Op 14 oktober was fotograaf Siese Veenstra getuige van het boerenprotest in Groningen. Omdat veel media hadden verwacht dat het vooral in Assen onrustig zou worden, legde hij als een van de weinigen vast hoe een trekker probeerde het provinciehuis binnen te rijden, agenten werden belaagd met stro en, op deze foto, een man gewond raakte toen boeren het provinciehuis bestormden. Veenstra's foto’s verschenen op voorpagina’s van landelijke media als de Volkskrant, NRC en het AD. Deze foto krijgt de eerste prijs in de categorie 'nieuws nationaal - enkel'.

Foto Siese Veenstra

De winnende foto’s van de Zilveren Camera in ‘protestjaar’ 2019

2019 was het jaar van de protesten, ziet directeur Marcel Molle van de Zilveren Camera, die haar zeventigjarige jubileum vierde. Het was ook het jaar waarin fotografen protesteerden tegen de lage tarieven in de fotojournalistiek, met een werkonderbreking en een gang naar de rechter. Ook dit jaar zal aandacht gevraagd worden voor de lage beloningen voor fotojournalisten.

Maar er is vooral wat te vieren, want de winnaars tonen de kwaliteit en veelzijdigheid van de Nederlandse fotojournalistiek en documentairefotografie. Donderdag zijn de eerste, tweede en derde prijzen in de subcategorieën bekendgemaakt. Alle nummers 1 zijn automatisch genomineerd voor de hoofdprijs, de Canon Zilveren Camera, en 10.000 euro, die op 1 februari wordt uitgereikt. De Zilveren Camera is de meest prestigieuze prijs voor Nederlandse (of in Nederland gevestigde) fotografen.

Voor haar project ‘Stoute cellen’, fotografeerde Marijn Fidder kinderen met kanker. Het project krijgt de eerste prijs in de categorie ‘documentair nationaal’. Hier is de driejarige Daley te zien die al twee jaar wordt behandeld voor leukemie. Elke week moet hij daarvoor naar het ziekenhuis. Hier krijgt hij voor de 107de keer een prik. In totaal heeft hij 646 chemo’s gehad. Verder is hij 46 keer opgenomen, waarvan 31 keer in isolatie en 14 keer als spoedopname. Daley is daarnaast 17 keer geopereerd en heeft 5 ritjes met de ambulance gemaakt. De serie werd in NRC gepubliceerd. Foto Marijn Fidder

Met deze foto van de stille tocht voor Hümeyra Ergincanli in februari 2019 wint Frank de Roo de eerste prijs in de categorie ‘nieuws regionaal - enkel’. De 16-jarige Hümeyra werd in december 2018 doodgeschoten door haar destijds 31-jarige ex-vriend Bekir E. in Rotterdam, nadat ze al verschillende malen bij instanties had aangeklopt omdat E. haar stalkte en bedreigde. Een inspectierapport was vernietigend: politie, justitie en andere instellingen waren collectief tekortgeschoten in de bescherming van Hümeyra. Foto Frank de Roo

De serie ‘Frans Timmermans op tournee’ van NRC-fotograaf David van Dam is eerste geworden in de categorie ‘politiek - serie’. Van Dam volgde Timmermans op campagne voor de Europese verkiezingen, onder andere in Polen, maar ook hier in Rotterdam. Het bijna-aureool valt op, en de vrouwen die weinig aandacht voor Timmermans hebben. Foto David van Dam

David van Dam fotografeerde CDA-minister Ank Bijleveld van Defensie rond het debat over de zeventig burgerdoden in de Iraakse plaats Hawija dat voor haar spannend beloofde te worden. De foto is eerste in de categorie ‘politiek - enkel’. Foto: David van Dam

De schietpartij in een tram in Utrecht is een van de grootste nationale nieuwsgebeurtenissen van 2019. Op 18 maart vallen vier doden en zes gewonden in Utrecht, hoofdverdachte Gökmen T. wordt later op de dag na een klopjacht aangehouden. Hij wordt verdacht van meervoudige moord of doodslag met een terroristisch oogmerk. Fotograaf Robin van Lonkhuijsen krijgt met zijn fotoserie de eerste prijs in de categorie ‘nieuws nationaal - serie’. Foto Robin van Lonkhuijsen

