Studieschuld dwingt hen voor techbedrijf te kiezen

Leven en werken in Silicon Valley Werken voor de overheid of wetenschap? Big Tech is rijker, ziet Marietje Schaake. En steeds machtiger.

Illustratie Studio NRC

‘Heb je een momentje?” Een van de programmadirecteuren in het Cyber Policy Center staat in de deuropening. „Jazeker”, zeg ik. Ze trekt de deur dicht, gaat zitten en vertelt dat ze haar contract, dat over een paar maanden afloopt, niet zal verlengen. Verbaasd vraag ik waarom. Ze is een van de meest gedreven en getalenteerde mensen die we hebben, ontwikkelde een cybersecurity bootcamp voor medewerkers van Congresleden en ontwierp een simulatieprogramma waarmee teams strategieën voor hybride oorlogsvoering trainen.

Ze antwoordt langzaam en emotioneel: „Met mijn inkomen is het gewoon niet mogelijk hier te blijven, zonder werkende partner gaat het eigenlijk niet. Ik rijd elke dag twee uur heen en weer naar werk, woon met zes anderen in een huis en betaal dan nog 1.500 dollar huur per maand.”

Ondanks mijn eigen ervaring met torenhoge huren moet ik schrikken. Of iets haar beslissing nog kan veranderen? Ze is vastbesloten, ook al heeft ze nog geen zicht op een nieuwe baan.

Studieschulden zijn voor veel jonge Amerikanen een allesbepalende last, zeker als ze naar de betere, duurdere universiteiten gaan. Maar ook de kosten van een lokale, publieke opleiding kunnen iemand al van een studie weerhouden. Een 22-jarige vertelde me dat hij werkte als verhuizer, omdat hij de 1.000 dollar per jaar voor een studie mariene biologie niet kon betalen. Als hij het geld had, wilde hij terug de schoolbanken in. Ik hoop dat het lukt, maar vrees het ergste: als verhuizer valt er niet veel sparen.

De collega die haar vertrek bij me aankondigde, is 27 jaar en moet bijna twee ton studieschuld afbetalen. Stanford zelf bezat vorig jaar 27 miljard dollar, en ziet dat vermogen nog steeds groeien door enorme giften van bedrijven en particulieren. Toch zijn de salarissen hier relatief bescheiden, en flink lager dan wat technologiebedrijven om de hoek in Silicon Valley betalen. Zeker voor net afgestudeerden is een baan bij Google, Facebook, Salesforce of een ander techbedrijf een kans die je niet laat lopen. Ook al zouden ze liever onderzoeker of ambtenaar worden, de financiële druk is te groot.

Vrienden en bekenden met politieke ambities ervaren iets vergelijkbaars. Campagne voeren voor, bijvoorbeeld, een parlementszetel vergt minimaal een miljoen dollar. Donaties gaan meestal gepaard met afhankelijkheden of verwachtingen, en dan is het enige alternatief eigen financiële ruimte scheppen. Maar tegen de tijd dat de studieschuld is weggewerkt en je een bedrijf of carrière hebt opgebouwd, is het ook moeilijk geworden er ineens mee te stoppen. Omdat veel politici in spe deze afweging moeten maken, worden óf oudere kandidaten met eigen geld gekozen, óf parlementariërs die afhankelijk zijn van geldschieters.

Zo groeit ook de macht van technologiereuzen tegenover publieke instellingen. Overheden, politiek en universiteiten hebben grote behoefte aan afgestudeerden met technologische kennis, maar hoge salarissen elders geven vaak de doorslag.

Hoe moeilijk starters kunnen kiezen voor de carrière van hun dromen is ook gespreksthema op de afscheidsborrel voor een andere collega. Ze gaat naar TikTok, het omstreden Chinese bedrijf dat productie van korte video’s voor sociale media makkelijk maakt. Het heeft adviseurs en lobbyisten nodig, nu de regering hier waarschuwt voor nationale veiligheidsrisico’s. Hoe onafhankelijk TikTok is van de Chinese overheid, laat zich raden nadat video’s van demonstraties in Hongkong zijn verwijderd. Amerikaanse mariniers is gebruik van de app verboden. Een groter verschil in missie tussen dit bedrijf en ons Cyber Policy Center is nauwelijks voorstelbaar.

Als ik mijn programmadirecteur succes wens, bedankt ze me met tranen in haar ogen. „Ik hoop dat ik in mijn nieuwe baan ook met Stanford kan samenwerken.” We weten allebei dat die deur na vandaag sluit.

Marietje Schaake, voormalig Europarlementariër, werkt voor de universiteit van Stanford, waar ze zich vooral bezighoudt met kunstmatige intelligentie. Ze schrijft een tweewekelijkse rubriek over leven en werken in Silicon Valley.