Na de ‘productiehel’ wordt pionier Tesla nu van alle kanten geknuffeld

De comeback van Tesla De beurskoers van elektrische autobouwer Tesla is sinds oktober verdubbeld. Vijf redenen waarom het bedrijf, na een moeilijk jaar, nu weer omarmd wordt.

De Tesla 3 was afgelopen jaar de meest verkochte auto in Nederland. Na onrustige jaren is het bedrijf nu in rustiger vaarwater beland.
De Tesla 3 was afgelopen jaar de meest verkochte auto in Nederland. Na onrustige jaren is het bedrijf nu in rustiger vaarwater beland. Marco Okhuizen

Meine Damen und Herren, wij worden als een autobedrijf gewaardeerd, Tesla als een technologiebedrijf.” Volkswagen-topman Herbert Diess besprak vorige week voor zijn managers met enig ontzag hoe geweldig Tesla het doet op de beurs. Het bedrijf van Elon Musk is nu meer waard dan de Duitse autogigant. En dat terwijl Volkswagen bijna dertig maal zoveel auto’s verkoopt.

Woensdag bereikte de beurswaarde van Tesla een mijlpaal: de Amerikaanse bouwer van elektrische auto’s werd meer dan 100 miljard dollar waard. De laatste tijd vloog het aandeel Tesla omhoog. De koers staat nu meer dan twee keer zo hoog als drie maanden terug: een prestatie die in de VS jaarlijks maar enkele beursgenoteerde bedrijven laten zien.

Waarna direct de bekende vraag rijst die al jaren om Tesla en Elon Musk heen hangt. „Iedereen vraagt zich af of het succes wel aanhoudt”, zegt Auke Hoekstra, consultant en onderzoeker van de elektrische automarkt. „Maar het bedrijf lijkt nu in rustiger vaarwater te zijn gekomen.”

Beurswaarde Tesla sinds oktober ruim verdubbeld

1De grootste productierisico’s zijn achter de rug

De massale productie van model 3, de eerste (enigszins) betaalbare auto van de autobouwer, vergde in 2018 en 2019 het uiterste van Tesla’s flexibiliteit. Het waren de tijden waarin Elon Musk sprak over de „productiehel”. Een nieuwe fabricagelijn in de fabriek in Californië werd noodgedwongen gebouwd in een tijdelijke hangar met tentdoek, machines werden per vliegtuig aangevoerd om tempo te maken.

Lees ook: Tesla wil scherpere bochten maken met AutoPilot

Tesla bouwde uiteindelijk 367.500 auto’s in 2019, evenveel als in de twee jaar daarvoor samen. Musk voldeed daarmee uiteindelijk aan het productiedoel van 360.000 tot 400.000 auto’s dat hij begin dit jaar aankondigde. Intussen stampte het bedrijf binnen tien maanden ook nog een hele nieuwe fabriek uit de grond in Shanghai. Eind vorig jaar rolden hier de eerste auto’s van de band.

„Nu kan het bedrijf rustig opschalen”, zegt Hoekstra. „Op dit moment zijn er geen grote financiële investeringen nodig.” Relatief dan, want Tesla bouwt komend jaar wel een nieuwe, vierde fabriek bij Berlijn. Het bedrijf werkt aan de massale introductie van de ‘compacte suv’ Tesla Y, die onder meer in Duitsland geproduceerd gaat worden.

2De financiële problemen zijn afgenomen

Tesla moest in de eerste helft van vorig jaar miljarden investeren. Afgelopen maart was de bodem van de kas bijna bereikt, waarop Musk op Wall Street voor 2,7 miljard dollar aan nieuw schuldpapier uitgaf om geld op te halen bij beleggers. Structureel winst maken was Musks doel voor 2019. Dat is niet gelukt, maar in het derde kwartaal boekte Tesla 143 miljoen euro winst, tot verrassing van analisten. De verwachting is dat het bedrijf die trend heeft voortgezet in het vierde kwartaal, waarvan de cijfers komende week bekend worden.

