Dit worden de statussymbolen van het nieuwe decennium

Trends Een nieuw decennium brengt nieuwe statussymbolen. Van onderhandelrobots tot elektrisch vliegen.

Felrode posters bedekken de ramen van speciaalzaak Taxidermy Amsterdam: uitverkoop. Een paar jaar terug was het nieuw en verrassend om een opgezet dier in je interieur te hebben. Nu kun je bijna niets bedenken dat haakser op de tijdgeest staat dan het uitstallen van een dood beest.

In 2010 was het mogen houden van een TED-talk het ultieme statussymbool voor publieke denkers, in 2020 tellen ze niet meer mee zonder eigen podcast.

Eind vorig jaar zwaaide NRC in een bijlage over het afgelopen decennium onder meer de racefiets aan de muur, het ‘ontspullen’ en de like uit. Wat komt hiervoor in de plaats?

Statussymbolen zijn even wispelturig als de mensen die erom geven. Onze smaak staat nooit stil. En door grote ontwikkelingen als klimaatverandering, groeiende ongelijkheid en de dominantie van Big Tech maakt de wereld nieuwe keuzes. De kunst is om zo vroeg mogelijk spullen en gewoontes op te pikken die passen bij dit tijdperk, voordat ze hun onderscheidend vermogen weer verliezen.

Op dit moment is het Amerikaanse buitensportmerk Patagonia mateloos populair. Met het dragen van een dure fleecetrui van gerecycled plastic, in soms afzichtelijke kleuren, laat je zien dat je geeft om de planeet. Het wordt gedragen door zowel bankiers als activisten. Hetzelfde geldt voor het eveneens Amerikaanse Allbirds, dat sportschoenen maakt van onder andere eucalyptusvezel.

Meelopen

Duurzaam is inmiddels het nieuwe normaal. Was je vijf jaar geleden nog een pionier als je een Tesla reed, nu kom je eerder over als een meeloper. De levenscyclus van moderne statussymbolen verloopt van avant-gardistisch naar mainstream naar establishment. Neem het gezichtshaar van onze koning. Nu Willem-Alexander een baard draagt, is de opkomst en ondergang van de hipsterbaard als statussymbool voltooid.

Ergens ter wereld zijn de statussymbolen van morgen al aan het broeien en bloeien. Signalen van opkomende fenomenen kun je aantreffen in een afstudeerproject van een designstudent, bij een start-up waar nog niemand van gehoord heeft, in een obsessieve discussie op een internetforum of in een lokale rage. In een buurt in Brooklyn in New York bijvoorbeeld gingen allerlei mensen ineens dezelfde nepleren winkeltas dragen, die de bijnaam ‘Bushwick Birkin’ kreeg, naar de naam van de buurt. Zo’n ontdekking kan zomaar overslaan naar vergelijkbare wijken in Berlijn of Rotterdam.

Vaak is niet te voorspellen wat een statussymbool zal worden. Neem de Europese vlag. Voor het Brexit-referendum was dit een emotieloos embleem van supranationale bureaucratie. In 2017 verscheen ineens het licht-ironische kledingmerk Eurotic. De streetwear met Europese vlaggen en eurotekens sloeg aan bij een edgy jong publiek. Het dragen van een blauw petje met de sterren van de Europese vlag is voor kosmopolitische millennials zowel een politiek signaal als een fashionstatement. In het bijzonder hippe Londense warenhuis Dover Street Market zijn de petjes aan de vooravond van Brexit nog steeds te koop.

Waar scoor je mee in de nieuwe jaren twintig? Vroege signalen uit internationale nichemedia en persoonlijke observaties culmineerden in deze selectie van opkomende statussymbolen.

  1. Plastic in plaats van marmer

    Je komt het al tegen in het interieur van de Bijenkorf in Den Haag en een kapperszaak in Londen: plasticiet. Dit nieuwe materiaal, gemaakt uit plastic afval, heeft een marmer-achtige vlam of kleurrijke graniet-achtige spikkels. De Rotterdamse ontwerpers Joost Dingemans en Marten van Middelkoop slaagden erin de uitstraling van natuursteen na te bootsen. Nu nog mondjesmaat te zien, straks het aanrechtblad van je nieuwe keuken.

  2. Pijn als wellness

    Voor wie mindfulness te soft vindt, zijn er alternatieven in opkomst. Op het prikbord van een collectieve werkruimte in de grachtengordel van Amsterdam hangt een flyer die meditative flogging aanprijst. Ritmische afranseling met zwepen en touwen afgewisseld met rust als therapeutisch ritueel.

    Ooit was flogging populair bij 13de-eeuwse monniken, die zichzelf pijnigden om rampen af te wenden en te vragen om Gods barmhartigheid.

    Studenten van trendvoorspeller Anab Jain, mede-oprichter van trendstudio Superflux in Londen, gaan nog een stapje verder en stellen een concept genaamd ‘eating death’ voor, het proeven van een klein beetje vergif. Het doel is een opleving van je bewustzijn door een scherper besef van je sterfelijkheid.