Met zijn fotoserie over het vrachtschip MSC Zoe wint Remko de Waal de eerste prijs in de categorie ‘nieuws regionaal - serie’. Het strand van Schiermonnikoog ligt bezaaid met spullen afkomstig van de MSC Zoe. Het vrachtschip verloor 342 containers voor de kust van de Waddeneilanden. Duizenden kilo’s vracht spoelden aan. Ruim honderd militairen kwamen naar Schiermonnikoog om te helpen de rommel op te ruimen. Foto Remko de Waal

Fotograaf Eddy van Wessel is van de partij wanneer in maart 2019 een exodus op gang komt uit het laatste bolwerk van Islamitische Staat: Baghouz. De harde kern van IS heeft zich in dit kleine stadje op de grens van Irak en Syrië verschanst, maar is aan de verliezende hand. Ongeveer 60.000 inwoners, IS-aanhangers en gewonde strijders vluchten voor het geweld en worden ondergebracht in onder meer het Syrische kamp Al-Hol. Het lot van de vele kinderen in dit kamp is maandenlang Nederlands en Europees nieuws. Van Wessel wint met deze foto in de categorie ‘nieuws internationaal - serie’. Foto Eddy van Wessel

De eerste prijs in de categorie ‘nieuws internationaal - enkel’ gaat naar René Clement, die begin 2019 de satirische blogger Shady Abu Zeid in Egypte fotografeerde. Shady zit vast omdat hij op Facebook satirische video’s plaatst over sociale en politieke thema’s. Begin 2019 was hij kort uit de gevangenis, nog in voorarrest, om de begrafenis van zijn vader bij te wonen. In Egypte worden volgens Human Rights Watch 60.000 mensen vastgehouden op politieke gronden, veel van hen in oneindig voorarrest. Clement zegt deze foto te hebben genomen vlak nadat president Sisi in het Amerikaanse tv-programma ’60 Minutes’ zei dat Egypte geen politieke gevangenen heeft. „De foto is van een zeldzaam moment waarop het systeem zichtbaar wordt en het mogelijk is om foto’s te maken”, aldus Clement. Foto René Clement

In juni 2019 spelen Liverpool en Tottenham Hotspur de Champions League-finale. Liverpool wint met 2-0 in Madrid. Virgil van Dijk tilt de cup de lucht in. Links schreeuwt Georginio Wijnaldum het uit van vreugde. Fotograaf Pim Ras legde het moment vast. Na het fluitsignaal willen Van Dijk en Wijnaldum feestvieren met hun familieleden, die van de stewards het veld niet op mogen komen. Na veel gesoebat besluiten ze hun familie zelf van de tribune te gaan halen. Ras wint met zijn fotoreeks van de wedstrijd de eerste prijs in de categorie ‘sport - serie’. Foto Pim Ras

Deze foto is onderdeel van het project van Ruben Hamelink, waarmee hij de eerste prijs wint in de categorie ‘documentair internationaal - serie’. Hoewel de Amerikaanse Burgeroorlog al meer dan 150 jaar geleden werd beëindigd, zijn de littekens die dit conflict in de Amerikaanse samenleving heeft achtergelaten nog steeds zichtbaar. Vandaag de dag zijn er tienduizenden Amerikanen, ‘Living Historians’, die jaar in jaar uit de oorlog naspelen in re-enactments. In het zuiden van de Verenigde Staten wordt daarbij aan de donkere kanten van de slavernij geen aandacht besteed, en gaat het vooral om de verheerlijking van de heroïsche soldaat die tegen een sterkere vijand vocht. Als tegengeluid is in 2019 voor het eerst de grote slavenopstand van 1811 nagespeeld. Foto Ruben Hamelink

Dit is Marco, een veteraan die aan vijf missies deelnam: Bosnië, Irak en driemaal Afghanistan. Hij woont op Thuisbasis Veteranen, een opvanghuis voor militairen die de oorlog niet meer uit hun hoofd krijgen. Ze deden een zelfmoordpoging, pleegden een geweldsmisdrijf of raakten dakloos. Door defensie voelden ze zich in de steek gelaten. Thuisbasis Veteranen biedt een woonlocatie aan voor veteranen met PTSS die behoefte hebben aan (meer) ondersteuning in het dagelijks functioneren, sociale contacten en veiligheid. Het is gelegen in een tweetal ogenschijnlijke boerderijen (gebouwd door de Duisters in de oorlog om niet in het landschap op te vallen) en een bunker. De serie van Linelle Deunk wint de eerste prijs in de categorie ‘personen in het nieuws - serie’. Foto Linelle Deunk

