jaar kreeg de jonge Iraniër Alizera Firouzja drie harde lessen van de wereldtop. Het begon tegen Wesley So, die hem leerde dat een permanent nadeel in het eindspel fataal is tegen de fluwelen techniek van een topspeler.

Een paar ronden later speelde Firouzja tegen Magnus Carlsen, een partij waar naar uit werd gezien. De wereldkampioen tegen een briljante jonge speler die de maarschalkstaf in zijn ransel heeft. Er werden historische voorbeelden opgediept. Botvinnik (14 jaar) tegen Capablanca, Kasparov (12) tegen Karpov. Grootse gevechten, al waren dat maar simultaanpartijen.

Ook Carlsen gaf Firouzja een harde les. Vlak na de opening stonden alle stukken van Carlsen goed, terwijl het in het kamp van Firouzja een rommeltje was.

„Bij de eerste sprong valt iedereen”, zei Firouzja. Zijn volgende sprong, tegen de aanvoerder van het klassement Fabiano Caruana, viel ook verkeerd uit. Kort na de opening offerde Firouzja een stuk voor vier pionnen, wat meestal meer dan genoeg is. Caruana had dat offer ongetwijfeld zien aankomen en hij had scherp beoordeeld dat hijzelf daarna de enige zou zijn met winstkansen.

Soms wordt gevraagd: „Zijn de topspelers echt superieur, of lijkt het maar zo doordat ze steeds tegen elkaar spelen?” Nee, het zijn werkelijk de geweldenaars die we graag zien.

Fabiano Caruana - Alireza Firouzja, Tata Steel 2020

1. d4 Pf6 2. c4 g6 3. Pc3 Lg7 4. e4 d6 5. h3 0-0 6. Le3 Pc6 7. d5 Pe5 8. f4 Ped7 9. g4 c6 10. Pf3 cxd5 11. cxd5 b6 12. Pd4 Pc5 13. Df3 Lb7 14. g5 Pfxe4 Dit stukoffer heeft Caruana uitgelokt. Na 14...Ph5 zou zwart permanent kampen met een gebrek aan ruimte. 15. Pxe4 Lxd5 16. Pf6+ exf6 17. Dxd5 Te8 18. Pc2 fxg5 19. 0-0-0 gxf4 20. Ld4 Lxd4 21. Dxd4 Pe6 22. Dd2 Zwart heeft vier pionnen voor zijn stuk, maar als hij zijn pionnen op de koningsvleugel in beweging zet, verzwakt hij zijn koning. Wit staat beter. 22...Df6 23. Kb1 Tac8 24. Lb5 Ted8 25. Pb4 d5 26. Thf1 Pas op, een valstrik. Na 26. Pxd5 Df5+ 27. Ka1 Txd5 28. Dxd4 Tc1+ wint zwart. 26...Tc5 27. a4 d4 28. Pd3 Tf5 29. Tf3 g5 30. Tg1 Kf8 Noodzakelijk was 30...h5, om wits volgende zet te verhinderen. 31. h4 Zwarts koningsvleugel wordt opgeblazen. 31...h6 32. hxg5 hxg5 33. Th3 f3 34. Lc4 Ke7 35. Lxe6 Kxe6 36. Dh2 f2 37. Tf1 Kd7 38. Th6 De7 39. Txf2 Txf2 40. Dxf2 Kc8 Na een lange reis is zwarts koning nog steeds niet veilig.

Zie diagram

41. a5 Ook deze koningsstelling wordt gesloopt. 41...bxa5 42. Dc2+ Kb8 43. Pc5 Td6 44. Th8+ Td8 45. Db3+ Kc7 46. Db7+ Kd6 47. Th6+ f6 48. Pe4+ Zwart gaf op.