  3. Scandinavische werktijden

    Pochen over je 80-urige werkweek is er straks niet meer bij. De 34-jarige Sanne Marin, net aangetreden als minister-president van Finland, wil een werkweek van vier dagen en een werkdag van zes uur invoeren. In Zweden werd al eerder met succes geëxperimenteerd met zesurige werkdagen, bij onder andere een bejaardentehuis en een autobedrijf. Kortere werktijden blijken een gunstig effect te hebben op zowel productiviteit als levensgeluk. Omdat Scandinavische trends zo goed als altijd overslaan op Nederland mogen we binnenkort om vier uur naar huis.

  4. Carbon boasting

    Voorbij zijn de tijden dat je kon pronken met je frequent-flyerstatus of platinum creditcard. Nu doe je er beter aan om op te scheppen over hoeveel CO2- uitstoot je met jouw levensstijl bespaart of compenseert. Het Zweedse fintechbedrijf Doconomy introduceert een creditcard die de CO2-uitstoot van je uitgaven bijhoudt en die blokkeert zodra je een zelfgekozen plafond hebt bereikt. Bunq, een Nederlandse online bank, plant meer bomen naarmate de houders van hun Green Card meer geld uitgeven. Een uitkomst voor de duurzame kapitalist.

  5. Onderhandelbots

    Wat als je kunstmatige intelligentie kunt gebruiken om te onderhandelen over je hypotheek of arbeidscontract? Britse fintech-expert David Birch voorspelt in tijdschrift Wired de opkomst van onderhandelbots voor consumenten. Een doorbraak hiervan maakt het lastiger voor grote bedrijven om ons uit te knijpen. In Engeland is er al de onlineservice ‘Look After My Bills’, die vaste lasten in de gaten houdt en automatisch switcht naar de goedkoopste aanbieder.

  6. Het Extinction Rebellion-symbool

    De wereldbol met zandloper, het logo van protestbeweging Extinction Rebellion (afgekort ‘XR’), wordt net zo populair als het vredessymbool in de jaren 60. De oproep tot burgerlijke ongehoorzaamheid tegen de opwarming van de aarde is een hit onder de internationale intelligentsia. Door het dragen van het XR-symbool, ook al is het maar een sticker op je laptop, presenteer je jezelf als een slimme en daadkrachtige rebel. De ontwerper, een anonieme kunstenaar uit Londen die zich ESP noemt, verbiedt commercieel gebruik, maar voor je het weet staat het XR-symbool toch op telefoonhoesjes, aanstekers en T-shirts.

  7. Alcoholvrijheid

    Zoals roken een randverschijnsel werd in de afgelopen twintig jaar, zo nemen we dit decennium afscheid van alcohol. Niet langer betekent nuchterheid nee zeggen tegen smaak. Listen Bar, een bar zonder alcohol die steeds op een nieuwe locatie opduikt, is een hype in New York. Na een golf van lekker alcoholvrij bier zien we steeds meer interessante alternatieven voor sterke drank. Zoals de laag-alcoholische aperitieven van Haus. Of het Britse Seedlip, dat distillaten maakt uit kruiden en vruchtenschillen.

    Het is nog niet altijd raak. De smaak van gin-vervanger Ceder’s Crisp, kreeg van NRC-redacteur Martine Kamsma het oordeel ‘water waarin al een dag komkommer dobbert’.

  8. Elektrisch vliegen

    Nu je met een elektrische auto en vliegreizen geen hoge ogen meer gooit, is elektrisch vliegen het summum. Er zijn al serieuze elektrische vliegtuigen op de markt, zoals de tweezitter Alpha Electro van de Sloveense fabrikant Pipistrel. In aantocht is de Eviation Alice uit Israël, een passagiersvliegtuig met plek voor negen personen en een bereik van zo’n 1.000 kilometer. Dat zou net genoeg moeten zijn om in zweefvliegtuig-achtige stilte van Amsterdam naar Nice te vliegen.

  9. Design-(tand)arts

    Waarom zou een medisch interieur altijd pijn aan je ogen moeten doen? De vestigingen van de Amerikaanse tandartsketen Tend hebben een kalmerend decor dat niet onderdoet voor een hotellobby. Hun motto: ‘Look forward to the dentist’. In plaats van hagelwitte oppervlakken en felle verlichting hebben deze praktijken een en al zachte kleuren en sfeervol licht. De vriendelijke inrichting stelt patiënten al een beetje gerust voor hun behandeling. Hopelijk volgt de rest van de medische wereld dit recept.

  10. Werken bij een Zebra

    Unicorns, exponentieel groeiende start-ups met een waardering van meer dan een miljard, zijn uit. De instorting van flexplekverhuurder WeWork is het meest recente bewijs. Je maakt meer indruk als je werkt bij een Zebra, een bedrijf met een divers team en maatschappelijke impact. Zebra’s willen een gezonde winst maar geen astronomische groei ten koste van mens en milieu. Met name vrouwelijke start-upoprichters omarmen het Zebra-gedachtegoed als alternatief voor de heersende durfkapitaalcultuur. ‘Move fast and break things’ heeft als motto z’n langste tijd gehad.