Dat betekent niet dat alle argwaan onder beleggers is verdwenen. Tesla hoort bij de categorie bedrijven waarbij beleggers het meest speculeren op een koersdaling. Naar schatting is één op de vijf aandelen van Tesla in handen van short sellers en dat aantal daalt niet. De baas van data-analysebureau S3 Partners formuleerde het sentiment als volgt in The New York Times: „De twijfelaars blijven de twijfelaars.”

De Tesla 3 was het populairst in Nederland

3 Elon Musk houdt zich wat vaker koest

De topman van Tesla heeft zijn zwakke momenten als Twitter binnen handbereik is. Toen hij in augustus 2018 per tweet aankondigde Tesla voor 420 dollar per aandeel van de beurs te halen, overtrad hij de regels rond het informeren van beleggers.

Uiteindelijk schikte Musk de zaak met beurstoezichthouder SEC, betaalde een miljoenenboete en legde zijn functie als president-commissaris neer. Twee maanden eerder had hij een duiker die hielp bij het redden van de Thaise ‘grottenjongens’ een „pedo guy” genoemd. De duiker eiste 190 miljoen dollar schadevergoeding wegens smaad, waarvan Musk pas afgelopen december werd vrijgesproken. In 2019 bleef het rustiger rond de Tesla-topman.

Lees ook: Elon Musk: getroebleerde geest met superheldenimago

4 Het gaat weer goed met het innoveren

Musk trok wel weer de aandacht toen zijn chef-ontwerper laatst met metalen ballen de zogenaamd ‘onbreekbare ruiten’ ingooide van de ‘cybertruck’. Maar hierdoor heeft wel de hele wereld de bedrijfsbus met het uiterlijk van een stealth-bommenwerper op vier wielen gezien. Bijzonderder nog zou het zijn als Musk zijn aankondiging waarmaakt dat hij een volwaardige elektrische zware vrachtwagen gaat produceren.

Maar ook kenners die letten op wat er ín de auto zit, zijn onder de indruk. „Tesla loopt nog altijd voorop met innovatie”, zegt de Duitse hoogleraar Stefan Bratzel, die juist deze week een rapport publiceerde over de beurswaarde van grote autobedrijven. De trend is dat die waarde stagneert of zelfs daalt. „Beleggers twijfelen of autobedrijven de grote omslag kunnen doormaken die nodig is voor de mobiliteit van de toekomst.”

Tesla is hierop de grote uitzondering en volgens Bratzel is dat „tamelijk ontzagwekkend”. Volgens de hoogleraar zit de innovatie niet alleen in de elektrische aandrijving, maar ook in de software die het bijvoorbeeld mogelijk maakt om updates via mobiele data door te voeren. „De meeste autobouwers hebben hun software aan hun auto aangepast. Bij Tesla is het andersom.” Vandaar dus wat Herbert Diess van de Volkswagengroep zei: „De auto wordt het belangrijkste mobile device. En dan begrijpen we ook waarom Tesla voor analisten zo waardevol is.”

5 Inmiddels draait Tesla ook in Nederland goed

Nederland heeft de Tesla omhelsd. De best verkochte auto van 2019 was de Tesla 3. Met 29.922 exemplaren liet die alles met een uitlaat ver achter zich. „We zaten er faliekant naast met onze voorspellingen”, zegt de woordvoerder van de RAI Vereniging. Er werden tweemaal zoveel stekkerauto’s verkocht als de branchevereniging verwachtte. De verlaagde bijtelling (4 in plaats van 22 procent) voor zakelijke rijders veroorzaakte een run op met name de Tesla 3, want die bleef net onder de grens van 50.000 euro cataloguswaarde, waarboven in 2019 het normale fiscale tarief gold. De branchevereniging verwacht dat de verkoop van elektrische auto’s in 2020 weer daalt, omdat de bijtelling is gestegen.

Hoe lang Tesla de populairste zal blijven, is lastig te zeggen. Andere autobouwers brengen dit jaar en vooral in 2021 elektrische middenklassers op de markt, waarmee die voor meer mensen bereikbaar worden. „Misschien is Tesla in 2020 nog het meest verkochte elektrische merk”, zegt onderzoeker Auke Hoekstra. „Maar uiteindelijk wordt de elektrische auto een normale auto.”