Miljuschka Witzenhausen is het enige kind van Astrid Holleeder, de zus van Willem. In juli deed Witzenhausen voor de eerste en voorlopig laatste keer haar verhaal tegen de Volkskrant over haar beruchte oom. Fotograaf Linelle Deunk wint er de eerste prijs mee in de categorie ‘personen in het nieuws - enkel’. Foto Linelle Deunk

Influencers bezoeken de allereerste Instagram Experience in Amsterdam-Noord. Vijftien verschillende ruimtes kunnen worden gebruikt om selfies te maken. Evert Elzinga verdient hiermee de eerste prijs in de categorie ‘kunst, cultuur en entertainment - enkel’. Foto Evert Elzinga

Brian en Diëgo (ChelseaBoy en DarcValac) zijn drag performers uit Amsterdam die hun drag personae omschrijven als ‘non-binair’. ChelseaBoy en DarcValac zijn bekende namen in de Nederlandse dragscene en treden regelmatig op. Fotograaf Desiré van den Berg heeft in haar serie ‘New Gen Drag’, waarmee ze de eerste prijs won in de categorie ‘kunst, cultuur en entertainment - serie’, drag performers voor en na hun optredens (‘out of drag’) vastgelegd. Ze krijgen dan regelmatig te maken met intimidatie en agressie van mensen die hun kunstvorm niet begrijpen. Foto Desiré van den Berg

Kees van de Veen, die ook voor NRC fotografeert, wint de tweede prijs in de categorie ‘nieuws regionaal - serie’ met zijn foto’s over het boerenprotest in Groningen. Als gedeputeerde Henk Staghouwer laat weten de nieuwe stikstofregels niet te willen aanpassen, blokkeren boeren het provinciehuis, en proberen ze binnen te komen. Deze man raakte hierbij gewond. Foto Kees van de Veen

De tweede prijs in de categorie ‘sport - serie’ is voor Olaf Kraak, voor zijn foto’s voor NRC van het ijshockeyteam Tilburg Trappers. Ze spelen in de Duitse competitie, omdat het niveau in Nederland laag is. Kraak legt al zo’n dertig jaar de sportwereld vast. „Er zijn maar weinig plekken waar zoveel emotie opeengestapeld ligt als bij een sportwedstrijd”, zei hij daarover tegen NRC in maart. „De kunst van sportfotografie is om die emoties te vangen.” Foto Olaf Kraak

Ilvy Njiokiktjien wint in ‘documentair internationaal - serie’ de tweede prijs voor haar jarenlange project ‘Born Free. Mandela’s generatie van hoop’, over de Zuid-Afrikaanse generatie die na het apartheidsregime opgroeit. Op dit beeld uit 2012 veegt een huishoudster de vloer onder de voeten van Tanya Grobler (19) in Polokwane. De familie kent haar naam niet, hoewel ze al jaren bij ze schoonmaakt, elke dag, behalve op zondag. Het Born Free project werd gepubliceerd in Het Blad bij NRC. Foto Ilvy Njiokiktjien

De derde prijs in de categorie ‘politiek - serie’ is voor David van Dam, voor zijn foto van de Algemene Politieke Beschouwingen, dag twee. Buiten de plenaire zaal is overal te zien hoe premier Rutte antwoord geeft op vragen. Zijn fotoserie werd in september door NRC gepubliceerd. Foto David van Dam

Olivier Middendorp krijgt voor zijn fotoserie van (dode) herten in de Oostvaardersplassen de derde prijs in de categorie ‘documentair nationaal’. Hij volgde langere tijd de situatie in de Oostvaardersplassen voor NRC. Met een andere serie werd hij derde in de categorie ‘Nieuws Regionaal - serie’. Foto Olivier Middendorp

Vlöggeln of vluggelen is een paastraditie voor rooms-katholieken in het Twentse Ootmarsum. De acht Poaskearls – acht katholieke, vrijgezelle mannen die bovendien niet van plan zijn de komende vier jaar te trouwen – lopen dan in een sliert hand-in-hand door het stadje, dwars door huizen en cafés, naar het marktplein, waarbij afwisselend twee paasliederen worden gezongen. Zij nemen zo afscheid van hun jeugd en treden toe tot de wereld der mannen.Kees van de Veen wint met deze foto de tweede prijs in de categorie ‘kunst, cultuur en entertainment - enkel’. De hele serie was bij NRC te zien. Foto Kees van de Veen