Opinie

Rotterdam, het is tijd voor sociale wederopbouw

De bewoners van de Wielewaal verloren deze week bij het Hof in Den Haag, maar ze mogen zich wel uitlaten over een aangepast bestemmingsplan. Roland Huguenin vindt dat Rotterdam zich moet ontwikkelen tot een meer sociaal inclusieve stad.

Illustratie Rik van Schagen

Voor de bewoners van de Wielewaal was er deze week slecht nieuws. Op 21 januari besliste het gerechtshof in Den Haag in hoger beroep dat bewoners van de Wielewaal geen recht hebben hun huis te kopen van verhuurder Woonstad. Woonstad handelt volgens de rechter niet in strijd met de wettelijke aanbiedingsplicht omdat het alleen de grond verkoopt aan projectontwikkelaars, niet de huizen. Wel moet er een aangepast bestemmingsplan komen: De Raad van State maakte in juli 2019 korte metten met het bestemmingsplan Nieuwe Wielewaal omdat een milieueffectrapportage ontbrak. Bewoners mogen nu nogmaals een zienswijze geven op het aangepaste plan. Ik draag daar graag aan bij, omdat de sloop van het tuindorp mij zeer aan het hart gaat. Bij deze:

Als bewoners van Rotterdam hebben wij veel met elkaar gemeen. Wij leven samen in deze stad die ons voedt en beschut. Rotterdam is de stad waarin u, ik, onze kinderen en toekomstige generaties wonen, studeren, werken, creëren, genieten, feesten, bezinnen, slapen, oud worden en uiteindelijk zullen sterven.

Toen ik een geboren Rotterdamse leerde kennen en besloot om met haar verder te gaan, heb ik vijf jaar geleden de weloverwogen keuze gemaakt om naar haar boeiende stad te verhuizen. Na een nieuwe start ervaar je het leven intens en sta je open voor leerzame ervaringen. Met een frisse blik neem je waar hoe jouw omgeving functioneert en hoe nabije medemensen in het leven staan. Dit leidt tot innerlijke conflicten: Rotterdammers zijn zo puur, zo hartelijk, zo ijverig, zo levendig, zo joviaal, zo grappig, zo direct en zo ongecompliceerd, maar Rotterdammers zijn ook zo wereldvreemd, zo kleinzerig, zo bot, zo banaal, zo onverschillig, zo agressief, zo conservatief, zo ranzig, zo kortzichtig en zo egocentrisch.

De sloop van een buurt die nog niet ‘op’ is

Hoogmoed komt voor de val

De stad Rotterdam worstelt met een imagoprobleem. De politieke bloedgroepen zijn ernstig verdeeld en er wordt een wankelmoedig beleid gevoerd. Als gemeenschap raakt Rotterdam steeds verder ontwricht. In uw rol als bestuurders beleeft u dat heel anders, want uw marketing dicteert trots en een onstuitbaar vertrouwen in een eeuwig durende economische expansie. Rotterdam is het icoon aan de Maas dat de wereld versteld zal doen staan. Maar ik verzoek u dringend om de betekenis van deze spreuk goed tot u door te laten dringen. ‘Hoogmoed komt voor de val’

Vele ingezetenen van Rotterdam verwachten dat u zich dienstbaar stelt aan een inclusieve stad. Een stad van eenheid en verscheidenheid. De stad mag niet verworden tot een kermisattractie voor rijkbedeelde zelfgenoegzamen. Het stadsbestuur zal tot inkeer moeten komen, als ze Rotterdam op een waardige manier wil ontplooien tot een tolerante, progressieve en innovatieve stad met een integere en duurzame toekomstvisie, en tot een stad met charme en schoonheid.

De aanvang van een nieuw decennium is een goed moment voor bezinning. Ik concludeer dat Rotterdam voor haar belangrijkste opgave staat sinds W.O. II. De sociale wederopbouwfase.

