Té zoete nectar hindert hommels bij het braken

Biologie Zoete nectar geeft hommels de meeste energie, maar het uitbraken ervan kost veel tijd. Soms duurt het legen van de maag een minuut.

Close-up van een hommel.
Close-up van een hommel. Foto bigmikephoto

Hoe zoeter de nectar, des te energierijker. En dus lijkt het logisch dat insecten op zoek gaan naar bloemen waar het hoogste suikerpercentage te halen is. Maar zoete nectar is niet vanzelfsprekend de beste nectar, schrijven Britse biologen deze week in het Journal of the Royal Society Interface. Op basis van een labonderzoek onder dertig aardhommels concluderen ze dat nectar met te veel sucrose niet alleen enorm stroperig wordt (en dus lastiger te drinken is), maar dat de stroperigheid bij terugkeer in het nest ook het legen van de honingmaag waarin werksters nectar verzamelen in de weg zit.

In hoeverre stroperigheid de nectarkeuze van in het wild levende hommels beïnvloedt blijft onduidelijk. Vooral tijdens korte vluchten kán het nadelig zijn: de hommels zijn dan naar verhouding zó lang bezig met het drinken en ‘uitbraken’ van de nectar dat het de energiewinst tenietdoet. In die periode hadden ze immers ook naar een andere bloem kunnen vliegen. Bovendien zijn ze bij langdurig drinken een makkelijkere prooi voor vijanden. Maar de onderzoekers vermoeden dat hommels vooral bij lange vluchten tóch kiezen voor nectar met een zo hoog mogelijke energieopbrengst, in plaats van nectar die lekker wegdrinkt.

Honingmaag

De onderzoekers gaven de hommels kunstmatige ‘nectar’ (suikerwater) met 35, 50 of 65 procent sucrose. Vervolgens keken ze hoeveel tijd een hommel nodig had om te drinken en om de vloeistof weer op te geven uit de honingmaag. Vooral bij die laatste handeling waren de verschillen groot: van enkele seconden bij de ‘light’-nectar tot bijna één minuut bij de stroperigste variant.

Op basis van die bevindingen berekenden de wetenschappers dat de optimale sucroseconcentratie voor hommels 55 procent is als je alléén rekening houdt met het drinkgedrag, en 36 procent als je alléén rekening houdt met het uitbraakgedrag.

Maar, zo benadrukken ze, tijdens een nectarvlucht spelen er zo veel factoren mee (bijvoorbeeld ook de tijd die het kost om te vliegen van bloem naar bloem) dat de braakduur niet allesbepalend is bij de nectarkeuze. Sterker nog: ze berekenen dat hommels bij vluchten van minimaal honderd seconden zelfs de voorkeur geven aan nectar met 65 procent sucrose. Op zo’n lange vlucht is het tijdverlies relatief klein ten opzichte van de gehele vlucht.

Harige tong

De resultaten kunnen inzicht bieden in de bloemvoorkeuren van bestuivers, concluderen de biologen. Wel is er aanvullend onderzoek nodig. Zo zal de optimale suikerconcentratie ook afhangen van de verhouding sucrose/fructose/glucose in de nectar – die drie suikers zorgen elk voor een andere stroperigheid. Ook speelt mee welke soort de nectar drinkt: sommige insecten slobberen de nectar niet op zoals de hommel (die drinkt door zijn korte harige tong in de nectar te dippen), maar gebruiken een zuigbuis. Daarmee wordt het drinken van stroperige vloeistof nóg lastiger. Bij hommels gaat het legen van de honingmaag overigens ook via een buis, wat voor de extra lastigheid zorgt – alsof je zou proberen een stroperige drank uit te spugen via een rietje.