Na deze lunch op het Elysée ging het WK opeens naar Qatar

Toewijzing WK 2022 De stem die de toenmalige Franse UEFA-voorzitter Michel Platini uitbracht op Qatar kan leiden tot een officiële aanklacht.

Het Al Bayt-stadion in Al Khor, een van de speellocaties voor het WK voetbal 2022 in Qatar.
Het Al Bayt-stadion in Al Khor, een van de speellocaties voor het WK voetbal 2022 in Qatar. Foto Kai Pfaffenbach/Reuters

Wat bespraken toenmalig president Nicolas Sarkozy, UEFA-baas Michel Platini en de huidige emir van Qatar tijdens hun mysterieuze lunch in het Elysée op 23 november 2010? Gaf dit samenzijn de doorslag in Platini’s beslissing om negen dagen later voor het snikhete woestijnland te stemmen bij de toewijzing van het WK? Het antwoord op die vragen houdt de internationale sportwereld al jaren bezig. In het voor Frankrijk uiterst pijnlijke schandaal doet het land er alles aan de antwoorden boven tafel te krijgen.

In december openden de Franse autoriteiten, na drie jaar vooronderzoek, een officieel corruptieonderzoek. Twee rechters zijn aangewezen voor de zaak waarin de hoofdrollen zijn weggelegd voor Sarkozy, Platini en oud-FIFA-baas Sepp Blatter – en een niet onbelangrijke bijrol voor Sarkozy’s sportadviseur Sophie Dion. Platini en Dion werden in juni 2019 al verhoord over de gewraakte lunch. De volgende stap zou een officiële aanklacht tegen Platini kunnen zijn. Die mogelijkheid leek deze week een stapje dichterbij te komen.

Een nieuwe onthulling, maandag door de Franse onderzoekssite Mediapart, zaait opnieuw twijfel over de juistheid van Platini’s uiteenlopende verklaringen omtrent zijn besluit om destijds op Qatar te stemmen.

Het medium wist achter de inhoud te komen van notities die Sarkozy’s toenmalige sportadviseur Sophie Dion opstelde aan de Franse president en zijn secretaris Claude Guant. Dion is een vooraanstaand deskundige op het gebied van sportrecht en een belangrijke figuur in de affaire. Net als Platini werd zij vorig jaar kortstondig vastgehouden en gehoord in de zaak.

De „explosieve” aantekeningen, die officieel thuishoren in het nationale archief, werden in 2018 bij een huiszoeking in haar woning aangetroffen. Ze zouden de vermoedens bevestigen dat Sarkozy en de Qatarese kroonprins met hulp van Platini een pact sloten om Qatar aan het WK te helpen. In ruil daarvoor, zo luidt de verdenking, zou de Franse president een reeks lucratieve zakelijke deals hebben gekregen.

Michel Platini ontkent

Platini heeft altijd ontkend. De oud-topvoetballer houdt vol dat hij op die bewuste dag in 2010 naar het Elysée was gekomen in de veronderstelling een persoonlijk onderhoud te zullen hebben met de president. Daarin zou hij Sarkozy van zijn beslissing op de hoogte hebben willen brengen om tijdens de WK-stemming voor Qatar te zullen kiezen.

Het liep, in de versie van Platini, allemaal net iets anders. Eenmaal op het Elysée aangekomen, bleek tot zijn stomme verbazing óók toenmalig kroonprins Tamim bin Hamad al-Thani van Qatar, sinds 2013 de emir van het land, te zijn uitgenodigd voor de lunch. „Ik was daarvan absoluut niet op de hoogte. Ik begreep wel meteen dat Frankrijk content zou zijn wanneer ik voor Qatar zou stemmen. Maar niemand heeft me dat ooit gevraagd”, zei Platini in 2014 in een interview met France Info. Daarin suggereerde hij dat Sarkozy mogelijk al op de hoogte was van zijn beslissing om op Qatar te stemmen en aan die beslissing om politieke redenen alsnog een Franse draai wilde geven.

Ontmoeting met Sarkozy

Hoewel Platini eerst zei door Dion te zijn uitgenodigd, veranderde hij die verklaring. „Ik heb Sophie Dion gebeld voor een ontmoeting met Nicolas Sarkozy, om hem te laten weten op wie ik zou gaan stemmen”, zei hij tegen l’Équipe in 2017. In 2019 zei hij tegen Le Monde: „Ik wist voor de lunch al dat ik op Qatar zou stemmen en was gekomen om Sarkozy dat te vertellen.”

Maar uit Dions notities zou volgens Mediapart wel degelijk blijken dat Platini pas tijdens de bijeenkomst tot zijn beslissing kwam. Volgens haar zou hij tijdens het aperitief, dat hij in afwachting van de komst van Sarkozy met de Qaterese delegatie dronk, nog een „gereserveerde” indruk hebben gemaakt. Na de maaltijd zou hij „plus favorable” zijn geweest ten aanzien van de Qatarezen.

De notities lijken een bevestiging van beschuldigingen van ex-FIFA-president Blatter aan het adres van zijn voormalige vriend Platini. Blatter verklaarde in 2015 dat de voetbalbestuurders het eens waren geworden dat het WK van 2022 naar de Verenigde Staten zou gaan. Platini zou hem na de lunch in het Élysée hebben opgebeld met de mededeling dat hij van gedachten was veranderd. Volgens Blatter zou Platini hem hebben verteld dat hij door Sarkozy was gevraagd om „voor Franse belangen te stemmen”. Platini bevestigt het telefoontje, maar ontkent de inhoud ervan. Hij stelt dat Blatters beschuldiging een wraakactie is omdat hij hem wilde vervangen bij de FIFA.

Die door Blatter genoemde „Franse belangen” zouden kunnen slaan op de reeks zakelijke deals die Frankrijk in de maanden na de WK-toekenning binnensleepte. Een half jaar na de lunch kocht Qatar Sports Investments voetbalclub Paris Saint-Germain en pompte er miljoenen in. Tevens opende het Qatarese sportkanaal BeIN Sports niet veel later een afdeling in Parijs en kocht voor grote bedragen Franse voetbalrechten. En Qatar Airways bestelde vijftig nieuwe A320-toestellen bij Airbus in Toulouse.

Ook voor Blatter, die, ondanks zijn verklaringen, het emiraat in 2008 persoonlijk zou hebben voorgesteld zich te kandideren voor het WK, lijkt de affaire nog niet klaar. In 2017 werd de gevallen Fifa-baas al gehoord door de Zwitserse justitie. Dinsdag schreef Le Monde dat de Franse onderzoekers hem willen horen over een contract tussen de FIFA en de Qatarese nieuwszender Al Jazeera. In geval van toewijzing zou Qatar de FIFA een miljoenenbonus betalen.