Een inclusieve stad heeft veerkracht en kan zich ontplooien tot een hechte gemeenschap, waar je in contact komt met ruimdenkende mensen, waar kunst en wetenschap bloeien, waar iedereen zich welkom, geliefd en veilig kan voelen, waar je geniet van aantrekkelijke architectuur op menselijke schaal, waar energie op een verantwoorde en doelmatige manier wordt ingezet, waar schone lucht de norm is en waar verkeersinfarcten tot het verleden behoren omdat het ov-netwerk fijnmazig, efficiënt, schoon en voordelig is.

Mijn oproep aan u: beëindig de mentale verschraling van uw stad en verdrijf Calimero uit uw onderbewustzijn. U kunt het verschil maken. De toekomst van Rotterdam ligt in uw handen.

Schoonheid is geen gadget

Hoe dit betoog samenhangt met tuindorp Wielewaal? In haar streven naar status en vernieuwing is Rotterdam voortdurend op zoek naar nieuwe aanknopingspunten die het imago van de stad moeten versterken. Maar een stad is een samenhangend geheel van mensen, functies, gebouwen en infrastructuur. Een stad is een organisme dat groeit, tot bloei komt en glans krijgt door haar proefondervindelijk bewezen dienstbaarheid. Een stad is de som der delen, die tot stand komt door gezamenlijke inspanningen van haar bewoners en passanten. Schoonheid is geen gadget.

Indachtig Desiderius Erasmus, betoog ik dat wederzijds respect inhoudt dat men zich verdiept in anderen. Wielewaal is een monument van gemeenschapszin en verdient het te worden gekoesterd. Het tuindorp is een schoolvoorbeeld van een geslaagd stedenbouwkundig woonconcept. Gezien de cultuurhistorische waarde die de wijk vertegenwoordigt en het fraaie ensemble dat zij vormt met haar directe omgeving, kan worden gesteld dat Wielewaal moet worden behouden in haar oorspronkelijke opzet. De brute sloop van de wijk heeft niet alleen zeer grote impact op de psychosociale gesteldheid van de bewoners, maar doet in algemene zin zeer veel afbreuk aan de menselijke waardigheid.

Havenbaronnen en industriëlen hebben fortuinen vergaard, mede dankzij het vuile en zware handwerk dat werd verricht in de havens. Die arbeid werd beloond met salaris, fatsoenlijke huisvesting en scholing. Het Rotterdam van nu is voorzien van een skyline en tal van andere voorzieningen voor de elite. Op Rotterdam Zuid zijn de volkswijken verloederd. Er is verzuimd om bij te sturen en nauwelijks iets ondernomen om de leefomstandigheden op een hoger niveau te brengen.

De gemeente Rotterdam stemt in en verleent goedkeuring aan een nieuw tijdperk waarin gentrificatie tot deugd is verheven en kansloze burgers worden weggesaneerd. Het is de hoogste tijd dat gewone mensen de aandacht, het respect, de welvaart en de kansen krijgen waar zij recht op hebben. Renoveer of herbouw de buurten waarin zij wonen tot aantrekkelijke volkswijken, waar zij met genoegen kunnen wonen, studeren en ontspannen. Daarnaast kunt u onderzoeken of er investeerders zijn die – bijvoorbeeld – de Waalhaven transformeren naar een innovatieve, terughoudend en smaakvol ontworpen autoluw stadsdeel om in te wonen, te werken en te recreëren.

Zonder bouwers geen stad en zonder burgers geen samenleving. Een dialoog over de stad is een dialoog met en in het belang van alle mensen die haar bevolken. Mijn betoog is een hartenkreet waar u niet aan voorbij kunt en mag gaan. Ontwikkel Rotterdam tot een evenwichtige, inclusieve stad!

Roland Huguenin – inwoner van Rotterdam-Zuid en werkzaam als bibliothecaris – maakt samen met fotograaf Joke Schot een biografie van Wielewaal.